Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về điều chỉnh mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu, nhằm ứng phó với biến động giá năng lượng và hỗ trợ nền kinh tế.
Theo đề xuất, thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol) có thể giảm từ 2.000 đồng xuống còn 1.000 đồng mỗi lít. Mức thuế đối với dầu diesel cũng được đề xuất giảm một nửa, từ 1.000 đồng xuống 500 đồng mỗi lít. Riêng nhiên liệu bay dự kiến hạ về 1.000 đồng, giảm 500 đồng so với mức hiện hành.
Nếu được thông qua, mức thuế mới sẽ có hiệu lực từ ngày Nghị quyết được ban hành đến hết ngày 30/6. Trường hợp cần kéo dài thời gian áp dụng, Bộ Công Thương sẽ có đề xuất gửi Bộ Tài chính tổng hợp, trình Chính phủ xem xét.
Thuế bảo vệ môi trường là loại thuế gián thu, được tính trực tiếp vào giá bán hàng hóa. Vì vậy, khi mức thuế này giảm, giá bán lẻ xăng dầu cũng có thể điều chỉnh tương ứng. Chẳng hạn, nếu thuế môi trường với xăng (trừ ethanol) giảm 1.000 đồng mỗi lít, giá bán lẻ xăng có thể giảm khoảng 1.080 đồng/lít, bao gồm cả phần giảm thuế giá trị gia tăng. Tương tự, khi thuế môi trường với diesel và nhiên liệu bay giảm 500 đồng, giá bán lẻ các mặt hàng này có thể hạ khoảng 540 đồng.
Phương án giảm thuế được Bộ Tài chính xây dựng trên cơ sở đề xuất của Bộ Công Thương. Hiện nay, thuế bảo vệ môi trường chiếm khoảng 6,7% trong cơ cấu các yếu tố cấu thành giá cơ sở xăng dầu. Theo quy định, việc đưa mức thuế này về 0 đồng phải do Chính phủ trình Quốc hội xem xét, quyết định; còn trường hợp điều chỉnh giảm trong khung thuế hiện hành thuộc thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Trước đó, Bộ Công Thương nhận định bối cảnh hiện nay mang tính cấp bách khi giá xăng dầu thế giới biến động mạnh do tác động từ xung đột tại Trung Đông. Vì vậy, Bộ Tài chính đề xuất giảm tối đa mức thuế trong khung thuế bảo vệ môi trường đối với các mặt hàng còn dư địa điều chỉnh như xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay, nhằm giúp nhà điều hành có công cụ phản ứng nhanh với thị trường.
Theo tính toán của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), việc giảm thuế theo phương án trên sẽ giúp chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng thấp hơn so với trường hợp giữ nguyên mức thuế hiện hành, qua đó góp phần hỗ trợ kiểm soát lạm phát.
Dự thảo Nghị quyết được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn và dự kiến có hiệu lực ngay sau khi ký ban hành.
Bộ Tài chính ước tính việc giảm thuế bảo vệ môi trường như đề xuất có thể khiến ngân sách Nhà nước hụt thu bình quân khoảng 1.790 tỷ đồng mỗi tháng, bao gồm cả phần giảm thu từ thuế giá trị gia tăng. Tuy vậy, khoản giảm thu này được xem là một hình thức hỗ trợ cho người dân và doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Bộ Tài chính cũng cho biết các đề xuất trong dự thảo phù hợp với các cam kết quốc tế của Việt Nam, không trái với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, đồng thời bảo đảm các yêu cầu về quốc phòng, an ninh.
Để giảm áp lực lên cân đối ngân sách, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tài chính cùng các cơ quan liên quan tăng cường quản lý thu, chống thất thu, chuyển giá và trốn thuế. Song song với đó, ngân sách trung ương và địa phương tiếp tục rà soát, cắt giảm các khoản chi chưa thật sự cần thiết nhằm bảo đảm cân đối tài chính.
Ngoài ra, trong trường hợp giá dầu thô thế giới tiếp tục tăng, nguồn thu ngân sách từ dầu khí cũng sẽ tăng tương ứng, góp phần bù đắp phần hụt thu do điều chỉnh thuế bảo vệ môi trường.
Hiện giá bán lẻ xăng RON 95-III ở mức 30.690 đồng/lít và dầu diesel 33.420 đồng/lít, cao hơn lần lượt khoảng 52% và 73% so với cuối tháng 2 – thời điểm trước khi xảy ra xung đột tại Trung Đông.
