Trong nhiều năm, thị trường vàng Việt Nam vận hành với tình trạng giá trong nước thường xuyên cao hơn giá thế giới, đặc biệt rõ nét trong các giai đoạn thị trường biến động mạnh. Theo Báo cáo Triển vọng đầu tư vàng 2026 của ASEANSC, đây không phải hiện tượng mang tính ngắn hạn, mà là vấn đề mang tính cấu trúc, gắn với cơ chế quản lý nguồn cung vàng miếng trong nước.
Trong bối cảnh đó, Nghị định 232/2025/NĐ-CP được ASEANSC đánh giá là bước điều chỉnh chính sách lớn nhất đối với thị trường vàng kể từ khi Nghị định 24/2012/NĐ-CP được ban hành. Chính sách mới không thay đổi vai trò điều tiết của Nhà nước, nhưng điều chỉnh cách tiếp cận theo hướng “mở cửa có kiểm soát”, nhằm xử lý các bất cập đã bộc lộ trong quá trình vận hành thị trường.
Nguồn: ASEANSCTheo ASEANSC, Nghị định 24/2012/NĐ-CP đặt trọng tâm vào việc kiểm soát chặt hoạt động sản xuất và lưu thông vàng miếng nhằm phục vụ mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô và hạn chế vàng hóa. Tuy nhiên, trong bối cảnh giá vàng thế giới biến động ngày càng mạnh, cơ chế này khiến nguồn cung trong nước khó phản ứng kịp, qua đó làm chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới mở rộng nhanh trong các giai đoạn giá tăng nóng.
Nghị định 232/2025/NĐ-CP điều chỉnh tư duy quản lý theo hướng mở hơn, cho phép nhiều chủ thể tham gia thị trường vàng miếng, song đi kèm các điều kiện chặt chẽ về năng lực tài chính, minh bạch giao dịch và kiểm soát dòng tiền. ASEANSC cho rằng đây là sự thay đổi quan trọng trong cách tiếp cận chính sách, khi Nhà nước chuyển từ kiểm soát tuyệt đối sang mở cửa có điều kiện.
Điểm thay đổi được ASEANSC đánh giá là quan trọng nhất trong Nghị định 232 là việc cho phép các đơn vị đủ điều kiện tham gia sản xuất vàng miếng. Trước đó, hoạt động này gần như chỉ do Nhà nước thực hiện, khiến nguồn cung vàng miếng phụ thuộc lớn vào quyết định điều hành.
Theo ASEANSC, khi nhiều doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn được tham gia sản xuất, thị trường có thêm dư địa để cải thiện khả năng điều chỉnh nguồn cung vàng miếng trong nước. Điều này không đồng nghĩa với việc nguồn cung sẽ tăng mạnh trong ngắn hạn, nhưng được kỳ vọng giúp thị trường phản ứng linh hoạt hơn trong những giai đoạn cầu tăng cao.
ASEANSC lưu ý rằng đây là yếu tố có thể góp phần giảm áp lực cung cầu trong trung hạn, qua đó hỗ trợ thu hẹp dần chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới, thay vì tạo ra tác động tức thời.
Song song với việc mở sản xuất, Nghị định 232 cho phép các đơn vị tư nhân đủ điều kiện được nhập khẩu vàng nguyên liệu theo hạn ngạch để phục vụ sản xuất vàng miếng. Trước đây, hoạt động nhập khẩu vàng phục vụ mục đích này chịu sự kiểm soát chặt, góp phần tạo ra tình trạng nghẽn cung trong nước.
Theo ASEANSC, cơ chế hạn ngạch giúp Nhà nước tiếp tục kiểm soát tác động đến cán cân ngoại hối và tỷ giá, đồng thời tạo thêm công cụ để thị trường bổ sung nguồn cung khi cần thiết. Cách tiếp cận này phản ánh định hướng mở cửa có kiểm soát, thay vì mở hoàn toàn thị trường nhập khẩu vàng.
Một nội dung đáng chú ý khác trong Nghị định 232 là yêu cầu các giao dịch mua bán vàng từ 20 triệu đồng trở lên phải thực hiện qua ngân hàng. Đồng thời, doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ phải thực hiện hóa đơn điện tử theo quy định.
ASEANSC đánh giá các quy định này nhằm tăng cường minh bạch hóa giao dịch, kiểm soát dòng tiền và hạn chế các hoạt động giao dịch ngoài hệ thống chính thức. Việc giảm dần giao dịch tiền mặt được xem là bước đi cần thiết để thị trường vàng vận hành phù hợp hơn với các chuẩn mực quản lý tài chính hiện đại.
Dù mở cửa thị trường, Nghị định 232 đồng thời nâng cao đáng kể yêu cầu về vốn điều lệ. Doanh nghiệp kinh doanh vàng miếng phải có vốn điều lệ tối thiểu 1.000 tỷ đồng, trong khi tổ chức tín dụng tham gia phải có vốn điều lệ từ 50.000 tỷ đồng trở lên.
Theo ASEANSC, việc nâng chuẩn vốn điều lệ nhằm giới hạn số lượng chủ thể tham gia thị trường, bảo đảm chỉ những tổ chức có năng lực tài chính và quản trị đủ mạnh mới được phép hoạt động. Cách tiếp cận này giúp thị trường mở hơn nhưng vẫn nằm trong khuôn khổ kiểm soát rủi ro hệ thống.
ASEANSC nhấn mạnh rằng Nghị định 232/2025/NĐ-CP không phải giải pháp tức thời cho vấn đề chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới. Trong ngắn hạn, chênh lệch này vẫn chịu tác động lớn từ diễn biến giá vàng quốc tế và yếu tố tâm lý thị trường.
Tuy nhiên, trong trung hạn, việc mở rộng nguồn cung có kiểm soát, kết hợp với minh bạch hóa giao dịch, được ASEANSC kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để giá vàng trong nước tiệm cận hơn với giá thế giới. Chính sách mới giúp thị trường vàng có thêm dư địa điều chỉnh khi đối mặt với các biến động lớn từ bên ngoài, trong khi vẫn bảo đảm mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô.
Theo đánh giá của ASEANSC, Nghị định 232/2025/NĐ-CP đánh dấu một bước điều chỉnh quan trọng trong tư duy quản lý thị trường vàng. Thay vì tập trung vào kiểm soát tuyệt đối, chính sách chuyển sang mô hình mở cửa có điều kiện, đặt trọng tâm vào năng lực chủ thể, minh bạch giao dịch và kiểm soát rủi ro hệ thống. Đây là nền tảng để thị trường vàng Việt Nam vận hành linh hoạt hơn trong bối cảnh biến động ngày càng lớn của thị trường tài chính toàn cầu.
