Các ứng dụng chứa mã độc có thể trở thành công cụ để kẻ gian đánh cắp thông tin cá nhân, theo dõi hoạt động và tìm cách chiếm quyền truy cập tài khoản ngân hàng. Nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và xử lý kịp thời sẽ giúp người dùng hạn chế nguy cơ mất tiền.
Vikki Digital Bank mới đây đã cảnh báo một số dấu hiệu cần lưu ý và hướng dẫn cách bảo vệ tài khoản an toàn.
4 dấu hiệu cảnh báo thiết bị có thể nhiễm mã độc
(1) Điện thoại đột nhiên chạy chậm bất thường
Điện thoại thường xuyên giật, lag, phản hồi chậm hoặc mất nhiều thời gian để mở ứng dụng dù không chạy nhiều tác vụ có thể là dấu hiệu của phần mềm độc hại.
Một số mã độc hoạt động ngầm, tiêu tốn tài nguyên hệ thống và làm giảm hiệu suất thiết bị. Tuy nhiên, tình trạng này cũng có thể do bộ nhớ đầy, ứng dụng lỗi hoặc điện thoại đã sử dụng lâu năm. Người dùng cần kiểm tra thêm các dấu hiệu khác để xác định nguy cơ.
(2) Dữ liệu di động bị tiêu hao nhanh
Nếu dung lượng 3G, 4G hoặc 5G giảm nhanh bất thường dù thói quen sử dụng không thay đổi, người dùng nên kiểm tra mức tiêu thụ dữ liệu của từng ứng dụng.
Một số phần mềm độc hại có thể sử dụng kết nối Internet để âm thầm gửi dữ liệu từ thiết bị đến máy chủ bên ngoài, tiềm ẩn nguy cơ rò rỉ thông tin cá nhân và dữ liệu liên quan đến hoạt động ngân hàng.
(3) Điện thoại nóng bất thường, pin nhanh hết
Thiết bị nóng lên hoặc hao pin nhanh dù không sử dụng nhiều ứng dụng có thể liên quan đến các tiến trình chạy ngầm.
Trong một số trường hợp, mã độc liên tục thực hiện các tác vụ như thu thập thông tin hoặc truyền dữ liệu, khiến điện thoại tiêu hao nhiều năng lượng hơn bình thường. Nếu tình trạng này xuất hiện đột ngột và kéo dài, người dùng nên kiểm tra thiết bị để phát hiện nguy cơ mất an toàn.
(4) Không nhận được tin nhắn hoặc thông báo ngân hàng
Điện thoại đột nhiên không nhận được tin nhắn SMS, cuộc gọi hoặc thông báo biến động số dư là dấu hiệu cần đặc biệt chú ý, nhất là khi trước đó các dịch vụ này vẫn hoạt động bình thường.
Một số phần mềm độc hại có thể lợi dụng quyền truy cập trên thiết bị để đọc, chặn hoặc che giấu thông báo. Điều này khiến người dùng khó phát hiện các giao dịch bất thường hoặc những thay đổi liên quan đến tài khoản ngân hàng.
Lưu ý: Bốn dấu hiệu trên chưa đủ để khẳng định tài khoản ngân hàng đã bị chiếm quyền kiểm soát. Tuy nhiên, nếu đi kèm thông báo đăng nhập từ thiết bị lạ, mật khẩu bị thay đổi ngoài ý muốn hoặc xuất hiện giao dịch không rõ nguồn gốc, người dùng cần nhanh chóng thực hiện các biện pháp bảo vệ tài khoản.
Cách xử lý khi nghi ngờ tài khoản ngân hàng bị chiếm quyền kiểm soát
Khi phát hiện thiết bị có dấu hiệu nhiễm mã độc hoặc nghi ngờ tài khoản ngân hàng bị xâm nhập, người dùng cần ưu tiên ngăn chặn nguy cơ thất thoát tiền và bảo vệ thông tin đăng nhập.
Bước 1: Ngắt kết nối Internet trên thiết bị nghi nhiễm mã độc
Tắt Wi-Fi và dữ liệu di động trên điện thoại nghi nhiễm mã độc để hạn chế việc tiếp tục truyền dữ liệu hoặc nhận lệnh từ bên ngoài.
Người dùng không nên tiếp tục đăng nhập ứng dụng ngân hàng, nhập mật khẩu hoặc thực hiện giao dịch trên thiết bị này cho đến khi được kiểm tra và xử lý an toàn.
Bước 2: Liên hệ ngay với ngân hàng
Sử dụng một thiết bị an toàn khác để gọi tổng đài chính thức hoặc đến điểm giao dịch của ngân hàng. Thông báo tình trạng nghi ngờ bị xâm nhập và đề nghị hỗ trợ:
- Tạm khóa tài khoản, dịch vụ ngân hàng điện tử hoặc thẻ khi cần thiết.
- Kiểm tra lịch sử giao dịch, phát hiện các giao dịch bất thường.
- Hướng dẫn khôi phục quyền truy cập và bảo vệ thông tin bảo mật.
Nếu phát hiện giao dịch trái phép, người dùng cần thông báo ngay cho ngân hàng để được hướng dẫn xử lý khẩn cấp.
Bước 3: Đổi mật khẩu và bảo vệ các tài khoản liên quan
Trên một thiết bị đáng tin cậy, người dùng nên đổi mật khẩu ngân hàng điện tử nếu nghi ngờ thông tin đăng nhập đã bị lộ. Đồng thời, cần kiểm tra và thay đổi mật khẩu của email hoặc các tài khoản liên quan nếu có nguy cơ bị xâm nhập.
Nên sử dụng mật khẩu mạnh, không dùng chung mật khẩu giữa nhiều dịch vụ và kích hoạt các phương thức xác thực bảo mật do ngân hàng hỗ trợ. Không cung cấp mã OTP, mật khẩu hoặc thông tin xác thực cho bất kỳ ai.
Bước 4: Kiểm tra, xử lý thiết bị nghi nhiễm mã độc
Người dùng nên rà soát các ứng dụng lạ, ứng dụng được cài đặt gần thời điểm phát sinh bất thường và những quyền truy cập không cần thiết.
Có thể sử dụng giải pháp bảo mật đáng tin cậy hoặc nhờ bộ phận kỹ thuật có chuyên môn kiểm tra thiết bị. Nếu chưa xác định được nguyên nhân, không nên vội sử dụng lại điện thoại để thực hiện giao dịch tài chính.
Bước 5: Trình báo cơ quan công an nếu có dấu hiệu lừa đảo
Nếu đã bị chiếm đoạt tiền hoặc phát hiện hành vi lừa đảo, người dùng cần nhanh chóng trình báo cơ quan công an và phối hợp với ngân hàng để xử lý.
Đồng thời, nên lưu giữ lịch sử giao dịch, tin nhắn, số điện thoại, đường dẫn đáng ngờ và chứng từ chuyển tiền làm căn cứ phục vụ quá trình xác minh.
Trong bối cảnh các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, người dùng cần thận trọng khi cài đặt ứng dụng từ nguồn không chính thức, cấp quyền truy cập cho ứng dụng lạ hoặc nhấp vào đường dẫn không rõ nguồn gốc. Chủ động bảo vệ thiết bị và kiểm tra biến động tài khoản thường xuyên là những biện pháp quan trọng giúp giảm thiểu nguy cơ mất tiền.
