Từ vị thế ít được biết đến, chuối Việt Nam đang dần xuất hiện thường xuyên hơn tại các hệ thống bán lẻ ở Nhật Bản, thị trường vốn phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ Philippines. Năm 2025, lượng chuối Việt Nam xuất khẩu sang quốc gia này vượt 46.000 tấn, trong khi thị phần tăng từ 0,24% năm 2019 lên 4,36% năm 2025.
Vượt khỏi cái bóng của chuối Philippines
Tại siêu thị Summit ở phường Kita, Tokyo, chuối nhập khẩu từ Việt Nam được bán với giá 188 yen, tương đương hơn 32.000 đồng cho túi 5 quả. Sản phẩm được đưa lên kệ theo từng đợt và mùa vụ, với lượng hàng ngày càng tăng.
Chuối Việt Nam ngày càng xuất hiện tại các siêu thị Nhật Bản, từng bước gia tăng thị phần tại thị trường vốn có nguồn cung chủ lực từ Philippines.Ông Kobayashi Yuki, quản lý một cửa hàng Summit tại Tokyo, cho biết người tiêu dùng Nhật Bản trước đây thường liên tưởng đến chuối Philippines khi lựa chọn loại trái cây này. Tuy nhiên, chuối Việt Nam đang dần trở nên quen thuộc hơn với khách hàng địa phương. Ông kỳ vọng không chỉ chuối mà nhiều loại trái cây khác của Việt Nam cũng sẽ mở rộng độ nhận diện tại thị trường Nhật Bản.
Theo Hiệp hội Nhập khẩu Chuối Nhật Bản, năm 2025, quốc gia này nhập khẩu hơn 46.000 tấn chuối từ Việt Nam, tăng gần 40% so với năm 2024 và gần gấp ba lần lượng nhập khẩu năm 2023.
Tính trong giai đoạn 2019-2025, lượng chuối Việt Nam xuất khẩu sang Nhật Bản tăng hơn 19 lần. Thị phần cũng đi lên từ 0,24% lên 4,36%, đưa Việt Nam trở thành nguồn cung chuối lớn thứ tư cho thị trường này, đồng thời thu hẹp khoảng cách với những đối thủ như Mexico và Ecuador.
Không chỉ xuất hiện tại các siêu thị, chuối Việt Nam còn dần tạo được thói quen mua sắm ở một bộ phận người tiêu dùng Nhật Bản. Một khách hàng địa phương tên Horimiya cho biết bà thường mua chuối Việt Nam tại cửa hàng gần nhà và có thiện cảm với các loại trái cây xuất xứ từ Việt Nam.
Chuối cao nguyên giá hàng trăm nghìn đồng mỗi quả
Bên cạnh các sản phẩm phục vụ nhu cầu tiêu dùng phổ thông, chuối Việt Nam còn hiện diện trong phân khúc giá cao tại Nhật Bản. Đáng chú ý là chuối Amami của Hoàng Anh Gia Lai (HAGL), doanh nghiệp gắn với ông Đoàn Nguyên Đức, được phân phối trên nền tảng bán hàng ANAmall của ANA Foods.
Theo thông tin được giới thiệu trên nền tảng này, chuối Amami có giá 836,9 yen mỗi quả, tương đương khoảng 140.000 đồng. Trước đó, ANA Foods từng bao tiêu 1.500 ha chuối của HAGL.
Chuối Amami của Hoàng Anh Gia Lai được trồng tại cao nguyên Bolaven, Lào, và phân phối tại Nhật Bản ở phân khúc giá cao.Sản phẩm được trồng tại nông trại Paksong trên cao nguyên Bolaven, Lào. ANA Foods gọi đây là chuối “siêu cao nguyên” do được canh tác ở độ cao khoảng 900 m trở lên so với mực nước biển.
Theo mô tả của doanh nghiệp, khu vực trồng có nhiệt độ trung bình khoảng 25 độ C vào ban ngày và 15 độ C vào ban đêm. Điều kiện khí hậu này khiến chuối phát triển chậm hơn so với chuối trồng tại các vùng cao nguyên thông thường, qua đó giúp quả tích lũy tinh bột và có vị ngọt tự nhiên.
Lợi thế địa lý và thuế quan mở thêm dư địa tăng trưởng
Có nhiều yếu tố giúp chuối Việt Nam cải thiện vị thế tại Nhật Bản và các thị trường châu Á. Trước hết là khả năng cạnh tranh về chất lượng và giá bán với các nguồn cung trong khu vực, trong đó có Philippines.
Khoảng cách địa lý cũng tạo lợi thế nhất định cho Việt Nam. So với chuối vận chuyển từ khu vực Mỹ Latinh, hàng hóa từ Việt Nam có thể rút ngắn hành trình đến Nhật Bản, góp phần giảm thời gian vận chuyển và chi phí logistics.
Ngoài ra, khả năng chống chịu bệnh của một số giống chuối cũng được xem là yếu tố đáng chú ý. Bệnh héo rũ Panama đang gây sức ép lên nhiều vùng trồng chuối trên thế giới, khiến việc phát triển giống có khả năng kháng bệnh trở thành một hướng quan trọng để duy trì sản lượng và ổn định nguồn cung. Tuy nhiên, lợi thế này còn phụ thuộc vào từng giống và điều kiện canh tác cụ thể.
Nhật Bản là thị trường có yêu cầu nghiêm ngặt về kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc đối với chuối nhập khẩu.Chính sách thương mại cũng có thể hỗ trợ hàng Việt Nam trong thời gian tới. Việt Nam và Nhật Bản đều là thành viên Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Theo lộ trình được nêu, thuế nhập khẩu chuối Việt Nam vào Nhật Bản dự kiến giảm về 0% vào năm 2028, qua đó tạo thêm dư địa cạnh tranh về giá.
Dù vậy, Nhật Bản vẫn là thị trường có yêu cầu cao đối với nông sản nhập khẩu. Chuối muốn duy trì đà tăng trưởng cần đáp ứng nghiêm ngặt các quy định về kiểm dịch thực vật, an toàn vệ sinh, truy xuất nguồn gốc và quy cách đóng gói.
Mức tăng trưởng trong những năm qua cho thấy chuối Việt Nam đang từng bước xây dựng chỗ đứng tại Nhật Bản. Để tiến xa hơn, các doanh nghiệp sẽ cần duy trì chất lượng ổn định, bảo đảm nguồn cung và phát triển thương hiệu, thay vì chỉ dựa vào lợi thế về giá hay khoảng cách vận chuyển.
