Xăng dầu, điện đã giảm giá, bao giờ hàng quán mới chịu đu theo?

Nhiều người dân tại TP.HCM cho biết giá cơm, bún, phở... thời gian qua gần như chỉ có tăng chứ không giảm, thậm chí tăng liên tục - Ảnh: Q.ĐỊNH

Thực tế giá dầu diesel vẫn ở mức cao, nhiều nguyên vật liệu đầu vào tiếp tục tăng, khiến việc giảm giá cơm, phở, hủ tiếu… theo đà giảm của chi phí năng lượng vẫn là bài toán khó. Nhiều quan điểm cho rằng thay vì tìm cách "liên tục tăng giá", các bên cần ngồi lại với nhau để chia sẻ lợi nhuận để cùng tồn tại. 

Bởi với tình hình kinh tế còn khó khăn, nếu giá hàng hóa ở mức cao sẽ khiến người tiêu dùng ngại chi tiêu, giảm ý nghĩa nỗ lực kích cầu của chính phủ. 

Hàng quán tăng giá dễ, giảm giá khó

Gần 2 tháng qua, bà Nguyễn Thị Chung (ngụ phường Bình Thạnh, TP.HCM) cho biết hầu hết quán cơm, bún, phở... xung quanh đều cho tăng giá ít nhất 5.000 đồng/phần bán, với lý do giá xăng dầu tăng. Tuy nhiên khi nghe tin giá xăng dầu giảm nhiều thì chưa thấy hàng quán nào giảm giá lại cả, cơm vẫn thấp nhất 35.000 đồng/dĩa, bún phở thì gần như 45.000-55.000 đồng/tô trở lên.

"Cứ tăng mãi chứ không thấy giảm, khi tăng thì người bán lấy nhiều lý do, nhưng khi có lý do để giảm thì không thấy ai nói đến. Điều này không sòng phẳng với người mua", bà Chung bình luận. 

Mang câu chuyện này đến hỏi ông Trần Thịnh, chủ một quán mì quảng tại phường Bình Thạnh, ông xác nhận quán đã cho tăng 5.000-7.000 đồng/tô từ hơn tháng qua, giá bán đang 45.000-65.000 đồng/tô. Và hiện quán chưa có ý định giảm giá.

"Chúng tôi đã phản ánh nhưng các đơn vị cung cấp rau, thịt, trứng, gas… vẫn không chịu giảm giá theo mức giảm giá xăng dầu, điện thì tôi không thể giảm giá bán được. Bản thân tôi cũng bị động", ông Thịnh bộc bạch.

Nhiều thương nhân kinh doanh tại các chợ đầu mối ở TP.HCM khẳng định giá cước vận tải hiện còn khá cao, chưa giảm theo mức giảm của xăng dầu - Ảnh: N.TRÍ

Tương tự, tăng giá cơm lên thêm 5.000 đồng/dĩa từ nhiều tuần qua với lý do giá xăng dầu tăng, nguyên vật liệu tăng, bà Trần Thị Bích Hiên, chủ quán cơm Thịnh Hiên, phường Thủ Đức, khẳng định việc tăng giá là bất khả kháng.

"Trừ thịt heo nhập vào giảm, còn lại rau củ, thịt cá các loại, gạo, dầu ăn, mắm đường… gần như vẫn giữ giá, thậm chí nhiều loại đang cao hơn năm ngoái 10-20%. Tôi chỉ tăng 5.000 đồng cũng là rất chia sẻ với khách. Nếu giá nguyên liệu giảm tôi sẽ giảm giá cơm ngay", bà Hiên khẳng định.

Tuy vậy bà Hiên thừa nhận vẫn có nhiều hàng quán, quầy sạp chạy theo lợi nhuận nên "té nước theo mưa", tăng giá cao nhưng giảm giá thì rất khó. Do đó ngoài diễn biến giá xăng dầu, cần có áp lực lớn hơn từ người tiêu dùng đối với điểm bán tăng giá bất chấp, thiếu hợp lý. 

Là đơn vị chuyên cung cấp suất ăn, bà Đỗ Thị Hải, Phó giám đốc Công ty Nguyên Thành Đạt (TP.HCM), cho biết chi phí logistics chưa thấy giảm, các đơn vị vận tải vẫn chưa có thông báo điều chỉnh giá cước theo mức giảm giá xăng dầu.

