Doanh thu tăng 3,96%, chi trả 13,52%: Dòng tiền bảo hiểm 2025 đổi trục
Giai đoạn 2017–2022, doanh thu phí bảo hiểm duy trì tốc độ tăng trưởng kép khoảng 23% mỗi năm, chủ yếu đến từ bảo hiểm nhân thọ và sự mở rộng kênh phân phối qua ngân hàng. Từ năm 2023, các sai phạm trong tư vấn và bán hàng qua kênh bancassurance được phát hiện, tác động đến niềm tin thị trường và làm tốc độ tăng trưởng chậm lại.
Trong bối cảnh này, số liệu năm 2025 phản ánh một nhịp tăng trưởng khác so với giai đoạn trước. Theo Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính), tổng tài sản toàn thị trường ước đạt 1.113,6 nghìn tỷ đồng, tăng 8,58% so với năm 2024. Mức đầu tư trở lại nền kinh tế khoảng 958.987 tỷ đồng, tăng 10,31%. Tổng doanh thu phí bảo hiểm đạt 237.211 tỷ đồng, tăng 3,96%.
Diễn biến 10 tháng đầu năm cho thấy sự phân hóa giữa hai khối nghiệp vụ. Doanh thu phí bảo hiểm ước đạt 189.600 tỷ đồng, trong đó phí bảo hiểm phi nhân thọ ghi nhận 72.054 tỷ đồng, tăng 9,88% so với cùng kỳ; phí bảo hiểm nhân thọ đạt 117.546 tỷ đồng, giảm 1,2%. Số liệu này phản ánh đà tăng của khối phi nhân thọ, trong khi khối nhân thọ điều chỉnh sau giai đoạn mở rộng mạnh.
Toàn cảnh Thị trường Bảo hiểm Việt Nam (10 tháng đầu năm 2025). Nguồn: Báo cáo thị trường của Cục Quản lý, Giám sát Bảo hiểm (Bộ Tài chính).Về chi trả, quyền lợi bảo hiểm năm 2025 ước đạt 91.845 tỷ đồng, tăng 13,52% so với năm 2024. Mức tăng được ghi nhận trong bối cảnh cả năm xuất hiện 15 cơn bão và nhiều đợt thiên tai lớn, làm gia tăng nhu cầu bồi thường. Tốc độ tăng chi trả cao hơn doanh thu phí cho thấy sự dịch chuyển của tỷ lệ chi trả trong điều kiện rủi ro thiên tai xuất hiện với tần suất cao hơn và quá trình thực hiện nghĩa vụ bồi thường tiếp tục được duy trì sau các vụ việc liên quan đến kênh bancassurance.
Song song với thay đổi trong hoạt động kinh doanh, khung pháp lý được điều chỉnh. Ngày 10/12/2025, Luật sửa đổi, bổ sung Luật Kinh doanh bảo hiểm được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ 1/1/2026, trong đó cắt giảm 22 điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa một số thủ tục hành chính. Cơ quan quản lý đồng thời thúc đẩy xây dựng hệ thống dữ liệu chung về hợp đồng, bên mua và đại lý bảo hiểm, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia nhằm tăng cường khả năng giám sát.
Đến cuối năm 2025, thị trường có 86 doanh nghiệp bảo hiểm và 1 chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài đang hoạt động.
Thị trường bảo hiểm 3% GDP: Nhân thọ phục hồi, phi nhân thọ dẫn nhịp tăng
Tỷ lệ thâm nhập bảo hiểm, tính theo doanh thu phí bảo hiểm so với GDP, ước quanh mức 3% GDP, thấp hơn mức trung bình toàn cầu khoảng 6–7% và mới tương đương một nửa so với nhiều quốc gia trong khu vực. Đến năm 2024, tỷ lệ thâm nhập đạt khoảng 1,2% đối với bảo hiểm nhân thọ và 0,8% đối với bảo hiểm phi nhân thọ. Một nghiên cứu về thị trường ASEAN cho thấy nếu độ phủ bảo hiểm phi nhân thọ tăng 50%, GDP bình quân đầu người có thể tăng thêm khoảng 2,5%.
Dựa trên nền dữ liệu này, mảng bảo hiểm nhân thọ ghi nhận sự phục hồi từng bước. Trong 6 tháng đầu năm 2025, phí bảo hiểm khai thác mới tăng khoảng 8,6%, tổng phí bảo hiểm gốc tăng 2,4% so với cùng kỳ. Hoạt động kinh doanh gắn với việc duy trì dòng hợp đồng mới và điều chỉnh quy trình tư vấn, đào tạo lại lực lượng bán hàng sau giai đoạn niềm tin thị trường suy giảm.
Tỷ lệ thâm nhập bảo hiểm nhân thọ quanh 1,2% GDP vẫn thấp hơn mức khoảng 3,5% tại Thái Lan và gần 3,8% tại Malaysia. Khoảng cách này cho thấy quy mô thị trường còn dư địa mở rộng trong bối cảnh nhu cầu bảo vệ và tích lũy dài hạn của tầng lớp trung lưu gia tăng và cơ cấu dân số dịch chuyển theo hướng già hóa.
Ở chiều phi nhân thọ, tốc độ tăng doanh thu duy trì mức cao hơn trong giai đoạn gần đây. Doanh thu phí bảo hiểm gốc năm 2025 đạt trên 84.000 tỷ đồng, tăng 11,34% so với năm 2024. Cơ cấu doanh thu ghi nhận bảo hiểm sức khỏe chiếm tỷ trọng lớn nhất, tiếp theo là bảo hiểm xe cơ giới, cháy nổ và bảo hiểm tài sản.
