Luật Căn cước năm 2023 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2024) quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm trong quản lý và sử dụng căn cước. Người dân cần nắm rõ để tránh vi phạm, bởi mức xử phạt hành chính hiện nay có thể lên tới 10 triệu đồng.
9 hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến căn cước
Theo Điều 7 Luật Căn cước 2023, có 9 nhóm hành vi bị nghiêm cấm, áp dụng đối với cả thẻ căn cước và căn cước điện tử:
- Cấp, cấp đổi, cấp lại, thu hồi thẻ căn cước hoặc giấy chứng nhận căn cước trái quy định của pháp luật.
- Giữ thẻ căn cước, giấy chứng nhận căn cước trái quy định của pháp luật.
- Nhũng nhiễu, gây phiền hà, phân biệt đối xử trong giải quyết thủ tục hành chính liên quan đến căn cước, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Cơ sở dữ liệu căn cước.
- Làm sai lệch hồ sơ, tài liệu về căn cước; không cung cấp, cung cấp không đầy đủ, không chính xác hoặc cung cấp trái quy định thông tin trong các cơ sở dữ liệu liên quan.
- Không thực hiện thủ tục cấp thẻ căn cước theo quy định. Theo khoản 2 Điều 19 Luật Căn cước 2023, công dân Việt Nam từ đủ 14 tuổi trở lên phải thực hiện thủ tục cấp thẻ căn cước.
- Sản xuất, sử dụng công cụ, phương tiện, phần mềm hoặc có hành vi khác gây cản trở, rối loạn hoạt động của hệ thống hạ tầng thông tin, cơ sở dữ liệu và hệ thống định danh, xác thực điện tử.
- Làm giả, sửa chữa, làm sai lệch nội dung thẻ căn cước, căn cước điện tử, giấy chứng nhận căn cước; chiếm đoạt, sử dụng trái phép; cầm cố, cho thuê, hủy hoại hoặc sử dụng giấy tờ giả.
- Truy nhập, thay đổi, xóa, hủy, phát tán dữ liệu cá nhân trong các cơ sở dữ liệu về dân cư, căn cước hoặc hệ thống định danh, xác thực điện tử trái quy định.
- Khai thác, chia sẻ, mua bán, trao đổi, chiếm đoạt hoặc sử dụng trái phép thông tin, dữ liệu trong các hệ thống nêu trên.
Có 9 hành vi nghiêm cấm liên quan đến căn cướcMức xử phạt vi phạm đã được nâng lên đến 10 triệu đồng
Hiện nay, các hành vi vi phạm liên quan đến căn cước được xử phạt theo quy định mới thay thế Nghị định 144/2021/NĐ-CP, với mức phạt đã được điều chỉnh tăng so với trước đây nhằm phù hợp với Luật Căn cước 2023.
Cụ thể, các mức xử phạt phổ biến gồm:
- Phạt từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với các hành vi như không xuất trình căn cước khi có yêu cầu kiểm tra, không thực hiện đúng quy định về cấp, đổi, cấp lại thẻ.
- Phạt từ 2.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng đối với hành vi chiếm đoạt, sử dụng trái phép thẻ căn cước của người khác; tẩy xóa, sửa chữa hoặc làm sai lệch nội dung.
- Phạt từ 4.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng đối với hành vi cung cấp thông tin sai sự thật, sử dụng hồ sơ giả để được cấp thẻ căn cước.
- Phạt từ 8.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với các hành vi nghiêm trọng như làm giả, sử dụng căn cước giả; cầm cố, mua bán, thuê, cho thuê hoặc sử dụng căn cước để thực hiện hành vi trái pháp luật.
Ngoài ra, người vi phạm còn có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm, buộc nộp lại giấy tờ hoặc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được.
Luật Căn cước 2023 không chỉ thay đổi về tên gọi mà còn mở rộng phạm vi quản lý sang căn cước điện tử và hệ thống định danh, xác thực điện tử. Các hành vi liên quan đến dữ liệu cá nhân, mua bán thông tin, xâm nhập hệ thống dữ liệu dân cư cũng bị xử lý nghiêm.
Việc nắm rõ quy định và tuân thủ đúng pháp luật không chỉ giúp người dân tránh bị xử phạt mà còn góp phần bảo vệ an toàn thông tin cá nhân trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng mạnh mẽ.
