Báo cáo thị trường nông lâm thủy sản từ Bộ Công Thương ban hành cuối tháng 8 mở ra một góc nhìn mới về dòng chảy thương mại khu vực. Khi các thị trường phương Tây vẫn còn nhiều biến số, xuất khẩu thủy sản Việt Nam đang tìm thấy điểm tựa vững chắc tại châu Á.
Hơn 1 tỷ USD chảy vào túi doanh nghiệp Việt Nam
Dữ liệu từ Cơ quan Hải quan Trung Quốc cho thấy quốc gia tỷ dân đã chi tới 13,78 tỷ USD để nhập khẩu thủy sản trong 7 tháng đầu năm 2026. Con số này đánh dấu mức tăng trưởng 26,1% so với cùng kỳ năm ngoái. Bất chấp sự cạnh tranh khốc liệt từ nhiều quốc gia có thế mạnh về khai thác hải sản, Việt Nam vẫn vững vàng ở nhóm dẫn đầu.
Thủy sản Việt NamCụ thể, các lô hàng thủy sản Việt Nam chiếm 8,28% thị phần, tương đương giá trị khoảng 1,14 tỷ USD. Đứng trên Việt Nam hiện chỉ có Nga với 17,91% và Ecuador với 16,07% thị phần. Tốc độ tăng trưởng 24,4% của hàng hóa Việt Nam tại thị trường Trung Quốc là minh chứng cho năng lực cung ứng ổn định của các doanh nghiệp chế biến trong nước.
Sự dịch chuyển khẩu vị
Đằng sau những con số tỷ USD là một cuộc cách mạng âm thầm trên bàn ăn của người dân đô thị Trung Quốc. Theo phân tích của Bộ Công Thương, tầng lớp trung lưu tại đây đang định hình lại thói quen tiêu dùng. Họ hướng tới một chế độ ăn uống lành mạnh và sử dụng thủy sản như một nguồn cung cấp protein thiết yếu.
Văn hóa ẩm thực truyền thống đề cao độ tươi sống vẫn duy trì sức hút đối với các mặt hàng cao cấp như tôm hùm, cua, hàu, sò điệp và cá hồi. Tuy nhiên, nhịp sống hối hả tại các siêu đô thị đang tạo ra một phân khúc khách hàng hoàn toàn mới. Các hộ gia đình trẻ ngày càng chuộng thực phẩm chế biến sẵn như cá xẻ bướm tẩm ướp, tôm bóc vỏ đông lạnh hay chả cá nhờ sự tiện lợi tối đa.
Sự thay đổi quan trọng nhất nằm ở nhận thức về an toàn thực phẩm. Khách hàng sẵn sàng nới lỏng hầu bao, chấp nhận mức giá cao hơn hẳn để đổi lấy sự an tâm. Những sản phẩm sở hữu nhãn chứng nhận sinh thái MSC Ecolabel hoặc minh bạch về nguồn gốc đang nắm giữ lợi thế tuyệt đối trên kệ hàng siêu thị. Về triển vọng sắp tới, cơ quan quản lý nhận định: "Thời gian tới, nhu cầu nhập khẩu thủy sản của Trung Quốc tiếp tục tăng mạnh, do đó thủy sản Việt Nam còn nhiều dư địa hơn nữa tại thị trường này".
Lực đẩy cho chu kỳ kinh doanh cuối năm
Không chỉ ghi điểm tại thị trường láng giềng, xuất khẩu thủy sản Việt Nam trên bình diện toàn cầu cũng đón nhận những kết quả khả quan. Thống kê từ Cục Hải quan Việt Nam cho thấy sản lượng xuất khẩu 7 tháng đầu năm đạt 1,4 triệu tấn, mang về 6,85 tỷ USD. Kết quả này phản ánh mức tăng 7,9% về lượng và 12,8% về trị giá.
Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu thủy sản của Việt NamHầu hết các mặt hàng chủ lực đều duy trì đà tiến lên mạnh mẽ. Tôm các loại tăng 13,6% về trị giá, cá tra và basa tăng 10,3%, trong khi cá khô gây bất ngờ với mức tăng vọt 27,9%. Nhóm hàng mực và bạch tuộc cũng là những điểm sáng khi trị giá xuất khẩu đều ghi nhận mức tăng trưởng hai con số.
Giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 11 luôn là thời điểm vàng để các nhà nhập khẩu toàn cầu chốt đơn phục vụ Lễ Tạ ơn, Giáng sinh và Tết Nguyên đán. Dù bức tranh xuất khẩu được dự báo sẽ tiếp tục khởi sắc, tốc độ tăng trưởng sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào chiến lược của từng doanh nghiệp. Việc linh hoạt chuyển hướng sang các thị trường châu Á để bù đắp rủi ro đứt gãy nguồn cung tại phương Tây là điều kiện tiên quyết. Quan trọng hơn, doanh nghiệp phải không ngừng nâng cao năng lực chế biến sâu để tạo ra biên lợi nhuận đủ lớn, qua đó vượt qua rào cản về chi phí logistics và sức ép thuế quan ngày càng khốc liệt.
