Ngày 26/6 vừa qua, tại phiên họp Đại hội đồng cổ đông thường niên diễn ra ở Tokyo, Tổng giám đốc điều hành Toshihiro Mibe đã phải cúi đầu gửi lời xin lỗi sâu sắc nhất tới các nhà đầu tư. Lời xin lỗi này không chỉ khép lại một năm tài chính tồi tệ nhất kể từ khi hãng lên sàn chứng khoán vào năm 1957, mà còn phơi bày thực tế phũ phàng về một cuộc chuyển đổi xanh đang đi chệch quỹ đạo. Đế chế ô tô Nhật Bản đang phải trả giá cho những quyết định bành trướng vội vã trong bối cảnh thị trường xe năng lượng mới hạ nhiệt nhanh hơn dự tính.
Toshihiro Mibe, Tổng giám đốc điều hành của Honda Motor cúi đầu xin lỗiKhoản thua lỗ hàng tỷ USD
Sự khắc nghiệt của thị trường đã giáng một đòn mạnh vào bản báo cáo tài chính của Honda. Trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3, hãng ghi nhận khoản lỗ hoạt động lên tới 414,3 tỷ yen, tương đương khoảng 2,63 tỷ USD. Con số này vượt xa mức dự báo bi quan nhất của giới phân tích và tạo ra một bức tranh hoàn toàn đối lập với khoản lợi nhuận khổng lồ 1.200 tỷ yen của cùng kỳ năm trước.
Nguyên nhân cốt lõi kéo lùi đà tăng trưởng nằm ở canh bạc xe điện. Báo cáo ghi nhận Honda đã đánh mất tổng cộng 1.450 tỷ yen, tương đương khoảng 9,2 tỷ USD, cho các khoản lỗ liên quan đến mảng xe điện trong năm tài chính vừa qua. Cơn ác mộng này chưa có dấu hiệu dừng lại khi hãng dự báo sẽ phải gánh thêm 500 tỷ yen chi phí phát sinh trong năm nay. Tại thị trường Mỹ, việc chính phủ cắt giảm các chương trình trợ cấp đã khiến thị phần xe điện của hãng rơi rụng thảm hại, buộc công ty phải ghi giảm giá trị tài sản hàng loạt.
Cố phiếu Honda so với 2 hãng xe Nhật Bản khácĐứng trước sức ép sinh tồn, người đứng đầu Honda buộc phải thừa nhận một kịch bản tăm tối. "Nếu chúng tôi vẫn tiếp tục bán các mẫu xe điện theo kế hoạch ban đầu, điều đó đồng nghĩa với việc mảng ôtô sẽ tiếp tục chìm trong thua lỗ ít nhất 5 năm, thậm chí có thể kéo dài tới 7 năm", ông Mibe thẳng thắn chia sẻ và nhấn mạnh hướng đi cố chấp này có thể đẩy toàn bộ tập đoàn vào tình thế cực kỳ nguy cấp.
Sai lầm tại thị trường Trung Quốc
Khoản bốc hơi tỷ đô không chỉ thổi bay thành quả kinh doanh mà còn làm lung lay chiếc ghế quyền lực tại thượng tầng. Trong những tháng gần đây, ông Mibe vấp phải làn sóng chỉ trích dữ dội từ giới tinh hoa cựu trào. Đỉnh điểm của sự căng thẳng diễn ra vào tháng 4, khi cựu CEO Nobuhiko Kawamoto đích thân tới trụ sở tại Tokyo để yêu cầu người kế nhiệm từ chức. Thậm chí, ngay trong đại hội cổ đông, một kiến nghị bãi nhiệm ông Mibe cũng đã được đưa ra nhưng bị gạt bỏ vì không nằm trong chương trình nghị sự.
Một mẫu xe điện mới ra mắt của HondaNguồn cơn của sự phẫn nộ bắt nguồn từ sự chậm chạp và bảo thủ của Honda tại Trung Quốc, thị trường ô tô lớn nhất thế giới. Các cựu lãnh đạo cho rằng công ty đã quá xem nhẹ năng lực của các đối thủ nội địa và đặt cược sai thời điểm. Kết quả là năm ngoái, hãng chỉ bán được vỏn vẹn 17.000 chiếc xe thuần điện tại đất nước tỷ dân. Con số này vô cùng khiêm tốn khi chỉ chiếm 2,5% trong tổng số 677.000 xe bán ra tại đây và bằng một phần năm tổng doanh số xe điện toàn cầu của hãng.
Theo chuyên gia phân tích cấp cao Vincent Sun từ tổ chức Morningstar, vấn đề của Honda là không thể theo kịp nhịp độ tiến hóa của các doanh nghiệp xe điện mới nổi. Các hãng xe Trung Quốc sở hữu chu kỳ phát triển sản phẩm cực ngắn và nắm giữ lợi thế tuyệt đối về các hệ thống hỗ trợ lái tiên tiến định hướng phần mềm. Một sản phẩm giá trị không vượt trội nhưng lại mang mác giá truyền thống đã khiến năng lực cạnh tranh của gã khổng lồ Nhật Bản tụt dốc không phanh.
Tập trung vào mảng xe máy
Nhận ra việc theo đuổi sự hoàn hảo bằng mọi giá không còn phù hợp, Honda quyết định phanh gấp. Tập đoàn chính thức từ bỏ mục tiêu xe điện chiếm 20% doanh số xe mới vào năm 2030, đồng thời xé bỏ kế hoạch chỉ bán xe thuần điện vào năm 2040. Khoản đầu tư khổng lồ trị giá 11 tỷ USD xây dựng hệ sinh thái xe điện và pin tại Canada cũng bị đóng băng vô thời hạn.
Xe máy vẫn là thế mạnh của Honda tại nhiều thị trườngĐể lấp đầy lỗ hổng tài chính khổng lồ, Honda đang phải vắt kiệt sức lực từ mảng kinh doanh truyền thống là xe máy. Nhờ sự bùng nổ nhu cầu tại các thị trường đông dân như Ấn Độ và Brazil, mảng xe máy đã đạt lợi nhuận hoạt động cao kỷ lục, trở thành chiếc phao cứu sinh duy nhất gánh vác toàn bộ tập đoàn. Hãng đang ráo riết mở rộng năng lực sản xuất tại Ấn Độ với tham vọng đạt mốc doanh số 22,8 triệu chiếc, qua đó hướng tới mục tiêu mang về 500 tỷ yen lợi nhuận trong năm nay.
Tuy nhiên, giới chuyên môn nhận định sự nương tựa này không phải là một chiến lược an toàn trong dài hạn. Chuyên gia James Hong từ Macquarie cảnh báo mảng xe máy cũng đang đối diện với áp lực thu hẹp biên lợi nhuận khi làn sóng điện hóa bắt đầu lan rộng tại các thị trường chủ lực như Ấn Độ hay Việt Nam. Cộng hưởng cùng chi phí nguyên vật liệu gia tăng do bất ổn địa chính trị dự kiến sẽ bào mòn thêm 313 tỷ yen lợi nhuận, con đường gượng dậy của đế chế cơ khí Nhật Bản vẫn còn trải đầy chông gai.
Để tìm lối thoát, Honda hiện đang đặt cược vào một liên minh sinh tử với Nissan Motor và Mitsubishi Motors nhằm chia sẻ gánh nặng phát triển công nghệ xe thế hệ mới. Bước đi này cho thấy ngay cả những gã khổng lồ kiêu hãnh nhất cũng đã nhận ra họ không thể đơn độc sống sót qua kỷ nguyên điện hóa đầy tàn khốc này.
