Theo ông Nguyễn Phong Nhã, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông, mục tiêu lớn nhất của việc dừng công nghệ 2G là thúc đẩy người dân chuyển sang sử dụng điện thoại thông minh, tạo nền tảng để phát triển các dịch vụ số và khai thác hiệu quả hơn hạ tầng viễn thông thế hệ mới.
Hoàn tất lộ trình kéo dài nhiều năm
Việc khai tử 2G không diễn ra đột ngột mà được triển khai theo lộ trình đã được xây dựng từ nhiều năm trước. Cơ sở pháp lý là Quy hoạch hạ tầng thông tin và truyền thông thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 cùng các quy hoạch sử dụng băng tần 900 MHz và 1.800 MHz dành cho hệ thống thông tin di động mặt đất công cộng (IMT).
Từ cuối tháng 10/2024, các nhà mạng đã ngừng cung cấp dịch vụ cho những thiết bị chỉ hỗ trợ chuẩn GSM (2G-only), ngoại trừ thiết bị truyền dữ liệu giữa máy với máy (M2M) và các khu vực đặc biệt như Trường Sa, Hoàng Sa, nhà giàn DK. Sau giai đoạn chuyển tiếp gần hai năm, hệ thống 2G sẽ chính thức ngừng hoạt động từ ngày 15/9/2026.
Sóng 2G sẽ kết thúc sứ mệnh lịch sử tại Việt Nam từ ngày 15/9. Ảnh minh họaTheo kế hoạch, các doanh nghiệp viễn thông cũng phải hoàn thành việc mở rộng vùng phủ sóng 4G trước thời điểm tắt 2G, bảo đảm người dân không bị gián đoạn liên lạc khi chuyển đổi công nghệ.
Băng tần 900 MHz sẽ được đấu giá để phát triển 4G, 5G
Một trong những điểm đáng chú ý sau khi 2G dừng hoạt động là việc thu hồi và quy hoạch lại băng tần 900 MHz. Theo đại diện Cục Tần số vô tuyến điện, trước đây băng tần này vẫn được gia hạn để phục vụ dịch vụ thoại cho một số thuê bao 3G, 4G đời đầu chưa hỗ trợ công nghệ VoLTE. Sau tháng 9/2026, nhu cầu này không còn, tạo điều kiện để cơ quan quản lý thu hồi, đấu giá và cấp phép lại băng tần cho các doanh nghiệp triển khai mạng 4G và 5G.
Giới chuyên môn đánh giá băng tần 900 MHz có ưu thế về khả năng phủ sóng rộng, xuyên vật cản tốt và chi phí đầu tư thấp hơn so với các băng tần cao. Việc bổ sung nguồn tài nguyên này sẽ giúp các nhà mạng mở rộng vùng phủ tại khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ dữ liệu di động.
Thách thức ở vùng sâu, vùng xa
Dù số lượng thuê bao 2G đã giảm mạnh trong những năm gần đây, tại một số địa phương miền núi vẫn còn người dân sử dụng điện thoại phổ thông do giá rẻ, pin lâu và đáp ứng nhu cầu liên lạc cơ bản. Đặc biệt, ở những khu vực trước đây chỉ có phủ sóng 2G, việc chuyển đổi đòi hỏi các nhà mạng phải tiếp tục đầu tư hạ tầng 4G và 5G để bảo đảm kết nối thông suốt.
Sóng 2G sẽ chỉ còn tại Trường Sa, Hoàng Sa và nhà giàn DK. Ảnh minh họaTrước đó, Cục Viễn thông từng cho biết vào giữa năm 2024 Việt Nam vẫn còn hơn 11 triệu thuê bao sử dụng thiết bị 2G-only, tương đương khoảng 9% tổng số thuê bao di động. Nhờ các chương trình hỗ trợ đổi máy 4G, phổ cập điện thoại thông minh và mở rộng vùng phủ sóng, lượng thuê bao này đã liên tục giảm, tạo tiền đề để hoàn tất mục tiêu dừng 2G trong năm 2026.
Việc khép lại công nghệ 2G không chỉ đánh dấu sự kết thúc của một thế hệ viễn thông đã phục vụ hàng chục triệu người dân Việt Nam, mà còn mở ra giai đoạn khai thác hiệu quả hơn tài nguyên tần số quốc gia. Khi băng tần 900 MHz được đưa vào phục vụ 4G và 5G, người dùng được kỳ vọng sẽ tiếp cận dịch vụ di động chất lượng cao hơn, góp phần thúc đẩy kinh tế số, xã hội số và quá trình chuyển đổi số quốc gia trong những năm tới.
