Cuối tháng 1 và đầu tháng 2/2026, lãi suất qua đêm VND trên thị trường liên ngân hàng rời vùng dưới 3%/năm lên gần 10%/năm. Cùng giai đoạn, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) mở rộng quy mô bơm thanh khoản qua nghiệp vụ thị trường mở (OMO) lên mức cao nhất trong hơn một năm. Cao điểm nộp thuế và nhu cầu tiền mặt dịp Tết làm trạng thái thanh khoản ngắn hạn của các ngân hàng nhạy hơn với biến động trong ngày.
Ngay đầu tháng 2/2026, lãi suất liên ngân hàng tăng nhanh. Ngày 02/02, lãi suất qua đêm bình quân khoảng 9,10%/năm, kỳ hạn một tuần quanh 9,60%/năm và kỳ hạn một tháng khoảng 7,50%/năm. Một số giao dịch qua đêm khớp trên 10%/năm giữa các tổ chức tín dụng, cho thấy nhu cầu vốn ngắn hạn tăng mạnh trong thời gian ngắn so với giai đoạn trước đó.
Lãi suất liên ngân hàng VND tăng vọt đầu tháng 2/2026. Nguồn: Dữ liệu VIRA.Cùng thời điểm, NHNN chào thầu OMO trên kênh cầm cố với tổng khối lượng 100.000 tỷ đồng. Trong số này, 80.363 tỷ đồng trúng thầu và 25.000 tỷ đồng đáo hạn, tương ứng bơm ròng khoảng 55.363 tỷ đồng. Dư nợ cầm cố lưu hành sau phiên này lên khoảng 376 nghìn tỷ đồng, xấp xỉ mức cuối năm 2025.
NHNN đẩy mạnh bơm thanh khoản qua OMO đầu tháng 2/2026. Nguồn: VIRA.Ở phía dòng tiền, cao điểm nộp thuế cuối tháng 1 khiến tiền dịch chuyển từ tài khoản doanh nghiệp tại ngân hàng thương mại sang tài khoản Kho bạc Nhà nước mở tại NHNN. Các ngân hàng và Kho bạc Nhà nước quyết toán các khoản này qua Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng quốc gia Citad theo Thông tư 37/2016/TT-NHNN. Khi nộp thuế với quy mô lớn, dòng tiền tạm thời rời khỏi tài khoản thanh toán của ngân hàng thương mại và làm dự trữ ngắn hạn thu hẹp. Dòng tiền quay lại hệ thống khi Kho bạc giải ngân và thanh toán trở lại cho nền kinh tế.
“Số dư Citad phản ánh mức thanh khoản của hệ thống ngân hàng trong ngắn hạn. Cuối tháng 1, số dư Citad toàn hệ thống – tức lượng tiền gửi không kỳ hạn của các NHTM đặt tại NHNN, bao gồm dự trữ bắt buộc và dự trữ vượt mức – ở quanh 268 nghìn tỷ đồng, giảm mạnh so với khoảng 632 nghìn tỷ đồng vào cuối tháng 12/2025, trong khi nhu cầu dự trữ bắt buộc ước tính vào khoảng 300 nghìn tỷ đồng. Khi số dư tiến sát hoặc thấp hơn ngưỡng yêu cầu, các ngân hàng có xu hướng gia tăng nhu cầu bổ sung vốn qua thị trường liên ngân hàng hoặc kênh OMO.
Giai đoạn trước Tết cũng làm nhu cầu rút tiền mặt và chi tiêu tăng lên. Dân cư và doanh nghiệp rút tiền để chi lương, thưởng, thanh toán hàng hóa – dịch vụ và thực hiện nghĩa vụ tài chính trước kỳ nghỉ dài. Tiền mặt tại quỹ vẫn là tài sản của ngân hàng nhưng không nằm trong tài khoản tại NHNN để tham gia thanh toán liên ngân hàng, khiến dự trữ khả dụng cho giao dịch và cho vay giảm xuống. Khi nhu cầu tiền mặt tăng trùng với cao điểm nộp thuế, các ngân hàng thường duy trì mức dự trữ cao hơn trong ngắn hạn.
Trong giai đoạn này, NHNN sử dụng OMO làm kênh điều tiết trọng tâm. Lãi suất chào thầu OMO 4,5%/năm trong các phiên đầu tháng 2 thấp hơn lãi suất giao dịch qua đêm và một tuần trên thị trường liên ngân hàng. Điều này giúp các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn cầm cố với chi phí thấp hơn khi thiếu hụt vốn ngắn hạn.
