Ngành chứng khoán đang cho thấy vai trò ngày càng quan trọng đối với nền kinh tế không chỉ ở chức năng huy động vốn mà còn ở khía cạnh đóng góp ngân sách Nhà nước. Dữ liệu giai đoạn 2021-2025 cho thấy tổng thu ngân sách từ lĩnh vực chứng khoán liên tục duy trì ở mức cao và thiết lập kỷ lục mới trong năm 2025.
Theo tính toán sơ bộ, tổng thu NSNN của ngành chứng khoán năm 2025 đạt 17.524 tỷ đồng, tăng hơn 20% so với năm 2024 và gấp khoảng 2,2 lần so với năm 2021. Tăng gần 119% chỉ sau 5 năm, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép bình quân gần 22%/năm cho thấy đóng góp ngày càng lớn của ngành chứng khoán vào ngân sách Nhà nước.
Nguồn thu ngân sách từ ngành chứng khoán được hình thành từ nhiều cấu phần khác nhau như thuế thu nhập doanh nghiệp của các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, các sở giao dịch và tổ chức lưu ký; thuế thu nhập cá nhân từ chuyển nhượng chứng khoán; lệ phí, phí giao dịch cùng nhiều khoản thu khác liên quan đến hoạt động của thị trường.
Điều này đồng nghĩa, khi quy mô thị trường mở rộng, giá trị giao dịch gia tăng và lợi nhuận của các định chế tài chính cải thiện, ngân sách nhà nước cũng được hưởng lợi trực tiếp.
Những năm gần đây, quy mô thị trường chứng khoán Việt Nam đã tăng mạnh cả về vốn hoá và thanh khoản. Số lượng tài khoản nhà đầu tư cũng liên tục tăng mạnh vượt 13 triệu tài khoản, hoàn thành trước thời hạn mục tiêu đề ra.
Năm 2025, thị trường chứng khoán Việt Nam đi lên mạnh mẽ, VN-Index tăng hơn 40% so với đầu năm. Thanh khoản cũng được cải thiện rõ rệt với giá trị giao dịch bình quân đạt khoảng 15.000 tỷ đồng/phiên, tăng 26,8% so với năm trước đó.
Bên cạnh đó, hoạt động huy động vốn qua thị trường chứng khoán cũng sôi động hơn với nhiều thương vụ phát hành, niêm yết và IPO quy mô lớn, qua đó gia tăng các khoản thu liên quan cho ngân sách.
Những đại diện tiêu biểu của ngành chứng khoán
Trong nhóm các công ty chứng khoán đóng góp lớn nhất cho ngân sách nhà nước, VPS và VPBankS nổi lên như hai đại diện tiêu biểu nhờ quy mô hoạt động thuộc nhóm dẫn đầu thị trường. Cả hai CTCK đều ghi nhận sự tăng trưởng mạnh về doanh thu, lợi nhuận cũng như dư nợ cho vay ký quỹ trong năm 2025, qua đó đóng góp đáng kể vào nguồn thu thuế của ngân sách.
VPS tiếp tục khẳng định vị thế số một trên thị trường môi giới cổ phiếu năm 2025, bỏ xa nhiều đối thủ trong ngành. Bên cạnh mảng môi giới, VPS còn sở hữu hệ sinh thái dịch vụ tài chính đa dạng với ngân hàng đầu tư, tư vấn doanh nghiệp, phân phối trái phiếu và đặc biệt là hoạt động cho vay ký quỹ.
Trong khi đó, VPBankS là một trong những cái tên có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất ngành. Với lợi thế thuộc hệ sinh thái VPBank, công ty đẩy mạnh chiến lược mở rộng quy mô cho vay ký quỹ và phát triển khách hàng cá nhân. Đến cuối năm 2025, dư nợ cho vay của VPBankS đã vươn lên nhóm dẫn đầu thị trường.
Đây là nền tảng quan trọng giúp doanh thu từ hoạt động cho vay và các dịch vụ tài chính tăng mạnh, đóng góp đáng kể vào kết quả kinh doanh. Năm 2025, VPBankS vẫn ghi nhận lợi nhuận thuộc nhóm cao nhất ngành nhờ tập trung vào các mảng có biên lợi nhuận cao như cho vay ký quỹ, ngân hàng đầu tư và phân phối sản phẩm tài chính.
Ngành chứng khoán đóng góp ngày càng lớn vào NSNN
Trong nhiều năm, thị trường chứng khoán thường được nhìn nhận chủ yếu với vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, các số liệu ngân sách cho thấy lĩnh vực này còn mang lại nguồn thu ngày càng đáng kể cho Nhà nước.
Đây là một vòng tuần hoàn tích cực. Khi thị trường phát triển minh bạch, thanh khoản cải thiện và doanh nghiệp huy động vốn hiệu quả, không chỉ doanh nghiệp và nhà đầu tư được hưởng lợi mà ngân sách nhà nước cũng có thêm nguồn lực để đầu tư cho hạ tầng, an sinh xã hội và các mục tiêu phát triển kinh tế.
Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán, thu hút thêm dòng vốn quốc tế và mở rộng quy mô thị trường vốn, dư địa tăng trưởng của ngành chứng khoán vẫn còn rất lớn. Nếu tiến trình nâng hạng diễn ra thuận lợi, thanh khoản tiếp tục cải thiện và số lượng doanh nghiệp niêm yết gia tăng, nguồn thu ngân sách từ lĩnh vực này nhiều khả năng sẽ còn tiếp tục lập những cột mốc mới trong các năm tới.
Con số kỷ lục hơn 17.500 tỷ đồng thu ngân sách Nhà nước từ ngành chứng khoán năm 2025 không chỉ phản ánh một năm kinh doanh thuận lợi của ngành chứng khoán, mà còn cho thấy thị trường vốn đang dần trở thành một trong những “cỗ máy tạo nguồn thu” quan trọng của ngân sách nhà nước, song hành cùng vai trò huy động vốn cho nền kinh tế.
Với mục tiêu tôn vinh vai trò quan trọng của doanh nghiệp trong công cuộc phát triển kinh tế và tinh thần phụng sự xã hội, CafeF đã bắt đầu công bố hệ thống vinh danh CafeF Lists gồm hai bảng xếp hạng PRIVATE 100 và VNTAX 200 - vinh danh các doanh nghiệp có đóng góp ngân sách lớn nhất cho Việt Nam từ năm 2024.
Sang năm thứ ba, CafeF ra mắt thêm bảng xếp hạng STATE 100 - vinh danh 100 doanh nghiệp nhà nước có số nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam.
Sự bổ sung này cùng thông điệp xuyên suốt “Kiến tạo nguồn lực tăng trưởng quốc gia” khẳng định sứ mệnh đồng hành và tôn vinh những đầu tàu kinh tế nhà nước – lực lượng giữ vai trò chủ đạo trong nhiều ngành kinh tế then chốt và là nguồn đóng góp quan trọng cho ngân sách Nhà nước nhiều năm qua.
Như vậy, cùng với VNTAX 200, PRIVATE 100 và nay là STATE 100, hệ thống bảng xếp hạng của CafeF đã từng bước hoàn thiện bức tranh về những doanh nghiệp đang tạo ra nguồn thu quan trọng cho ngân sách quốc gia, qua đó ghi nhận và tôn vinh những đóng góp thiết thực của từng khu vực kinh tế đối với sự phát triển bền vững của Việt Nam.