Trong nhóm phi nhân thọ, một doanh nghiệp đầu ngành đã đạt quy mô doanh thu tương đương 1 tỷ USD trong năm 2025.
Bảo hiểm PVI báo cáo tổng doanh thu 27.266 tỷ đồng, tăng 33,5%; lợi nhuận trước thuế 1.066 tỷ đồng, tăng 37,3% so với năm 2024. Doanh thu bảo hiểm gốc hơn 14.900 tỷ đồng, tương ứng thị phần khoảng 16,9%. Hoạt động nhận – nhượng tái bảo hiểm, trong đó có tái bảo hiểm quốc tế, đóng góp trên 50% lợi nhuận từ hoạt động bảo hiểm, song song với việc mở rộng kênh thương mại điện tử và triển khai dịch vụ thu hộ bảo hiểm xã hội.
Từ bán hộ sang sở hữu: Ngân hàng bước vào chuỗi giá trị bảo hiểm
Trong những năm gần đây, thị trường bảo hiểm Việt Nam chứng kiến sự chuyển dịch từ mô hình ngân hàng chủ yếu đóng vai trò phân phối bảo hiểm sang mô hình ngân hàng sở hữu và tổ chức hoạt động bảo hiểm như một phần trong hệ sinh thái dịch vụ tài chính.
Trong nửa đầu năm 2025, tổng doanh thu phí bảo hiểm đạt 115 nghìn tỷ đồng, tăng 5,6% so với cùng kỳ năm trước. Bảo hiểm phi nhân thọ tăng 11,38% lên 43.518 tỷ đồng, trong khi bảo hiểm nhân thọ tăng 2,4% lên 72.094 tỷ đồng. Cùng thời điểm, thị trường đón nhận sự gia nhập của CTCP Bảo hiểm nhân thọ Kỹ Thương (Techcom Life) và CTCP Tái bảo hiểm Alpha, nâng tổng số doanh nghiệp bảo hiểm lên 86.
Trong bối cảnh này, một số ngân hàng đã chuyển từ việc ký hợp đồng phân phối bảo hiểm sang sở hữu trực tiếp doanh nghiệp bảo hiểm. ACB đã được cổ đông thông qua việc thành lập Công ty TNHH MTV Bảo hiểm phi nhân thọ ACBI với vốn điều lệ dự kiến 500 tỷ đồng.
Techcombank triển khai mô hình bao gồm công ty bảo hiểm phi nhân thọ TechcomInsurance, công ty bảo hiểm nhân thọ Techcom Life và công ty đại lý bảo hiểm TCA. VPBank nâng tỷ lệ sở hữu tại OPES lên 99,42% và trình kế hoạch thành lập công ty bảo hiểm nhân thọ với vốn khoảng 2.000 tỷ đồng. MB sở hữu MIC và MB Ageas Life, đóng góp khoảng 20% lợi nhuận trước thuế mỗi năm.
Các ngân hàng khác như BIDV, VietinBank, Agribank và LPBank cũng tham gia vào thị trường bảo hiểm với các công ty bảo hiểm thuộc sở hữu của mình.
Khi ngân hàng sở hữu doanh nghiệp bảo hiểm, phạm vi tham gia vào chuỗi giá trị và mức độ chịu rủi ro thay đổi rõ rệt. Ngân hàng không chỉ ghi nhận hoa hồng từ doanh thu phí khai thác bảo hiểm mà còn tham gia vào các khâu như thiết kế sản phẩm, định phí, thẩm định, bồi thường, tái bảo hiểm và đầu tư phần phí tạm thời chưa chi trả. Điều này giúp ngân hàng tận dụng dữ liệu khách hàng và cơ sở hạ tầng số để xây dựng các gói giải pháp tài chính tích hợp cho từng phân khúc.
Về chính sách, Nghị định 320/2025/NĐ-CP quy định các doanh nghiệp có thể tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế khoản chi tối đa 5 triệu đồng mỗi tháng cho một người lao động đóng bảo hiểm nhân thọ hoặc bảo hiểm hưu trí bổ sung. Chính sách này khuyến khích các doanh nghiệp chuyển một phần chi phí nhân sự sang các sản phẩm bảo hiểm dài hạn, đồng thời tạo ra nguồn cầu tổ chức cho thị trường, trong đó ngân hàng có lợi thế về tệp khách hàng doanh nghiệp và khả năng quản trị dòng tiền.
Về tài chính, đến hết 9 tháng đầu năm 2025, tỷ trọng tiền gửi ngân hàng trong danh mục đầu tư của khối bảo hiểm phi nhân thọ chiếm khoảng 73%. Mặt bằng lãi suất huy động tăng 100–150 điểm cơ bản so với đáy, và lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 10 năm tăng từ khoảng 3% đầu năm 2025 lên mức gần 4,2% vào đầu năm 2026.
Điều này giúp cải thiện lãi suất chiết khấu kỹ thuật và giảm áp lực trích lập dự phòng, đồng thời ảnh hưởng đến giá trị thị trường của danh mục trái phiếu lãi suất cố định dài hạn, tạo ra yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị tài sản và nguồn vốn đối với các doanh nghiệp bảo hiểm và ngân hàng sở hữu công ty bảo hiểm.
