Malaysia đang tính toán một quy trình vận chuyển riêng cho sầu riêng tươi xuất khẩu sang Trung Quốc, trong đó thời gian từ lúc hàng cập sân bay đến khi hoàn tất thủ tục và được nhận dự kiến chỉ còn khoảng 3-4 giờ.
Thông quan sầu riêng chỉ trong vài giờ
Đề xuất này nằm trong chương trình KUL-CGO Smart Durian Fast Track, do Malaysia Airports Holdings Bhd (MAHB), China Henan Aviation Group Co Ltd (CHAG) và Tropika Makmur Manufacturing Sdn Bhd (TMM) phối hợp nghiên cứu.
Điểm đáng chú ý của mô hình là thay đổi cách tổ chức khâu kiểm tra tại điểm đến. Thay vì để hàng hóa chờ đợi qua nhiều công đoạn kéo dài, sầu riêng tươi từ Malaysia sẽ được kiểm tra ngay khi tới Trung Quốc. Sau khi đáp ứng đầy đủ yêu cầu, lô hàng có thể nhanh chóng được giải phóng và đưa ra khỏi sân bay.
Ba đơn vị liên quan đã ký biên bản ghi nhớ tại Triển lãm Nông nghiệp, Trồng trọt và Du lịch Nông nghiệp Malaysia 2026 (MAHA 2026), diễn ra ở Công viên Triển lãm Nông nghiệp Malaysia Serdang.
Malaysia muốn rút ngắn thời gian thông quan để tăng lợi thế cho sầu riêng tươi khi xuất khẩu sang thị trường Trung QuốcTheo định hướng ban đầu, tuyến vận chuyển từ Sân bay Quốc tế Kuala Lumpur (KLIA) đến Sân bay Quốc tế Trịnh Châu Tân Chính (CGO) sẽ được lựa chọn để thử nghiệm. Mục tiêu không chỉ là rút ngắn thời gian giao nhận mà còn nâng khả năng phối hợp giữa các bên, minh bạch hóa thủ tục và hạn chế những điểm nghẽn trong quá trình xuất khẩu nông sản tươi.
Chương trình dự kiến rà soát hàng loạt công đoạn như kiểm tra và xử lý hàng hóa, thủ tục hải quan, tiếp cận khu vực miễn thuế, giấy phép, chứng nhận cũng như cơ chế phối hợp giữa các cơ quan liên quan.
Xây hành lang logistics riêng cho sầu riêng tươi
Ở giai đoạn đầu, Trung tâm Xuất khẩu Sầu riêng và Trái cây Nhiệt đới Malaysia (MADTEC) sẽ được sử dụng làm đầu mối thử nghiệm. Từ kết quả này, KLIA và CGO sẽ đánh giá khả năng xây dựng một hành lang logistics chuyên biệt dành cho sầu riêng tươi.
Không dừng ở việc rút ngắn thủ tục, các bên còn tính đến phát triển nền tảng vận chuyển riêng nhằm kết nối các khâu trong chuỗi logistics xuyên biên giới. Hệ thống bảo quản lạnh cũng sẽ được chú trọng bởi đây là yếu tố đặc biệt quan trọng với sầu riêng tươi - mặt hàng dễ suy giảm chất lượng nếu thời gian vận chuyển kéo dài hoặc nhiệt độ không được kiểm soát ổn định.
Giám đốc điều hành MAHB Datuk Mohd Izani Ghani cho rằng sự hợp tác này có thể tạo ra sự liên kết chặt chẽ hơn giữa sân bay, hãng hàng không và hoạt động thương mại nông sản. Qua đó, những mặt hàng có thời hạn bảo quản ngắn sẽ được vận chuyển nhanh và hiệu quả hơn.
Theo lãnh đạo MAHB, Smart Durian Fast Track cũng được xem là một phép thử thực tế đối với mô hình vận chuyển hàng hóa liền mạch hơn tại KLIA, phù hợp với kế hoạch cải tổ lĩnh vực vận tải hàng không của Malaysia.
Trung Quốc là thị trường hàng tỷ ringgit của sầu riêng Malaysia
Sầu riêng hiện là một trong những mặt hàng nông sản xuất khẩu có giá trị lớn của Malaysia. Chủ tịch TMM Datuk Suffian Awang cho biết năm 2023, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của nước này đạt 1,51 tỷ ringgit, tương đương khoảng 9.400 tỷ đồng. Riêng thị trường Trung Quốc đóng góp khoảng 1,19 tỷ ringgit, tương đương gần 7.400 tỷ đồng.
Theo ông Suffian Awang, nếu hình thành được một nền tảng chung kết nối từ khâu xử lý hàng hóa, vận chuyển đến xuất khẩu, những trở ngại khi tiếp cận thị trường có thể được giảm bớt. Điều này cũng mở thêm cơ hội cho người trồng và các doanh nghiệp Malaysia tham gia sâu hơn vào chuỗi xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc.
Với đặc tính dễ hư hỏng và yêu cầu cao về chuỗi lạnh, việc đưa thời gian thông quan xuống còn vài giờ có thể tạo lợi thế đáng kể cho sầu riêng tươi Malaysia. Trong trường hợp chương trình thí điểm đạt kết quả tích cực, mô hình này còn có khả năng được mở rộng sang những nhóm nông sản tươi khác cần tốc độ vận chuyển nhanh giữa Malaysia và Trung Quốc.
