Một cảnh trong phim "Huy bến xe" có sự góp mặt của "Hiệp đen", Hoàng Mèo, Tấn Bo. Hiện phim ca nhạc này đã bị gỡ trên YouTube - Ảnh chụp màn hình
Liên quan đến bộ phim ca nhạc "Huy bến xe", mới đây Công an TP.HCM đã khởi tố, bắt nhiều người, trong đó có các diễn viên như Hoàng Mèo, Tấn Bo…
Theo tìm hiểu, phim ca nhạc hành động "Huy bến xe" do ca sĩ Dương Chấn Huy tổ chức sản xuất và do công ty giải trí đa phương tiện P. phát hành trên YouTube từ năm 2020.
Nội dung phim có nhiều cảnh các nhóm dùng gậy, dao, súng giải quyết mâu thuẫn, tranh giành địa bàn quản lý bến xe, thu tiền bảo kê. Toàn bộ phim ca nhạc cũng được đăng trên kênh YouTube thu hút hơn 42.000 lượt xem.
Việc diễn viên Hoàng Mèo, Tấn Bo bị khởi tố khiến nhiều người thắc mắc: Nếu diễn viên chỉ nhận vai, diễn theo kịch bản, vì sao lại có thể bị xử lý hình sự? Vấn đề không chỉ nằm ở nội dung bộ phim mà còn ở mục đích sản xuất, việc phổ biến tác phẩm và vai trò thực tế của những người tham gia.
Khi phim ảnh bị lợi dụng để đánh bóng "giang hồ mạng"
Phim ảnh có thể phản ánh những mặt tối của xã hội, kể cả tội phạm và bạo lực. Một diễn viên đóng vai giang hồ, tham gia cảnh đánh nhau hoặc sử dụng hung khí theo kịch bản không đồng nghĩa với việc họ cổ xúy bạo lực hoặc thực hiện hành vi phạm pháp.
Thế nhưng, điều quan trọng là bộ phim phản ánh cái xấu để phê phán, lên án hay góp phần tôn vinh, quảng bá những hành vi đó.
Các bị can Vinh K5, Hoàng Mèo, Tấn Bo, Dương Chấn Huy - Ảnh: Công an cung cấp
Điểm h khoản 1 Điều 9 Luật Điện ảnh 2022 nghiêm cấm nội dung kích động bạo lực, nhưng có ngoại lệ đối với việc thể hiện nhằm phê phán, tố cáo, lên án tội ác hoặc đề cao chính nghĩa.
Như vậy, không thể chỉ dựa vào những cảnh quay bạo lực để kết luận một bộ phim vi phạm pháp luật, mà phải xem xét tổng thể nội dung, mục đích và thông điệp của tác phẩm.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa việc tái hiện thế giới tội phạm để phục vụ nghệ thuật với việc sử dụng phim ảnh nhằm quảng bá hình ảnh, khuếch trương thanh thế cho những đối tượng có hành vi vi phạm pháp luật.
Khi phim ảnh không còn đơn thuần là phương tiện phản ánh đời sống mà bị lợi dụng để phục vụ hoạt động trái pháp luật, trách nhiệm của những người tham gia cần được xem xét.
Trong vụ "Huy Bến xe", theo thông tin điều tra ban đầu, ca sĩ Dương Chấn Huy tổ chức sản xuất phim, mời "Hiệp đen" đóng vai ông trùm. Người này tham gia với mục đích quảng bá hình ảnh, khuếch trương thanh thế trên mạng xã hội và rủ thêm đàn em xuất hiện trong phim. Bộ phim có nhiều cảnh sử dụng dao, súng, gậy để giải quyết mâu thuẫn, tranh giành địa bàn và thu tiền bảo kê.
Những tình tiết trên đặt ra vấn đề về khả năng hoạt động sản xuất, phổ biến phim đã bị lợi dụng vào mục đích trái pháp luật, chứ không đơn thuần là một sản phẩm giải trí có yếu tố bạo lực.
Không thể lấy lý do "diễn theo kịch bản" để loại trừ trách nhiệm
Trong vụ án này, cơ quan điều tra đã khởi tố các bị can liên quan về tội "đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông" theo khoản 2 Điều 288 Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, để xác định trách nhiệm hình sự, cần làm rõ hành vi cụ thể, mục đích, yếu tố lỗi và vai trò của từng người trong việc thực hiện tội phạm.
Theo khoản 1 Điều 17 Bộ luật Hình sự, đồng phạm là trường hợp có hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm. Khoản 3 Điều này quy định người giúp sức là người tạo điều kiện về vật chất hoặc tinh thần cho việc thực hiện tội phạm.
Như vậy, nếu diễn viên biết rõ việc sản xuất, phổ biến bộ phim nhằm phục vụ hành vi phạm tội nhưng vẫn cố ý tham gia, hỗ trợ thì có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự khi đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu luật định. Việc một người chỉ tham gia diễn xuất thông thường, không biết và không cố ý cùng thực hiện tội phạm, không đủ căn cứ để xác định trách nhiệm đồng phạm.
Ở góc độ nghề nghiệp, diễn viên cần có trách nhiệm tìm hiểu nội dung, mục đích sản xuất và cách thức phổ biến tác phẩm trước khi nhận lời tham gia, nhất là những sản phẩm có yếu tố bạo lực hoặc sử dụng hình ảnh của các đối tượng "giang hồ mạng". Bởi sự xuất hiện của người nổi tiếng không chỉ góp phần thu hút người xem, mà còn có thể tạo sức ảnh hưởng, làm gia tăng mức độ lan truyền của nội dung trên mạng xã hội.
Người làm nghệ thuật phải có trách nhiệm với sản phẩm mình tham gia, không chỉ ở nội dung thể hiện mà còn ở mục đích sử dụng và tác động của tác phẩm đối với xã hội.
Danh nghĩa nghệ thuật hay lý do "chỉ diễn theo kịch bản" không thể trở thành tấm bình phong cho hành vi cố ý tiếp tay thực hiện tội phạm.
