Trong phiên thảo luận tại Hội thảo "Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn", nhiều chuyên gia, đại diện cơ quan quản lý và thành viên thị trường cho rằng, để thị trường vốn thực sự trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, Việt Nam cần đồng thời nâng hạng thị trường chứng khoán, mở rộng nguồn cung hàng hóa chất lượng, phát triển nhà đầu tư tổ chức và khôi phục niềm tin đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp.
Tiếp tục tháo gỡ rào cản để hoàn thành mục tiêu nâng hạng
Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Sơn - Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) cho rằng một nền kinh tế hướng tới tăng trưởng hai con số nhưng vẫn phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng sẽ đối mặt với nhiều rủi ro.
Theo ông, quy mô tín dụng hiện tương đương khoảng 146% GDP, trong khi vốn hóa thị trường cổ phiếu mới đạt khoảng 82% GDP. Điều này cho thấy vấn đề không nằm ở việc tín dụng quá lớn mà ở chỗ thị trường vốn vẫn còn quá nhỏ.
Ông Nguyễn Sơn cho biết đến năm 2030, Việt Nam có thể cần khoảng 1.500 tỷ USD vốn đầu tư, tương đương hơn 3 lần GDP hiện nay. Để đáp ứng nhu cầu đó, cần huy động đồng thời nguồn lực trong nước và quốc tế.
Đối với dòng vốn ngoại, ông cho rằng Việt Nam cần tiếp tục tháo gỡ các rào cản để hoàn thành mục tiêu nâng hạng theo chuẩn FTSE Russell, đồng thời hướng tới các tiêu chuẩn cao hơn của MSCI trong giai đoạn tiếp theo.
Ông Nguyễn Sơn - Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam VSDC (Ảnh: Hữu Thắng).
Ở chiều ngược lại, nguồn cung trên thị trường cũng cần được mở rộng thông qua đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước, thúc đẩy doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp FDI thực hiện IPO, niêm yết trên thị trường chứng khoán.
"Vấn đề cốt lõi không phải tín dụng quá lớn mà là thị trường vốn còn quá nhỏ", ông Nguyễn Sơn nhận định.
Đáng chú ý, ông cũng cho rằng thị trường cần phát triển thêm các sản phẩm mới như trái phiếu xanh, trái phiếu cho dự án PPP, sàn giao dịch dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp và nghiên cứu chứng khoán hóa các khoản vay bất động sản nhằm giảm áp lực vốn dài hạn lên hệ thống ngân hàng.
Ở góc độ doanh nghiệp chứng khoán, ông Nguyễn Duy Linh - Tổng Giám đốc Công ty Chứng khoán SHS cho rằng Việt Nam chưa bao giờ có hệ thống giải pháp phát triển thị trường vốn rõ ràng như hiện nay. Vì vậy, điều quan trọng nhất trong giai đoạn tới không còn là tiếp tục đề xuất thêm giải pháp mà là nâng cao năng lực tổ chức thực hiện.
Ông Nguyễn Duy Linh - Tổng Giám đốc Công ty Chứng khoán SHS (Ảnh: Hữu Thắng).
Theo ông, 3 vấn đề cần ưu tiên gồm mở cửa thị trường thực chất hơn cho nhà đầu tư nước ngoài, cải thiện cơ cấu ngành nghề trên sàn chứng khoán và phát triển mạnh nhà đầu tư tổ chức.
Ông cho rằng mặc dù quy định pháp luật đã mở hơn nhưng trên thực tế vẫn tồn tại khoảng cách giữa tỉ lệ sở hữu tối đa và lượng cổ phiếu mà nhà đầu tư nước ngoài thực sự có thể tiếp cận.
Bên cạnh đó, cơ cấu vốn hóa trên thị trường hiện vẫn tập trung quá lớn vào nhóm ngân hàng, tài chính và bất động sản.
"Thị trường phải bổ sung thêm doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực sản xuất, công nghệ, năng lượng, logistics và các ngành kinh tế mới để phản ánh đầy đủ hơn cơ cấu của nền kinh tế", ông Nguyễn Duy Linh nói.
Đồng quan điểm, ông Thiều Hữu Chung - Phó Chủ tịch Thường trực HĐQT Chứng khoán Bảo Minh cho rằng cần sớm đưa mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) vào vận hành, khai thác hiệu quả hệ thống KRX và từng bước triển khai các cơ chế giao dịch mới như T+0 và bán khống có bảo đảm.
Theo ông, quá trình nâng hạng không chỉ nhằm thu hút thêm dòng vốn mà còn phải góp phần nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của toàn bộ thị trường.
