Nằm hiền hòa bên dòng sông Nhuệ, làng Trát Cầu (xã Tiền Phong, huyện Thường Tín, Hà Nội) từ lâu đã được xưng tụng là "thủ phủ" sản xuất chăn ga gối đệm lớn nhất cả nước.
Lịch sử của ngôi làng này là một thước phim dài đầy tự hào, ghi lại hành trình lột xác ngoạn mục từ những nhịp dây cung "bật bông" vất vả thuở giao thời cho đến một đại công xưởng cơ khí hóa nhộn nhịp, mang những giấc ngủ ấm áp vươn ra khỏi biên giới quốc gia.
Một cửa hàng ở Trát CầuNgược dòng thời gian về cả trăm năm trước, hình ảnh người thợ Trát Cầu rong ruổi khắp các nẻo đường cùng tiếng rao "Bật bông đê!" đã trở thành một mảnh ghép ký ức khó quên của biết bao thế hệ người Việt. Thuở sơ khai ấy, hành trang mưu sinh của họ vô cùng giản dị, chỉ vỏn vẹn một cây sa cán, chiếc dây cung, kim chỉ và một ít vải xô. Để làm ra một chiếc chăn bông loại tốt trước năm 1945, hai người thợ thủ công phải miệt mài gảy cung, đánh tơi từng lớp bông cũ suốt cả ngày dài mới hoàn thiện được một đến hai chiếc. Thế nhưng, chính trong sự thiếu thốn công cụ, tinh hoa thợ thủ công lại được bộc lộ rõ nét qua kỹ thuật "mạng 4 cấp" đan chéo sợi dọc ngang, kết hợp cùng bàn xoa bằng gỗ da du miết chặt ngọn bông. Nhờ bí quyết gia truyền này, chăn Trát Cầu luôn quyện chặt, bền bỉ ôm ấp người dùng suốt vài chục năm không hề đứt rách.
Người dân mạnh dạn đầu tư dây chuyền thiết bị công nghệ cao Bước sang thập niên 90 và bứt phá mạnh mẽ cho đến hiện tại, người dân Trát Cầu đã viết nên một trang sử mới khi quyết tâm không để nghề truyền thống bị bỏ lại phía sau bằng cách chủ động đón đầu làn sóng công nghệ. Ngôi làng nhỏ nay đã vươn mình trở thành một nền công nghiệp thu nhỏ thực thụ với hơn 1.200 hộ dân và hơn 50 doanh nghiệp hoạt động hết công suất. Điều hiếm thấy là 100% người dân trong làng đều gắn bó mật thiết với chuỗi giá trị này. Đôi bàn tay chai sần vì gảy dây cung năm xưa nay đã làm chủ hệ thống máy móc tân tiến.
Khi thị trường có nhu cầu lớn hơn, khoảng 80% số hộ gia đình đã mạnh dạn rót vốn từ hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng để trang bị máy chần, máy thêu vi tính, dây chuyền sản xuất mút tấm và ruột đệm hiện đại. Sự chuyển mình này chuyên nghiệp đến mức nhiều cơ sở có thể tự thiết kế mẫu mã trên máy tính, dệt vải, in và phun thêu tinh xảo không thua kém bất kỳ thương hiệu ngoại nhập nào. Nhờ sự nhạy bén, thu nhập của các xưởng dao động từ vài trăm triệu đến hàng chục tỷ đồng mỗi năm, góp phần đưa thu nhập bình quân của toàn xã Tiền Phong chạm mức 82 triệu đồng/người/năm trong năm 2024.
Mỗi hộ gia đình trong làng đều gắn bó mật thiết với nghề truyền thốngKhông chỉ khẳng định vị thế độc tôn tại thị trường nội địa, Trát Cầu đang từng bước xác lập chỗ đứng trên bản đồ xuất khẩu khu vực. Cứ mỗi độ chớm đông, hàng đoàn xe tải lại nườm nượp nối đuôi nhau ra vào làng, hối hả chở những chuyến hàng phân phối đi khắp các đại lý trên toàn quốc. Đáng tự hào hơn, những bộ chăn, ga, gối, đệm mang mã gen Trát Cầu đã xuất khẩu thành công sang các thị trường lân cận như Trung Quốc, Lào và Campuchia.
Dù áp dụng quy trình công nghiệp sản xuất hàng loạt, nhưng sâu thẳm trong từng đường kim mũi chỉ, người dân nơi đây vẫn giữ nguyên cái tâm của người thợ thủ công xưa. Họ không đơn thuần bán ra thị trường những vật dụng giữ ấm, mà đang trao gửi sự tận tâm và niềm kiêu hãnh của một di sản trăm tuổi.
