Các nghiên cứu điển hình về nỗ lực chống tham nhũng và rửa tiền được nêu tại Hội nghị thường niên năm 2026 của IMF và Ngân hàng Thế giới ngày 14/10, tại Bangkok, Thái Lan.
Bà Yan Liu - Tổng cố vấn kiêm Giám đốc Vụ Pháp chế của IMF - cho biết tổ chức này đang tập trung khắc phục những lỗ hổng có nguy cơ làm suy yếu hiệu quả kinh tế, chất lượng quản trị và sự ổn định tài chính tại các quốc gia thành viên.
Theo bà Liu, ước tính khoảng 6.000 tỷ USD được rửa tiền trên toàn thế giới mỗi năm. Sự phát triển của các công nghệ mới và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thách thức ngày càng lớn đối với hoạt động giám sát tài chính.
Một sĩ quan thuộc Cơ quan Điều tra An ninh Nội địa Mỹ tại Honolulu đang kiểm tra số tiền mặt bị tịch thu trong khuôn khổ cuộc điều tra về hành vi rửa tiền liên quan đến các hoạt động cờ bạc bất hợp pháp tại Hawaii tháng 11/2019. Ảnh: Usicegov/Wikimedia Commons.Tại hội nghị, Namibia và Sri Lanka được đưa ra làm ví dụ về những quốc gia đã rời khỏi danh sách giám sát tăng cường (danh sách xám) của Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính (FATF) sau khi triển khai các cải cách nhằm củng cố khuôn khổ phòng, chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố.
Ông Epson Wanguta - Thống đốc Ngân hàng Namibia - cho biết nước này đã hoàn tất quá trình trong vòng hai năm nhờ củng cố hệ thống pháp luật, tăng cường năng lực của các cơ quan chức năng và duy trì cam kết chống tham nhũng.
Trong gần 12 tháng chịu sự giám sát, Namibia phối hợp với Quỹ chuyên đề về chống rửa tiền và chống tham nhũng (AMLAC) của IMF để đánh giá khuôn khổ pháp lý và hiệu quả hoạt động thực tế, qua đó xác định những hạn chế về thể chế cần khắc phục.
Chính phủ Namibia sau đó thông qua kế hoạch hành động quốc gia toàn diện, triển khai theo cơ chế phối hợp liên ngành dưới sự điều phối của một ủy ban đầu mối cấp quốc gia. Thành phần tham gia bao gồm các nhà hoạch định chính sách, cơ quan giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố, lực lượng thực thi pháp luật, cơ quan công tố, Trung tâm Tình báo Tài chính, các tổ chức có nghĩa vụ báo cáo cùng những cơ quan chức năng liên quan.
Trong giai đoạn này, Namibia sửa đổi khoảng 9 đạo luật và ban hành 4 đạo luật mới. Nước này đồng thời triển khai các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giám sát, tăng cường tính minh bạch về chủ sở hữu hưởng lợi, cải thiện hoạt động tình báo tài chính, điều tra, truy tố và thúc đẩy hợp tác liên cơ quan.
Ông Wanguta đánh giá hỗ trợ kỹ thuật của IMF đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển các cải cách pháp luật thành kết quả thực tế. Chương trình tập trung trang bị kiến thức chuyên môn, công nghệ và cơ chế phối hợp cho cơ quan công tố, đơn vị tình báo tài chính và cơ quan giám sát, hướng tới những cải thiện có thể đo lường và duy trì lâu dài.
Ông Nandalal Weerasinghe - Thống đốc Ngân hàng Trung ương Sri Lanka - cũng chia sẻ về những tiến triển của nước này trong quá trình rời khỏi danh sách xám của FATF.
Thái Lan cũng là một trường hợp được đề cập. Quốc gia Đông Nam Á này được đưa ra khỏi danh sách xám của FATF vào năm 2013 sau khi Luật phòng, chống rửa tiền năm Phật lịch 2556 và Luật chống tài trợ khủng bố năm Phật lịch 2556 có hiệu lực.
