Một chiếc xe được lắp ráp tại Việt Nam theo tiêu chuẩn của hãng châu Âu: câu nói ấy chưa đủ để người mua hiểu chiếc xe đã trải qua những bước gì. Câu trả lời nằm trong các công đoạn sản xuất, cách kiểm tra sai lệch và những phép thử trước khi xe xuất xưởng. Với Škoda Kushaq và Slavia, câu chuyện bắt đầu ở nhà máy Thành Công Việt Hưng, Quảng Ninh.
Từ bộ linh kiện đến một chiếc xe hoàn chỉnh
Nhà máy đi vào hoạt động ngày 26/3/2025, trong khuôn khổ hợp tác giữa Škoda Auto và Tập đoàn Thành Công. Škoda Kushaq là mẫu xe đầu tiên được lắp ráp tại đây; Škoda Slavia tiếp nối trong cùng năm. Hai mẫu xe sử dụng bộ linh kiện CKD (completely knocked-down) được chuẩn bị tại trung tâm logistics của Škoda ở Pune, Ấn Độ, sau đó chuyển đến Việt Nam để hoàn thiện các công đoạn sản xuất tại nhà máy.
Theo thông cáo của Škoda Auto ngày 27/3/2025, cơ sở tại Quảng Ninh gồm xưởng hàn, xưởng sơn và khu lắp ráp cuối. Cấu trúc ấy quan trọng vì chất lượng một chiếc xe không được tạo ra tại một điểm duy nhất. Từ độ chính xác của thân vỏ đến bề mặt sơn, từ lắp ghép chi tiết đến kiểm tra cuối dây chuyền, mỗi công đoạn giải quyết một nhóm yêu cầu khác nhau.
Toàn cảnh nhà máy Thành Công Việt Hưng tại Quảng Ninh. Ảnh: Škoda AutoĐo lường chính xác trước khi nói về cảm giác chắc chắn
Một trong những công nghệ được Škoda công bố cho nhà máy là đo lường 3D không tiếp xúc. Về nguyên lý, đo 3D cho phép đối chiếu hình học của các bộ phận hoặc cụm lắp ráp với dữ liệu tham chiếu mà không phải chạm dụng cụ đo lên toàn bộ bề mặt. Đây là mắt xích có ý nghĩa với sự nhất quán về hình dạng và vị trí lắp ghép.
Điểm cần lưu ý là hãng xác nhận nhà máy có công nghệ đo 3D không tiếp xúc và một cơ sở đo lường chính xác, nhưng không công bố đi kèm tài liệu mô tả đầy đủ từng vị trí đo, dung sai cho phép hay tỷ lệ lấy mẫu. Vì vậy, thông tin này không có nghĩa mọi thân xe đều trải qua một phép đo cụ thể với cùng ngưỡng kỹ thuật mà cần được nhà máy xác nhận riêng.
Bốn lớp sơn và phần thân xe ít khi được nhìn thấy
Nếu bề mặt ngoại thất là phần người dùng nhìn thấy mỗi ngày, thì các hốc rỗng trong thân xe lại là những vị trí ít được chú ý. Škoda công bố dây chuyền tại Quảng Ninh áp dụng quy trình sơn bốn lớp và xử lý sáp chống ăn mòn trong các khoang rỗng của thân xe. Đây là hai chi tiết sản xuất có thể giải thích rõ hơn ý nghĩa của việc kiểm soát bề mặt và bảo vệ thân vỏ thông qua quy trình xử lý của nhà máy của Škoda tại Việt Nam.
Sơn nhiều lớp không đơn giản là “sơn dày hơn nên bền hơn”. Cụ thể, mỗi lớp trong hệ thống sơn có vai trò riêng và kết quả phụ thuộc vào vật liệu, xử lý bề mặt, điều kiện công nghệ cùng kiểm tra chất lượng. Tương tự, sáp chống ăn mòn được đưa vào những khu vực khó quan sát, nơi việc bảo vệ bề mặt không thể đánh giá chỉ bằng mắt thường.
Công đoạn sơn với hệ thống robot tại nhà máy ở Quảng Ninh. Ảnh: Škoda AutoKiểm tra không kết thúc khi xe rời dây chuyền
Tại khuôn viên nhà máy, bên cạnh dây chuyền lắp ráp, Škoda xác nhận có trung tâm kiểm soát chất lượng, cơ sở đo lường chính xác và đường thử dài gần hai kilômét. Đường thử được thiết kế với các bề mặt mô phỏng nhiều điều kiện đường sá địa phương. Việc bố trí khu kiểm tra và đường thử trong cùng hệ thống sản xuất cho thấy chiếc xe không chỉ được đánh giá khi đứng yên.
Một ví dụ khác nằm ở giai đoạn trước sản xuất hàng loạt. Škoda cho biết các xe Škoda Kushaq thử nghiệm đã chạy hơn 330.000 km trên nhiều loại đường Việt Nam. Chương trình thử nghiệm khí hậu bao gồm điều kiện từ -10°C đến +42°C, kết hợp độ ẩm cao. Đây là dữ liệu thử nghiệm trước sản xuất được hãng công bố, không phải quãng đường mà từng chiếc xe thương mại phải chạy trước khi giao khách.
Kỹ thuật viên làm việc tại dây chuyền lắp ráp ở Quảng Ninh.“Tiêu chuẩn” phải được hiểu như một thước đo của sự cam kết
Trong thông cáo khai trương, Andreas Dick, thành viên Hội đồng quản trị Škoda Auto phụ trách Sản xuất và Logistics, cho biết cơ sở sản xuất mới phản ánh các chuẩn mực chế tạo cao của hãng. Tháng 3/2026, Škoda Việt Nam tiếp tục xác nhận các dây chuyền hàn, sơn và lắp ráp được tích hợp hệ thống robot và tuân thủ tiêu chuẩn chất lượng toàn cầu của Škoda Auto.
Đó là sự kết hợp của hai khía cạnh song song: một bên là chuẩn mực sản xuất toàn cầu do hãng đặt ra, bên kia là những công đoạn và thiết bị cụ thể tại Quảng Ninh - đo 3D không tiếp xúc, sơn bốn lớp, xử lý chống ăn mòn, trung tâm chất lượng và đường thử. Nhưng để nói sâu hơn rằng một phép kiểm tra tại Việt Nam giống hệt tại nhà máy nào ở châu Âu, cần có quy trình, ngưỡng nghiệm thu và bằng chứng do Škoda hoặc TC Motor phê duyệt.
Sau cùng, người mua không nhất thiết phải nhớ tên mọi công nghệ trên dây chuyền. Điều đáng biết là một chiếc xe được lắp ráp tại đâu, được kiểm tra bằng cách nào, và những tuyên bố chất lượng có thể lần theo đến công đoạn cụ thể hay không. Đó là cách câu chuyện “lắp ráp tại Việt Nam” trở nên rõ ràng và có thể kiểm chứng.