Ngân hàng ACB cho biết đang đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm giúp khách hàng nhận diện 30 kịch bản lừa đảo trực tuyến phổ biến tại Việt Nam hiện nay.
Trong đó, các thủ đoạn đáng chú ý nhất là việc lợi dụng công nghệ AI, Deepfake và DeepVoice để tạo dựng niềm tin giả trong môi trường số. Không chỉ giả danh người thân qua các cuộc gọi video hoặc cuộc gọi thoại để yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp, các đối tượng còn mạo danh cơ quan nhà nước, ngân hàng để phát tán tin nhắn SMS Brandname giả, tạo website và ứng dụng giả mạo, gửi đường dẫn phishing nhằm đánh cắp thông tin cá nhân, làm giả biên lai chuyển khoản hoặc chiếm quyền tài khoản mạng xã hội để nhắn tin vay mượn tiền.
Bên cạnh đó, nhiều thủ đoạn mới cũng đang xuất hiện như các cuộc gọi "không nói gì" nhằm thu thập mẫu giọng nói của nạn nhân; tạo video giả danh giáo viên, nhân viên y tế thông báo người thân đang cấp cứu; hoặc phát tán các cuộc gọi, tin nhắn với nội dung khóa SIM, hoàn tiền học phí, tuyển cộng tác viên trực tuyến để chiếm đoạt tài sản.
Theo ACB, với các hình thức lừa đảo sử dụng Deepfake và DeepVoice, hình ảnh và giọng nói có thể giống thật đến mức khiến nạn nhân mất cảnh giác. Một số dấu hiệu nhận biết gồm thời lượng cuộc gọi thường ngắn, biểu cảm khuôn mặt thiếu tự nhiên, âm thanh không đồng bộ với hình ảnh hoặc chất lượng cuộc gọi chập chờn. Các đối tượng cũng thường lấy lý do mất sóng, tín hiệu yếu để nhanh chóng yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản lạ.
Nhằm hỗ trợ khách hàng nhận diện rủi ro ngay trong quá trình giao dịch, ACB liên tục cập nhật các kịch bản lừa đảo mới trên nền tảng ngân hàng số ACB ONE và ACB ONE BIZ.
Về mặt công nghệ, ACB là một trong những ngân hàng đầu tiên triển khai cơ chế cảnh báo tài khoản nhận tiền có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo. Hệ thống này được xây dựng trên cơ sở đối chiếu dữ liệu đa nguồn từ SIMO (Ngân hàng Nhà nước), Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05 - Bộ Công an), Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS), kết hợp với hệ thống giám sát và phân tích rủi ro độc lập do ACB phát triển, vận hành.
Ngân hàng cho biết đang tiếp tục mở rộng và làm giàu nguồn dữ liệu nhằm nâng cao độ chính xác cũng như khả năng phát hiện rủi ro theo thời gian thực. Tùy theo mức độ rủi ro của tài khoản hoặc thẻ nhận tiền, hệ thống sẽ đưa ra các cấp độ cảnh báo phù hợp.
Cụ thể, với cảnh báo mức độ 1 (rủi ro) và mức độ 2 (rủi ro cao), khách hàng vẫn được quyền chủ động quyết định có tiếp tục giao dịch hay không. Riêng ở mức độ 3 (tài khoản nhận không an toàn), khi hệ thống có đủ cơ sở xác định nguy cơ gian lận rõ ràng, giao dịch sẽ được tự động chặn nhằm bảo vệ khách hàng trước nguy cơ mất tiền.
Bộ Công an nêu 4 giải pháp phòng chống lừa đảo AI và Deepfake
Trước sự gia tăng của các hình thức lừa đảo sử dụng AI và công nghệ Deepfake, Bộ Công an cho biết đang triển khai đồng bộ 4 nhóm giải pháp trọng tâm.
Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm kịp thời điều chỉnh và xử lý các hành vi mới phát sinh trên không gian mạng, đặc biệt là các hành vi lợi dụng AI và công nghệ mới để lừa đảo, phát tán thông tin sai sự thật hoặc sử dụng dữ liệu trái quy định pháp luật.
Thứ hai, tăng cường các giải pháp quản trị trí tuệ nhân tạo, tập trung vào việc kiểm soát thuật toán, gắn nhãn nội dung do AI tạo ra, triển khai định danh người dùng trên mạng xã hội và xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh.
Thứ ba, đẩy mạnh đấu tranh, xử lý quyết liệt các loại tội phạm mạng và tội phạm công nghệ cao, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi mua bán dữ liệu cá nhân, làm lộ lọt thông tin.
Thứ tư, tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực an ninh mạng, phòng chống tội phạm mạng và bảo vệ dữ liệu. Trong đó, Bộ Công an thúc đẩy việc phê chuẩn Công ước Hà Nội về tội phạm mạng nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các quốc gia trước những thách thức mang tính toàn cầu.
Theo ACB, bên cạnh các giải pháp từ cơ quan quản lý và hệ thống ngân hàng, việc nâng cao cảnh giác, chủ động xác minh thông tin trước khi chuyển tiền vẫn là yếu tố quan trọng giúp người dân hạn chế rủi ro, bảo vệ tài sản và giao dịch an toàn hơn trong môi trường số.
