Theo Trang Thông tin Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) vừa có ý kiến giải đáp vướng mắc của Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu (BTMC) liên quan đến quy định thanh toán không dùng tiền mặt trong hoạt động mua, bán vàng.
Cụ thể, BTMC phản ánh quy định yêu cầu thanh toán qua tài khoản đối với hoạt động mua, bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng đang tồn tại 2 cách hiểu khác nhau.
Theo cách hiểu thứ nhất, ngưỡng 20 triệu đồng được xác định dựa trên số tiền thực tế khách hàng thanh toán trong ngày. Trong khi đó, cách hiểu thứ hai căn cứ vào tổng giá trị vàng được mua, bán trong ngày, không phụ thuộc vào số lần hoặc thời điểm thanh toán.
Từ thực tế hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp đặt vấn đề đối với trường hợp khách hàng mua, bán vàng có tổng giá trị từ 20 triệu đồng trở lên nhưng lựa chọn hình thức trả chậm hoặc chia thành nhiều đợt thanh toán.
Chẳng hạn, khách hàng mua vàng trị giá 20 triệu đồng nhưng thanh toán thành 2 đợt, mỗi đợt 10 triệu đồng vào những ngày khác nhau. Doanh nghiệp đề nghị làm rõ trường hợp này có bắt buộc thanh toán qua tài khoản hay không.
BTMC kiến nghị cơ quan chức năng hướng dẫn cụ thể cách xác định giá trị giao dịch và phương thức thanh toánMột tình huống khác được BTMC nêu ra là khách hàng thực hiện nhiều giao dịch trong cùng ngày, mỗi giao dịch có giá trị dưới 20 triệu đồng và đã hoàn tất thanh toán bằng tiền mặt.
Ví dụ, buổi sáng khách hàng mua đôi bông tai trị giá 10 triệu đồng, thanh toán tiền mặt và nhận sản phẩm. Đến tối cùng ngày, người này tiếp tục mua dây chuyền trị giá 10 triệu đồng.
Trong trường hợp đó, doanh nghiệp băn khoăn liệu có phải hoàn trả tiền mặt của giao dịch trước, thu hồi sản phẩm đã bán và yêu cầu khách hàng chuyển khoản lại toàn bộ số tiền của các giao dịch phát sinh trong ngày hay không.
Theo BTMC, việc thực hiện theo phương án này có thể phát sinh rủi ro đối với những giao dịch đã hoàn tất hợp pháp theo Bộ luật Dân sự, nhất là khi khách hàng không hợp tác.
Doanh nghiệp cũng đề xuất cách xử lý khác là ghi nhận thông tin các khoản thanh toán đã thực hiện, đồng thời chỉ yêu cầu chuyển khoản đối với giao dịch phát sinh tiếp theo khi tổng giá trị mua, bán vàng trong ngày đạt ngưỡng quy định.
Trước những vướng mắc trên, BTMC kiến nghị cơ quan chức năng hướng dẫn cụ thể cách xác định giá trị giao dịch và phương thức thanh toán, nhằm bảo đảm tính khả thi khi triển khai đối với cả doanh nghiệp và khách hàng.
NHNN: Tính theo tổng giá trị mua, bán vàng trong ngày
Phản hồi kiến nghị của doanh nghiệp, NHNN cho biết, ngày 16/10/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 390/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 3/4/2012 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 232/2025/NĐ-CP.
Theo khoản 4 Điều 1 Nghị định số 390/2026/NĐ-CP, khoản 10 Điều 4 Nghị định số 24/2012/NĐ-CP được sửa đổi theo hướng yêu cầu việc thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 5 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng phải được thực hiện bằng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt, theo quy định của pháp luật về thanh toán không dùng tiền mặt.
Như vậy, ngưỡng giá trị được quy định tại nghị định mới là 5 triệu đồng, thay vì mức 20 triệu đồng được doanh nghiệp đề cập trong nội dung kiến nghị.
Quy định này nhằm tăng cường tính minh bạch trong hoạt động mua, bán vàng, nâng cao khả năng kiểm tra, đối chiếu dòng tiền, phòng chống thất thu thuế và hỗ trợ công tác phòng, chống rửa tiền.
Ngưỡng 5 triệu đồng cũng được xác định thống nhất với quy định về thanh toán không dùng tiền mặt trong pháp luật thuế, cụ thể tại Điều 26 Nghị định số 181/2025/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng và điểm c khoản 1 Điều 9 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.
Ngân hàng Nhà nước đã hướng dẫn cách tính giá trị giao dịch và lưu ý hành vi chia nhỏ thanh toán (Ảnh: Internet)Đáng chú ý, NHNN khẳng định ngưỡng 5 triệu đồng được xác định dựa trên tổng giá trị mua, bán vàng trong ngày của một khách hàng, không tính riêng theo từng giao dịch hoặc từng đợt thanh toán.
Theo đó, đối với giao dịch khiến tổng giá trị mua, bán vàng trong ngày của khách hàng đạt từ 5 triệu đồng trở lên, việc thanh toán phải thực hiện bằng phương tiện không dùng tiền mặt. Yêu cầu này cũng áp dụng đối với các giao dịch tiếp theo phát sinh trong cùng ngày, nếu có.
Như vậy, việc chia một giao dịch thành nhiều lần thanh toán không làm thay đổi nguyên tắc xác định ngưỡng giá trị theo tổng số tiền mua, bán vàng trong ngày.
Bên cạnh việc làm rõ cách xác định ngưỡng thanh toán, NHNN lưu ý các tổ chức, cá nhân tham gia mua, bán vàng phải tuân thủ quy định pháp luật về hóa đơn, chứng từ khi thực hiện giao dịch.
Đặc biệt, trường hợp cố ý chia nhỏ giao dịch hoặc chia thành nhiều đợt thanh toán nhằm né tránh yêu cầu thanh toán không dùng tiền mặt, tổ chức, cá nhân vi phạm sẽ bị xem xét, xử lý theo quy định pháp luật.
Trên cơ sở đó, NHNN đề nghị Công ty TNHH BTMC căn cứ Nghị định số 390/2026/NĐ-CP và các quy định pháp luật có liên quan để tổ chức thực hiện, bảo đảm tuân thủ yêu cầu về phương thức thanh toán trong hoạt động mua, bán vàng.
