Những ngày giáp Tết Nguyên đán, nhu cầu mua sắm, biếu tặng và sử dụng rượu bia tăng vọt cũng là lúc thị trường đồ uống có cồn trở nên phức tạp. Trước tình hình đó, lực lượng Công an và Quản lý thị trường tại nhiều địa phương đã đồng loạt tăng cường kiểm tra, qua đó phát hiện hàng loạt vụ sản xuất, buôn bán rượu giả, rượu không rõ nguồn gốc.
Các sai phạm phổ biến gồm kinh doanh rượu khi chưa được cấp phép, không có hóa đơn chứng từ chứng minh xuất xứ, thậm chí có dấu hiệu pha chế thủ công và nhập lậu. Thực trạng này tiếp tục gióng lên hồi chuông báo động về nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng trong dịp lễ, Tết.
Liên tiếp phát hiện các điểm nóng
Tại Lào Cai, trong đợt cao điểm kiểm tra thị trường trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, lực lượng chức năng phát hiện một hộ kinh doanh tại xã Hợp Thành cất giữ số lượng lớn rượu hương cốm không rõ nguồn gốc. Chủ cơ sở là ông L.P.L, hoạt động theo hình thức hộ kinh doanh nhưng không có giấy chứng nhận đăng ký cũng như giấy phép bán lẻ rượu theo quy định. Tang vật gồm 880 lít rượu đựng trong 44 can nhựa loại 20 lít, hoàn toàn không có nhãn mác hay giấy tờ hợp pháp, tổng trị giá ước tính trên 26 triệu đồng.
Lực lượng chức năng phát hiện một hộ kinh doanh tại xã Hợp Thành (Lào Cai) cất giữ số lượng lớn rượu hương cốm không rõ nguồn gốcTại Hà Nội, công tác kiểm tra rượu trôi nổi cũng được siết chặt trong dịp Tết 2026. Ở xã Hương Sơn - khu vực tập trung nhiều quán ăn và dịch vụ ăn uống lực lượng chức năng phát hiện hai hộ kinh doanh vi phạm, xử phạt hành chính và thu giữ, tiêu hủy 160 lít rượu thủ công không rõ nguồn gốc. Điều này cho thấy rượu “mù mờ” không chỉ bán lẻ mà còn len lỏi vào các nhà hàng, quán ăn nơi nhu cầu tiêu thụ tăng mạnh trong dịp lễ hội.
Trong khi đó, tại Hưng Yên, cơ quan quản lý thị trường phát hiện một cơ sở lưu trữ 2.280 chai rượu dán nhãn nước ngoài nhưng không xuất trình được hóa đơn, chứng từ hợp pháp, nghi là hàng nhập lậu. Chủ cơ sở bị xử phạt gần 100 triệu đồng và buộc tiêu hủy toàn bộ lô hàng. Đáng chú ý, điểm kinh doanh này thường xuyên đóng cửa, hoạt động kín nhằm né tránh sự kiểm tra.
Theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ thực phẩm, bên cạnh các sản phẩm chính hãng, thị trường vẫn tồn tại nhiều loại rượu không rõ nguồn gốc được bán công khai tại cửa hàng nhỏ, chợ dân sinh và trên mạng xã hội. Nhiều sản phẩm gắn mác “rượu quê”, “rượu gia truyền” hay “hàng xách tay” nhưng thiếu nhãn mác, tem kiểm định và thông tin nhà sản xuất. Tâm lý chuộng hàng rẻ, tin vào lời giới thiệu truyền miệng của người tiêu dùng vô tình tiếp tay cho rượu trôi nổi tồn tại.
Nguy cơ ngộ độc rượu giả
Không dừng lại ở vi phạm thương mại, rượu giả và rượu không rõ nguồn gốc còn là mối đe dọa trực tiếp tới sức khỏe, thậm chí tính mạng người sử dụng. Theo các chuyên gia y tế, mối nguy lớn nhất đến từ methanol - loại cồn công nghiệp thường bị pha trộn vào rượu giả. Chất này có thể gây tổn thương nặng nề cho hệ thần kinh, thị giác và dẫn tới tử vong.
Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, mỗi năm đơn vị tiếp nhận nhiều ca ngộ độc rượu, đặc biệt gia tăng vào dịp trước, trong và sau Tết. Tỷ lệ tử vong do ngộ độc methanol ở Việt Nam khoảng 30% dù đã được điều trị chuyên sâu; tại các khu vực vùng sâu, vùng xa, con số này có thể lên tới 50%. Không ít trường hợp sống sót phải chịu di chứng nặng như mù lòa hoặc tổn thương não kéo dài.
Gần đây, Trung tâm Chống độc đã tiếp nhận 6 bệnh nhân nhập viện trong tình trạng suy hô hấp, toan chuyển hóa nặng sau khi uống rượu tự ngâm thảo dược trong một bữa tiệc gia đình. Hai người bị tổn thương thần kinh thị giác, một trường hợp tử vong trước khi cấp cứu. Kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ methanol trong máu các bệnh nhân ở mức cực kỳ nguy hiểm, khẳng định đây là rượu giả pha từ cồn công nghiệp.
Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, tại nhiều quốc gia phát triển, methanol vẫn được lưu hành nhưng được quản lý rất chặt, đóng trong can lớn, có màu đặc trưng và dán nhãn hóa chất công nghiệp để tránh nhầm lẫn. Nhờ vậy, các ca ngộ độc nghiêm trọng rất hiếm. Trong khi đó, tại Việt Nam, việc quản lý còn nhiều kẽ hở, xử lý vi phạm chưa đủ sức răn đe, khiến nguy cơ rượu giả tiếp tục hoành hành, nhất là vào dịp lễ, Tết.
Người tiêu dùng cần tỉnh táo
Trước thực trạng đáng lo ngại, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần cẩn trọng khi mua và sử dụng rượu trong dịp Tết. Nên chọn sản phẩm tại siêu thị, cửa hàng uy tín; kiểm tra kỹ tem chống giả, tem nhập khẩu, nhãn phụ tiếng Việt và thông tin nhà sản xuất. Không nên mua rượu giá rẻ bất thường hoặc tin vào quảng cáo thiếu căn cứ trên mạng.
Nếu phát hiện rượu có mùi lạ, vị gắt, uống xong xuất hiện biểu hiện bất thường như đau đầu dữ dội, chóng mặt, buồn nôn, nhìn mờ… cần ngừng sử dụng và đến cơ sở y tế ngay. Sự cảnh giác của người tiêu dùng chính là “lá chắn” quan trọng giúp hạn chế rượu giả len lỏi vào các cuộc vui ngày Tết.
