Không ít người tỏ ra băn khoăn khi cho rằng SIM đã đăng ký chính chủ từ lâu, việc đổi điện thoại không làm thay đổi chủ sở hữu, vậy vì sao vẫn cần xác thực lại? Thực tế, theo cơ quan quản lý, vấn đề không nằm ở chiếc SIM, mà nằm ở người đang sử dụng SIM đó có thực sự là chủ sở hữu hợp pháp hay không.
Khoảng trống từ “SIM chính chủ” trên giấy tờ
Theo quy định tại Luật Viễn thông 2023 và Nghị định 163, người đứng tên thuê bao phải chịu trách nhiệm trước pháp luật đối với số điện thoại của mình. Tuy nhiên, trên thực tế, tình trạng SIM đăng ký chính chủ nhưng lại do người khác sử dụng vẫn diễn ra phổ biến.
Nhiều trường hợp người dùng cho mượn, chuyển nhượng SIM không đúng quy định, hoặc bị lộ thông tin cá nhân để đăng ký thuê bao mà không hay biết. Cá biệt, các đường dây tội phạm đã lợi dụng chính những “SIM chính chủ trên giấy” này để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.
Dù là SIM chính chủ, khi đổi máy vẫn phải xác thực sinh trắc học. Ảnh minh họaMột vụ việc điển hình xảy ra tại Hưng Yên khi cơ quan công an khởi tố nhóm đối tượng sử dụng thông tin cá nhân của người khác để đăng ký SIM, mở hàng trăm tài khoản ngân hàng doanh nghiệp rồi chuyển cho các đối tượng ở nước ngoài sử dụng, thu lợi bất chính hàng trăm triệu đồng. Trước đó, tại Đà Nẵng, một đường dây khác cũng dùng SIM không chính chủ để tạo hàng loạt tài khoản trên các nền tảng mạng xã hội nhằm phục vụ lừa đảo và đánh bạc. Những vụ việc này cho thấy, việc quản lý thuê bao chỉ dựa trên thông tin đăng ký ban đầu là chưa đủ.
Xác thực khi đổi thiết bị
Trước đây, cơ quan chức năng thường yêu cầu các nhà mạng thực hiện các đợt rà soát diện rộng để chuẩn hóa thông tin thuê bao. Năm 2023, hơn 125 triệu thuê bao đã được đối soát, trong đó có tới 17 triệu trường hợp phải xử lý.
Tuy nhiên, cách làm này bộc lộ nhiều hạn chế, vừa tốn kém nguồn lực, vừa gây phiền hà cho người dùng. Chính vì vậy, chính sách mới chuyển sang hướng tiếp cận linh hoạt hơn, chỉ yêu cầu xác thực lại khi có dấu hiệu thay đổi hành vi sử dụng, điển hình là khi chuyển SIM sang thiết bị mới.
Việc xác thực khuôn mặt lúc này đóng vai trò như một “lớp kiểm tra bổ sung”, nhằm xác định người đang sử dụng SIM chính là chủ thuê bao. Quy trình được thiết kế đơn giản, tương tự như khi đăng nhập ứng dụng ngân hàng hoặc định danh điện tử, chỉ mất khoảng 30 giây đến một phút.
Quy định mới sẽ tăng bảo mật, giảm rủi ro lừa đảo qua điện thoại. Ảnh minh họaTheo các nghiên cứu thị trường, trung bình người dùng chỉ đổi điện thoại sau 3–4 năm. Điều đó đồng nghĩa với việc thao tác xác thực không diễn ra thường xuyên, nhưng vẫn đủ để tạo ra “điểm chốt” quan trọng trong việc kiểm soát thuê bao.
Tăng bảo mật, giảm rủi ro lừa đảo
Cơ quan quản lý cho biết, mục tiêu lớn nhất của quy định mới là duy trì tính chính chủ của thuê bao, qua đó hạn chế tình trạng mạo danh, lừa đảo qua điện thoại.
Việc bổ sung lớp xác thực sinh trắc học giúp nhà mạng sớm phát hiện các dấu hiệu bất thường, đồng thời giảm nguồn cung SIM kích hoạt sẵn – vốn là “công cụ” phổ biến của các đối tượng lừa đảo.
Trong đợt rà soát gần đây, chỉ trong hơn một tháng, đã có hơn 2 triệu số điện thoại được chính người dân xác nhận không phải của mình và bị khóa một chiều. Con số này cho thấy khoảng trống lớn trong quản lý thuê bao nếu không có các biện pháp kiểm soát hiệu quả hơn.
Với người dùng, ngoài việc góp phần làm sạch thị trường viễn thông, quy định mới cũng mang lại lợi ích trực tiếp. Trong trường hợp SIM bị mất hoặc rơi vào tay kẻ xấu, cơ chế xác thực sẽ giúp ngăn chặn việc sử dụng trái phép, bảo vệ tài khoản ngân hàng, mạng xã hội và các dịch vụ liên kết.
Có thể thấy, yêu cầu xác thực khuôn mặt khi đổi SIM sang điện thoại mới không phải là thủ tục phát sinh vô lý, mà là một bước điều chỉnh cần thiết trong bối cảnh tội phạm công nghệ ngày càng tinh vi. Khi cân bằng giữa sự tiện lợi và an toàn, chính sách này được kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường viễn thông minh bạch và đáng tin cậy hơn.