Bên cạnh đó nguyên vật liệu chiếm phần lớn trong cơ cấu giá thành sản xuất đang tăng cao.

"Nguyên vật liệu nhập từ nông dân, nhà sản xuất đến tay doanh nghiệp chế biến hoặc bán lẻ sẽ trải qua nhiều khâu, và mỗi khâu đều tự nâng giá một ít dưới tác động giá xăng dầu, dẫn đến giá đầu cuối bị đội lên cao.

So với cùng kỳ năm ngoái, nhiều mặt hàng nhập vào đã tăng từ 6.000-25.000 đồng/kg. Do đó chi phí sản xuất ra một suất ăn không những giảm mà còn có xu hướng tăng dần", bà Hải giải thích. 

Hàng siêu thị ít biến động giá hơn nhờ cam kết hợp đồng

Đánh giá việc tác động giá xăng dầu, điện lên giá thành sản xuất, vận tải là không nhỏ nhưng đại diện siêu thị MM Mega Market cho biết giá cước vận tải, nguyên vật liệu vẫn được siêu thị giữ ổn định hơn nhờ hợp đồng dài hạn.

Theo đơn vị này, trong ký kết với đối tác vận tải có quy định mỗi tháng sẽ có một ngày cố định để rà soát lại và tiến hành điều chỉnh giá cước nếu giá nhiên liệu biến động. Việc điều chỉnh dựa trên sự chia sẻ nên thường không biến động liên tục. Ngoài ra, hàng hóa được vận tải với khối lượng lớn và liên tục nên việc biến động giá cước không quá lớn.

Giá cước vận tải từ Lâm Đồng (cũ) đi TP.HCM thường 2.000 đồng/kg, nếu giá nhiên liệu giảm nhiều thì giá cước có thể còn 1.800-1.900 đồng, và ngược lại giá nhiên liệu tăng mạnh thì cước được điều chỉnh lên 2.100-2.200 đồng/kg. 

Ngoài tác động của giá xăng dầu, thời tiết mưa ngập nhiều cũng là lý do khiến giá nhiều loại rau củ quả đến tay người dân tăng cao trong thời gian qua - Ảnh: N.TRÍ

Trong khi đó trao đổi với Tuổi Trẻ ngày 1-11, ông Võ Trần Ngọc - Giám đốc kinh doanh Saigon Co.op - cho rằng các bên trong chuỗi cung ứng, từ nhà bán lẻ đến đơn vị vận chuyển, cần minh bạch và sòng phẳng trong việc điều chỉnh giá. Khi giá xăng dầu tăng, giá hàng hóa có thể tăng theo, nhưng khi chi phí đầu vào giảm, giá hàng hóa cũng phải được điều chỉnh giảm tương ứng.

"Điều quan trọng là các bên phải chia sẻ, đồng hành và minh bạch trong hợp tác. Cần bóc tách chi tiết các cấu phần giá để xác định chính xác mức độ tác động của giá xăng dầu, điện, tránh tình trạng lập lờ chi phí để đẩy giá bán lên bất hợp lý. Về phía người tiêu dùng, chúng tôi luôn cố gắng giữ giá hàng hóa ổn định ngay cả khi giá xăng dầu tăng, nhằm góp phần kích cầu sức mua", ông Ngọc nhấn mạnh.

Đại diện một đơn vị bán lẻ tại TP.HCM khẳng định nhiên liệu như xăng, dầu, điện gần như đều cần trong mọi khâu từ sản xuất đến bán lẻ. Do đó giá nhiên liệu ở mức cao là một trong những lý do chính khiến nguyên vật liệu tăng giá thời gian qua, tác động mang tính dây chuyền.

"Nhóm hàng tươi sống vận chuyển mỗi ngày thường sẽ chịu nhiều tác động từ biến động của giá xăng dầu, còn hàng chế biến hàng khô có hạn sử dụng dài ngày thường được doanh nghiệp trữ lượng lớn ở các kho, hợp đồng giá ký kết dài hạn nên mức bị tác động không nhiều. Tuy vậy, việc sớm ổn định giá nhiên liệu là rất cần thiết để tạo bình ổn giá hàng hóa", vị này nói thêm.