Tại talkshow “Doanh nghiệp khát vốn giữa lúc tiền gửi ngân hàng tăng mạnh”, mới đây, chuyên gia kinh tế TS. Nguyễn Trí Hiếu nhận định dòng tiền đang có xu hướng tìm về ngân hàng khi nhiều kênh đầu tư khác biến động. Tuy nhiên, nghịch lý là dù huy động vốn tăng, một số ngân hàng vẫn chịu áp lực thiếu vốn cho vay khi tín dụng tăng nhanh hơn huy động.
Theo ông, trong 7 tháng đầu năm 2026, huy động vốn tại các ngân hàng tăng 5,4% lên đến 15,77 triệu tỷ đồng. Đây là tín hiệu tích cực, song vẫn thấp hơn đáng kể so với tốc độ tăng trưởng tín dụng 8,21% trong cùng kỳ.
“Điều này có nghĩa rằng các ngân hàng có thể đang gặp vấn đề thiếu vốn để cho vay”, TS. Nguyễn Trí Hiếu phân tích. Khi tín dụng tăng mạnh nhưng huy động không bắt kịp, một số ngân hàng buộc phải tăng lãi suất huy động để có thêm nguồn vốn đáp ứng nhu cầu tín dụng.
Chuyên gia kinh tế TS. Nguyễn Trí Hiếu.Ngân hàng sẽ tiếp tục tăng lãi suất để hút vốn
Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, việc dòng tiền tìm đến ngân hàng không phải hiện tượng khó lý giải. Trong khi vàng, chứng khoán, bất động sản và ngoại tệ đều biến động, tiền gửi ngân hàng đang sở hữu hai lợi thế lớn là tính thanh khoản và mức lãi suất huy động có xu hướng tăng.
Ông cho rằng với người gửi tiền, ngân hàng hiện có thể được xem như một “nơi trú ẩn” tương đối an toàn. Nhà đầu tư vừa hưởng lãi suất, vừa có khả năng rút tiền khi cần và quan trọng hơn là có thể chờ đợi những cơ hội đầu tư mới.
TS. Nguyễn Trí Hiếu gọi trạng thái này là chờ đợi và quan sát. Dòng tiền chưa nhất thiết rời bỏ các kênh đầu tư khác, mà đang tạm thời đứng ngoài để chờ một cơ hội rõ ràng hơn.
Đáng chú ý, ông dự báo từ nay đến cuối năm chưa nhìn thấy điều kiện đủ mạnh để lãi suất huy động giảm. Ngược lại, các ngân hàng có thể tiếp tục tăng lãi suất huy động nhằm bổ sung nguồn vốn phục vụ tăng trưởng tín dụng.
Điều này tạo ra một bài toán không đơn giản: nếu chi phí huy động tăng, lãi suất cho vay cũng có nguy cơ tăng theo. Khi đó, mục tiêu giảm lãi suất để hỗ trợ doanh nghiệp sẽ gặp thêm sức ép.
“Tiền vào ngân hàng nhưng doanh nghiệp vẫn khát vốn” vì đâu?
Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, việc huy động vốn mạnh chỉ thực sự có ý nghĩa khi nguồn tiền được chuyển hóa thành tín dụng phục vụ sản xuất, kinh doanh. Đây chính là điểm ông đặc biệt lưu ý khi nhìn vào nghịch lý tiền gửi tăng nhưng doanh nghiệp vẫn khát vốn.
“Ngân hàng có thể huy động vốn mạnh mẽ hơn thì khả năng cho vay cũng trở nên dễ dàng hơn. Tuy nhiên, nó phải đặt dưới điều kiện là các ngân hàng cho vay để sản xuất kinh doanh”, ông nói.
Theo chuyên gia, nếu ngân hàng huy động vốn nhưng dòng tiền lại được đưa vào thị trường thứ cấp như chứng khoán hay vàng, nguồn vốn đó không trực tiếp tạo ra sản phẩm, dịch vụ hay năng lực sản xuất mới.
Ở thị trường thứ cấp, tài sản chủ yếu được mua đi bán lại, chuyển từ người này sang người khác. Vì vậy, nếu tín dụng quá tập trung vào những hoạt động này, dòng vốn có thể không đi vào khu vực sản xuất kinh doanh – nơi tạo ra giá trị mới cho nền kinh tế.
Ưu tiên dòng vốn vào sản xuất, kinh doanh
Không chỉ làm giảm nguồn vốn dành cho sản xuất, dòng tín dụng kiểu này còn có thể tạo ra hiệu ứng khuyến khích đầu cơ.
TS. Nguyễn Trí Hiếu nhấn mạnh, nếu ngân hàng cho vay đối với những tài sản mang tính đầu cơ, không trực tiếp tạo ra lợi nhuận hay của cải mới, hệ thống tín dụng vô hình trung có thể thúc đẩy hoạt động đầu cơ thay vì hỗ trợ nền kinh tế thực.
Do đó, theo ông, mục tiêu không nên chỉ dừng ở việc “huy động vốn tốt”, mà phải là sử dụng đồng vốn hiệu quả, đưa tiền đến đúng địa chỉ và ưu tiên các hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Một vấn đề khác được TS. Nguyễn Trí Hiếu nhấn mạnh là chi phí của chính các ngân hàng. Theo ông, khi lãi suất huy động tăng, ngân hàng thường phải tăng lãi suất cho vay để duy trì biên lợi nhuận. Nếu xu hướng này kéo dài, doanh nghiệp sẽ tiếp tục gặp khó trong tiếp cận tín dụng.
“Các ngân hàng khi đẩy mạnh cho vay ra thì cũng nên xem xét lại trong các chi phí nội bộ của mình để có thể giảm chi phí”, ông nói.
TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng ngân hàng có thể rà soát các khoản chi cho marketing, nhân lực, tài sản và những chi phí vận hành khác. Khi chi phí nội bộ giảm, dư địa để giảm lãi suất cho vay sẽ lớn hơn.
Bởi nếu vốn được đưa vào nền kinh tế nhưng với lãi suất quá cao, doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn khó vay. Trong trường hợp doanh nghiệp buộc phải vay với chi phí vốn cao, chi phí tài chính sẽ được phản ánh vào giá thành sản phẩm, qua đó tạo thêm áp lực lạm phát.
