Tháng 9 năm 2025, Mark tự tin phát biểu giữa sự kiện của công ty công nghệ tài chính Block. Anh tin rằng không một cỗ máy nào đủ sức vạch ra tầm nhìn chiến lược thay cho bộ óc con người.
Nghịch lý từ bữa tiệc kỷ niệm đến quyết định sa thải
Anh kiên định với suy nghĩ trí tuệ nhân tạo chỉ là công cụ thụ động. Chúng cần những nhân sự như anh dẫn dắt. "Thực sự không thể dùng trí tuệ nhân tạo để làm điều đó, xét cho cùng, một nhân viên không chỉ đơn thuần thực hiện chuỗi các nhiệm vụ", anh khẳng định.
Thế nhưng sự tự tin ấy đã vỡ vụn vào tuần đầu tiên của tháng 3 năm 2026. Mark điền tên mình vào danh sách 4.000 nhân sự bị Block đẩy ra đường.
Block vừa sa thải 4.000 nhân viên để nhường chỗ cho AIGiám đốc điều hành Jack Dorsey lạnh lùng tuyên bố cắt giảm một nửa đội ngũ. Ông cho rằng một bộ máy nhân sự nhỏ gọn kết hợp cùng trí tuệ nhân tạo sẽ tạo ra khối lượng và chất lượng công việc vượt trội hơn.
Làn sóng thanh trừng này hoàn toàn trùng khớp với lời cảnh báo rợn người từ Goldman Sachs. Định chế tài chính này từng dự báo sự bành trướng của công nghệ mới sẽ đẩy tỷ lệ thất nghiệp lên đỉnh điểm trong năm 2026, tiếp nối đà tàn phá hàng chục nghìn sinh kế mỗi tháng tại Mỹ từ năm ngoái.
Tấm bình phong và cú lừa ngoạn mục trên sàn chứng khoán
Tờ The Guardian lập tức vào cuộc. Bảy nhân sự đang và từng làm việc tại Block đồng loạt vạch trần mặt trái đằng sau quyết định vô tình của Jack Dorsey.
Họ không phủ nhận tiện ích của công nghệ. Tuy nhiên, nhiều người cay đắng nhận ra đợt thanh trừng này thực chất là một nước cờ thao túng tâm lý nhà đầu tư.
Cổ phiếu của Block từng lao dốc không phanh sau những khoản bạo chi vào thị trường tiền mã hóa đầy rủi ro. Việc bám víu vào từ khóa trí tuệ nhân tạo được xem là chiếc phao cứu sinh hoàn hảo.
George, một nhân viên sống sót sau đợt sa thải, thẳng thắn gọi đây là chiêu trò câu khách thị trường. Anh cho rằng giới chóp bu đang cố chuyển hướng sự chú ý từ mớ hỗn độn tiền số sang kỷ nguyên tự động hóa. Đáng buồn thay, nước cờ này đã phát huy tác dụng khi cổ phiếu Block bật tăng dữ dội.
Trả lời Widered, Jack Dorsey vẫn kiên quyết bảo vệ quan điểm. Ông ca ngợi sự tiến hóa của các mô hình Opus 4.6 từ Anthropic và Codex 5.3 từ OpenAI, đồng thời đổ lỗi cho hệ thống quản lý cũ đang cản trở đà tăng trưởng của công ty.
Tự tay rèn lưỡi gươm đoạt mạng chính mình
Bi kịch lớn nhất của những nhân viên như Mark là họ đã bị ép buộc phải nuôi dưỡng chính kẻ thù của mình.
Ban đầu, giới lãnh đạo Block chỉ dừng ở mức khuyến khích sử dụng công nghệ mới. Nhưng chỉ trong chín tháng ngắn ngủi, nó biến thành một mệnh lệnh sinh tử.
Công ty đưa kỹ năng sử dụng trí tuệ nhân tạo vào tiêu chí đánh giá năng lực cốt lõi. Người quản lý liên tục tra khảo nhân viên về tần suất và mức độ hiệu quả khi làm việc cùng máy móc.
Liam, một kỹ sư phần mềm vừa mất việc, nhớ lại khoảng thời gian ngạt thở đó. Anh cay đắng thừa nhận nếu từ chối sử dụng công cụ tự động, bản án sa thải sẽ ập đến ngay lập tức.
Nhiều chuyên gia công nghệ nhận ra một sự thật trớ trêu. Họ được giao nhiệm vụ xây dựng, sửa lỗi và đào tạo những cỗ máy đang chực chờ cướp đi sinh kế của chính gia đình họ.
Máy móc nổi loạn và phần xác xơ rệu rã của con người
Tàn khốc hơn, những cỗ máy thay thế con người lại đang bộc lộ những lỗ hổng chết người trong lĩnh vực tài chính nhạy cảm được quản lý khắt khe.
John, một chuyên gia nội bộ, tiết lộ sự thật trần trụi về năng lực của máy móc. Tính đến khoảng ba tháng trước, 95 phần trăm các đoạn mã nguồn do AI viết ra đều chứa lỗi và phải có bàn tay con người sửa chữa. Chúng không thể đáp ứng tiêu chuẩn của ngành ngân hàng ngay từ lần chạy đầu tiên.
Thảm họa thực sự bùng nổ ở khâu chăm sóc khách hàng. Block đã phó mặc nhiều nghiệp vụ cho các chatbot thuê ngoài.
Kết quả là những cỗ máy vô tri này đã tư vấn cho khách hàng hủy bỏ hoặc đóng băng tài khoản ngân hàng khi gặp sự cố. Đây là một sai lầm ngớ ngẩn và nguy hiểm đối với bất kỳ tổ chức công nghệ tài chính nào.
Khách hàng phẫn nộ vì phải giao tiếp với những đoạn kịch bản khô khan thiếu trí tuệ cảm xúc. Trong khi đó, những nhân viên may mắn giữ được việc làm lại rơi vào trạng thái kiệt quệ.
Họ đang phải gánh vác khối lượng công việc tăng gấp bốn đến mười lần so với trước đây. Chế độ sinh tồn là cụm từ duy nhất để mô tả về bầu không khí nghẹt thở bên trong Block, nơi những lời hứa hẹn về năng suất của máy móc cuối cùng lại đổ dồn lên đôi vai mỏi mệt của những con người ở lại.
