Khi nhắc đến những cỗ máy thu ngoại tệ của nền nông nghiệp hiện đại, sự chú ý thường đổ dồn vào sầu riêng hay cà phê. Thế nhưng, một cuộc trỗi dậy thầm lặng đang diễn ra tại các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long. Trái dừa, thứ quả bình dị gắn liền với đời sống thôn quê, nay đã vươn mình trở thành một mặt hàng chiến lược, khiến các thị trường khó tính bậc nhất thế giới phải cạnh tranh để thu mua.
Thu hoạch dừaLực cầu bùng nổ từ những thị trường khổng lồ
Thống kê mới nhất từ Hiệp hội Dừa Việt Nam phác họa một bức tranh tăng trưởng đầy lạc quan. Chỉ trong nửa đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu dừa đã vươn lên mức 530 triệu USD, ghi nhận tỷ lệ tăng trưởng 5% so với cùng kỳ năm ngoái. Sức bật lớn nhất đến từ phân khúc dừa tươi khi đóng góp tới hơn 300 triệu USD, tương đương mức tăng 7,5% và gần gấp đôi về quy mô so với năm trước.
Sức nóng của mặt hàng này thể hiện rõ nét nhất qua những biến động giá tại vườn. Nhu cầu nhập khẩu khổng lồ từ châu Âu, châu Mỹ và đặc biệt là Trung Quốc đã đẩy giá dừa nguyên liệu vọt lên ngưỡng 10.000 đến 12.000 đồng cho mỗi trái. Đây là một nền giá cao hiếm thấy, mang lại biên lợi nhuận vượt trội cho hàng trăm nghìn hộ nông dân miền Tây. Lợi thế về khoảng cách địa lý giúp các chuyến hàng xuất khẩu sang Trung Quốc và Thái Lan tối ưu được chi phí logistics, một yếu tố mang tính sống còn đối với mặt hàng nông sản có kích thước lớn và thời gian bảo quản ngắn.
Bước ngoặt lớn
Cú hích lịch sử của ngành dừa Việt Nam xuất hiện vào tháng 8/2024 khi thị trường Trung Quốc chính thức cấp phép nhập khẩu chính ngạch đối với dừa tươi. Quyết định này không khác gì việc khơi thông một dòng chảy khổng lồ chưa từng được khai thác. Quốc gia tỷ dân này tiêu thụ khoảng 4 tỷ quả dừa mỗi năm, trong đó nhu cầu dừa tươi chiếm tới 2,6 tỷ quả, tạo ra một không gian tăng trưởng mênh mông cho các nhà xuất khẩu Việt.
Sự trỗi dậy của dừa Việt Nam thậm chí đã làm thay đổi cục diện thương mại khu vực. Ông Tattawin Saruno, học giả độc lập và chuyên gia về quản lý nông nghiệp Thái Lan, từng thẳng thắn thừa nhận: "Thị trường Trung Quốc trước đây phụ thuộc nhiều vào nguồn cung từ Thái Lan nhưng hiện đã chuyển mạnh sang nhập khẩu từ Việt Nam." Việc chen chân vững chắc vào nhóm 4 quốc gia sản xuất và xuất khẩu dừa lớn nhất thế giới đã minh chứng cho năng lực cung ứng bền bỉ của nền nông nghiệp nước nhà.
Bài toán chế biến
Tuy nhiên, bán dừa tươi chỉ là phần nổi của một ngành công nghiệp tỷ đô. Dư địa lợi nhuận thực sự nằm ở các sản phẩm chế biến sâu, nơi giá trị nông sản được nhân lên gấp nhiều lần. Những dòng sản phẩm như nước dừa đóng hộp, sữa dừa, dầu dừa tinh khiết hay than hoạt tính từ gáo dừa đang trở thành tấm vé thông hành hạng sang để doanh nghiệp Việt tiến sâu vào Mỹ, Singapore, Canada và châu Âu.
Nắm bắt xu thế tất yếu này, dòng vốn đầu tư đang ồ ạt đổ về thủ phủ dừa miền Tây. Tiêu biểu là việc Công ty Cổ phần Chế biến Dừa Á Châu ACP vừa khởi công Nhà máy Chế biến Dừa Á Châu II tại Vĩnh Long với quy mô rót vốn gần 630 tỷ đồng. Cơ sở này được trang bị hệ thống tiệt trùng UHT của Tetra Pak cùng dây chuyền chuẩn châu Âu, đạt công suất xử lý 48.000 tấn sản phẩm mỗi năm. Động thái rót vốn mạnh tay vào công nghệ tinh chế cho thấy giới doanh nghiệp đã sẵn sàng cho một cuộc chơi dài hơi, chấm dứt kỷ nguyên xuất khẩu thô manh mún.
Những nỗ lực nâng tầm chất lượng đã bắt đầu hái quả ngọt trên các quầy kệ quốc tế. Vào đầu tháng 5/2026, sản phẩm bánh dừa nướng của Việt Nam đã chính thức hiện diện trên toàn bộ hệ thống bán lẻ Costco tại Australia. Đây là thành quả sau gần một năm ròng rã đáp ứng hàng loạt tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm xã hội.
Sở hữu 200.000 ha diện tích canh tác, trong đó riêng Vĩnh Long dẫn đầu với gần 120.000 ha, ngành dừa đang mang lại dòng tiền bền vững cho người nông dân. Với mức thu nhập bình quân từ 100 đến 150 triệu đồng trên mỗi hecta hàng năm, 270.000 hộ dân miền Tây đang trực tiếp thụ hưởng thành quả từ quá trình chuyển mình vĩ đại của một loài cây quen thuộc, biến thứ quả dân dã thành một tài sản kinh tế tầm cỡ toàn cầu.
