Ngày 1/10, tại Hà Nội, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) phối hợp Công ty BPC tổ chức hội thảo "Phòng chống rủi ro gian lận trong lĩnh vực Tài chính - Ngân hàng".
Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Thanh Sơn, Giám đốc Trung tâm Đào tạo, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) cho rằng, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, gian lận tài chính - ngân hàng đang trở thành một trong những vấn đề cấp thiết, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều chủ thể trong hệ sinh thái tài chính.
“Chuyển đổi số mở ra nhiều cơ hội nhưng đồng thời cũng kéo theo những rủi ro mới. Gian lận là vấn đề không thể tách rời khỏi quá trình phát triển của ngân hàng số và thanh toán số. Đáng chú ý, sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI) đang khiến các phương thức tấn công trên không gian mạng ngày càng tinh vi, biến hóa khó lường”, ông Sơn nhận định.
.png)
Ông Nguyễn Thanh Sơn - Giám đốc Trung tâm Đào tạo, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (Ảnh: VNBA)Trong bối cảnh đó, công nghệ được xem là một trong những trụ cột quan trọng của công tác phòng, chống gian lận. Tuy nhiên, theo ông Sơn, công nghệ không thể là “hàng rào duy nhất”. Hiệu quả kiểm soát rủi ro còn phụ thuộc vào con người, quy trình nghiệp vụ và năng lực kiểm soát nội bộ của mỗi tổ chức.
Chia sẻ tại hội nghị, bà Dita Mustika, Chuyên gia tư vấn tiền bán hàng khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APAC) tại BPC cho biết, gian lận số đang chuyển từ các thủ đoạn đơn lẻ sang mạng lưới có tổ chức, kết hợp giả mạo danh tính, thao túng tâm lý, chuyển tiền qua nhiều nền tảng và ngày càng tận dụng AI, deepfake. Khi xác thực danh tính được tăng cường, tội phạm có xu hướng khai thác hành vi giao dịch, thiết bị và người dùng.
Bà cho biết, năm 2025, hệ thống giám sát đã tạm dừng giao dịch khoảng 2,57 nghìn tỷ đồng và cảnh báo khoảng 2,13 triệu khách hàng, cho thấy vai trò của giám sát thời gian thực. Trước các mạng lưới gian lận phức tạp, ngân hàng cần chuyển từ phát hiện giao dịch bất thường sang nhận diện toàn bộ chuỗi hành vi và mối liên hệ phía sau.
Phân tích sâu hơn về bức tranh gian lận toàn cầu và Việt Nam, ông Hà Hải Quang, Giám đốc Tư vấn Rủi ro, KPMG Việt Nam, cho rằng các hình thức gian lận đang ngày càng gắn chặt với công nghệ số và AI.
Theo ông Quang, gian lận tài chính ngày càng đa dạng, có tổ chức và được công nghệ hóa, với các hình thức như đánh cắp danh tính, giả mạo eKYC, chiếm quyền thiết bị, lừa đảo qua SMS/website và ứng dụng giả, cùng AI, deepfake. Theo đánh giá được dẫn tại tham luận, xu hướng “công nghiệp hóa” gian lận gây thiệt hại ước tính 442 tỷ USD trong năm 2025, trong đó AI là một yếu tố thúc đẩy.
Trước diễn biến này, ông Quang cho rằng, ngân hàng cần chuyển từ phòng chống gian lận bằng các quy tắc cố định sang mô hình quản trị toàn diện, kết hợp AI, phân tích hành vi, nhận diện thiết bị và chấm điểm rủi ro theo thời gian thực.
