Sáng 25/9, tại Trụ sở Chính phủ, báo cáo tại cuộc làm việc của Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc với các hiệp hội, doanh nghiệp tiêu biểu ngành hàng nông, lâm, thủy sản, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 9 tháng năm 2026 ước đạt 56,3 tỷ USD, tăng 7,8% so với cùng kỳ.
Tuy nhiên, tăng trưởng giữa các ngành hàng chưa đồng đều. Cà phê tăng 15,4% về lượng nhưng kim ngạch giảm 7,3% do giá xuất khẩu bình quân giảm; gạo, cao su, sắn và sản phẩm từ sắn cũng giảm về giá trị.
Để hoàn thành mục tiêu 74,212 tỷ USD cả năm, ngành cần xuất khẩu thêm gần 18 tỷ USD trong 3 tháng cuối năm.
Tại cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh đóng góp của khu vực nông nghiệp, không chỉ nằm ở kim ngạch xuất khẩu mà còn ở giá trị gia tăng và phần giá trị người sản xuất được hưởng.
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc phát biểu tại cuộc họp (Ảnh: VGP).
Theo Phó Thủ tướng, nhiều mặt hàng như gỗ và sản phẩm gỗ, thủy sản, cà phê, rau quả, hạt điều, hồ tiêu và gạo tiếp tục giữ vị trí cao trên thị trường thế giới. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng vẫn chủ yếu dựa vào xuất khẩu nguyên liệu, sản phẩm sơ chế, trong khi giá trị gia tăng còn thấp và khả năng chống chịu trước biến động thị trường hạn chế.
Bên cạnh đó, các thị trường nhập khẩu ngày càng đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, phát triển xanh, phát thải carbon, chống phá rừng và trách nhiệm xã hội. Trong khi đó, sản xuất nông nghiệp còn manh mún, nhỏ lẻ, khiến một số sản phẩm dù có chất lượng và thị trường có nhu cầu nhưng chưa đáp ứng được yêu cầu về sản lượng đủ lớn và ổn định.
Kết luận cuộc làm việc, Phó Thủ tướng yêu cầu ngành nông nghiệp chuyển từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang chú trọng chất lượng, chế biến sâu, thương hiệu, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Đặc biệt, mô hình cần chuyển từ sản xuất, cung ứng rồi tìm thị trường xuất khẩu sang nghiên cứu thị trường để tổ chức vùng nguyên liệu, kiểm soát giống và đầu vào, chuẩn hóa sản xuất, chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, tổ chức phân phối quốc tế và duy trì, mở rộng thị phần.
Theo yêu cầu này, chuỗi giá trị cần được tổ chức theo hướng chuyên môn hóa, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm tổ chức sản xuất, chế biến và tiêu thụ; hợp tác xã là cầu nối với người nông dân, còn Nhà nước đóng vai trò kiến tạo phát triển, hoàn thiện thể chế và đầu tư hạ tầng.
Phó Thủ tướng đồng thời yêu cầu đổi mới quản lý theo hướng dựa trên dữ liệu số, hình thành hệ thống dữ liệu quốc gia về sản xuất, chế biến, logistics và thị trường để nâng cao năng lực dự báo, điều hành. Trên nền tảng đó, ngành nông, lâm, thủy sản hướng tới mục tiêu kim ngạch xuất khẩu 100 tỷ USD với tầm nhìn đến năm 2030.