Khôi phục niềm tin để thị trường trái phiếu trở lại vai trò dẫn vốn
Một nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là sự phục hồi của thị trường trái phiếu doanh nghiệp.
Ông Nguyễn Khắc Hải - Giám đốc Khối phụ trách Luật và Kiểm soát tuân thủ Chứng khoán SSI cho biết quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp hiện mới tương đương khoảng 6-7% GDP, còn khá nhỏ so với nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế.
Theo ông, sau giai đoạn phát triển nóng rồi khủng hoảng niềm tin, các nghị định điều chỉnh thị trường đã từng bước cân bằng giữa yêu cầu kiểm soát rủi ro và tạo điều kiện cho doanh nghiệp huy động vốn.
Một trong những điểm mới là yêu cầu doanh nghiệp phát hành phải sử dụng vốn đúng mục đích, đồng thời mở rộng phạm vi nhà đầu tư chuyên nghiệp, tăng yêu cầu về xếp hạng tín nhiệm và tài sản bảo đảm đối với trái phiếu phát hành riêng lẻ.
"Khi khung pháp lý đã dần hoàn thiện, vấn đề còn lại nằm ở khâu thực thi. Doanh nghiệp phải sử dụng vốn đúng mục đích và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công bố thông tin thì niềm tin của nhà đầu tư mới có thể được khôi phục bền vững", ông Nguyễn Khắc Hải nhấn mạnh.
Ông Nguyễn Khắc Hải - Giám đốc Khối phụ trách Luật và Kiểm soát tuân thủ Chứng khoán SSI (Ảnh: Hữu Thắng).
Ở góc độ doanh nghiệp phát hành, ông Nguyễn Đức Thuận - Giám đốc Khối Chiến lược và Đầu tư Hasco Holdings cho rằng thị trường trái phiếu chỉ có thể phát triển bền vững nếu hình thành được hệ thống nhà đầu tư tổ chức đủ mạnh.
Theo ông, Việt Nam cần thúc đẩy sự phát triển của các quỹ mở, quỹ trái phiếu và các công ty quản lý quỹ để biến nguồn tiền nhàn rỗi trong dân thành nguồn vốn dài hạn cho nền kinh tế.
Bà Nguyễn Ngọc Linh - Tổng Giám đốc Chứng khoán DNSE cũng cho rằng thị trường hiện không thiếu nhu cầu đầu tư mà đang thiếu nguồn cung trái phiếu chất lượng. Đồng thời, bà đề xuất nghiên cứu các mô hình sandbox kết nối giữa thị trường tín dụng và thị trường vốn nhằm khai thác hiệu quả lượng vốn nhàn rỗi còn rất lớn trong dân cư.
Mở room ngoại là điều kiện quan trọng để nâng hạng
Đại diện cơ quan quản lý, ông Vũ Chí Dũng - Trưởng ban Pháp chế - Đối ngoại, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết cơ quan quản lý đang triển khai đồng thời các tiêu chí nâng hạng của FTSE Russell và MSCI.
Theo ông, một trong những nội dung trọng tâm là rà soát các ngành nghề hạn chế tiếp cận thị trường để mở rộng tỉ lệ sở hữu nước ngoài tại những lĩnh vực không cần giới hạn.
Dự thảo sửa đổi Nghị định 155 và Luật Chứng khoán cũng đang được xây dựng theo hướng cắt giảm thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ IPO xuống khoảng 30 ngày, đồng thời bổ sung cơ chế sandbox cho thị trường chứng khoán.
"Mở rộng room ngoại là một trong những điều kiện trọng yếu để nâng hạng thị trường", ông Vũ Chí Dũng nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cũng đang nghiên cứu quỹ bảo lãnh thanh toán trái phiếu doanh nghiệp, phát triển các sản phẩm tài chính xanh, hoàn thiện cơ chế cho doanh nghiệp FDI IPO và niêm yết, đồng thời tiếp tục nâng cao các chuẩn mực quản trị doanh nghiệp theo thông lệ OECD.
Việt Nam đã xác định khá đầy đủ các giải pháp để phát triển thị trường vốn. Thách thức hiện nay không còn nằm ở việc thiếu chính sách, mà là triển khai đồng bộ các giải pháp từ hoàn thiện pháp lý, nâng hạng thị trường, mở rộng nguồn cung hàng hóa, phát triển nhà đầu tư tổ chức đến khôi phục niềm tin trên thị trường trái phiếu, qua đó tạo thêm động lực huy động nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.
