Bài đăng trên mạng xã hội của khách hàng khi mua gạo Neptune ST25 SpecialCâu chuyện bắt đầu từ những hình ảnh chụp mặt sau bao gạo Neptune ST25 Special lan truyền trên mạng xã hội. Khách hàng ngỡ ngàng khi dòng chữ lớn vinh danh đặc sản ST25 ở mặt trước lại đi kèm dòng ghi chú khiêm tốn ở mặt sau, xác nhận sản phẩm có 100% gạo trắng, trong đó gạo ST25 chiếm tối thiểu 55%. Sự việc lập tức làm bùng nổ các cuộc tranh luận về tính minh bạch của hàng hóa lưu thông trên thị trường.
Ma trận ngôn từ giữa mặt trước và mặt sau bao bì
Nhiều người tiêu dùng lâu nay mặc định cứ thấy chữ ST25 in to trên bao bì là quyết định mua, tin rằng bên trong hoàn toàn là giống lúa ngon nhất thế giới. Thế nhưng, quy định về nhãn mác phức tạp hơn những gì mắt thường lướt qua. Việc nhà sản xuất ghi thông tin 100% gạo trắng chỉ là cách xác định trạng thái vật lý của hạt gạo đã qua xay xát, hoàn toàn không đồng nghĩa với việc sản phẩm đó chứa trọn vẹn 100% giống ST25.
Thực tế thị trường cho thấy, gạo hay bất kỳ loại nông sản nào đều có thể được bán dưới dạng nguyên bản hoặc phối trộn nhiều nguồn nguyên liệu khác nhau để tối ưu giá thành. Tên gọi thương mại đôi khi chỉ là một lớp vỏ bọc hấp dẫn. Linh hồn thực sự của sản phẩm, cũng như giá trị cốt lõi cấu thành nên giá bán, lại nằm ở bảng thành phần định lượng thường được in chữ nhỏ phía mặt sau. Một sản phẩm chỉ công bố là gạo trắng sẽ không thể xác định được nguồn gốc giống lúa, trong khi mức ấn định 55% giúp người mua hình dung rõ ràng hơn về thứ mình sắp đưa vào bữa cơm gia đình.
Kiểm tra bao bì sản phẩm trên website của một đơn vị bán lẻLuật định ra sao về việc dùng tên nguyên liệu đặt tên sản phẩm?
Câu chuyện tỉ lệ gạo đặc sản không chỉ dừng lại ở cảm xúc của người mua mà còn chạm đến ranh giới pháp lý. Kể từ ngày 23/1/2026, quy định mới về nhãn hàng hóa theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP của Chính phủ chính thức có hiệu lực. Văn bản này thiết lập một quy chế khắt khe hơn đối với các nhà sản xuất nhằm bảo vệ quyền được biết của người tiêu dùng.
Theo quy định mới, doanh nghiệp được quyền tự do sáng tạo tên hàng hóa nhưng tuyệt đối không được làm sai lệch bản chất và công dụng thực tế. Điểm mấu chốt nhất nằm ở chỗ, nếu nhà sản xuất dùng tên một nguyên liệu để làm tên chính hoặc cố tình ghi nổi bật để thu hút sự chú ý, họ bắt buộc phải công bố rõ ràng định lượng của thành phần đó. Khối lượng định lượng này có thể thể hiện dưới dạng số ký, thể tích hoặc %. Đây chính là lý do những bao gạo mang danh ST25 hiện nay bắt buộc phải minh bạch con số 55% hay bất kỳ tỉ lệ phối trộn nào khác để tránh rủi ro pháp lý với cơ quan quản lý.
Khoảng trống tiêu chuẩn cụ thêt
Việc minh bạch tỉ lệ thành phần trên bao bì là một bước tiến đáng ghi nhận, nhưng nó lại phơi bày một lỗ hổng lớn hơn trong việc quản lý chất lượng nông sản mũi nhọn. Ông Phan Văn Có, Giám đốc Marketing Công ty TNHH Vrice, chỉ ra một thực tế đáng lo ngại là hiện nay chưa có bất kỳ quy định bắt buộc nào về độ thuần chủng đối với gạo ST25 thương phẩm.
Sự vắng bóng của một quy chuẩn chung khiến mỗi doanh nghiệp tự quyết định việc pha trộn theo một tỉ lệ riêng. Điều này về lâu dài không chỉ làm giảm trải nghiệm ẩm thực nguyên bản của người dùng mà còn trực tiếp bào mòn uy tín của thương hiệu gạo Việt. Theo góc nhìn của chuyên gia này, cơ quan quản lý cần sớm thiết lập một ngưỡng thuần chủng tối thiểu đối với các sản phẩm muốn mượn danh ST25 để kinh doanh. Ngưỡng sàn này có thể được xem xét ấn định ở mức 85%.
"Chẳng hạn, gạo ST25 xuất khẩu của doanh nghiệp chúng tôi hiện đạt độ thuần chủng khoảng 90%. Phần còn lại vẫn là gạo ST25 nhưng trong quá trình canh tác có thể xuất hiện những biến đổi nhất định", ông Có dẫn chứng về tính tất yếu của những sai số trong nông nghiệp.
Việc đưa ra một tiêu chuẩn sàn thống nhất kèm theo cơ chế kiểm tra chứng nhận khắt khe chính là lớp khiên vững chắc nhất bảo vệ người tiêu dùng. Nhìn từ câu chuyện này, đã đến lúc thói quen mua sắm cần được nâng cấp. Người dân không thể chỉ nhìn vào những hình ảnh lung linh ở mặt trước bao bì mà phải rèn luyện thói quen soi kỹ bảng thành phần để thực sự hiểu rõ chất lượng mâm cơm nhà mình.
