Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định về trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tiền tệ, hoạt động ngân hàng.
Dự thảo tập trung quy định về nguyên tắc, trình tự giám sát; tiếp nhận, thu thập và xử lý thông tin, dữ liệu; giám sát tuân thủ, giám sát trên cơ sở rủi ro; các biện pháp tăng cường, giảm nhẹ và xử lý theo mức độ tuân thủ, rủi ro.
Theo dự thảo, đối tượng giám sát phải cung cấp thông tin về cơ cấu tổ chức, mô hình quản trị, điều hành, kiểm soát; danh sách HĐQT/HĐTV, Ban Giám đốc từ Giám đốc khối đến Tổng Giám đốc và Ban kiểm soát. Các thông tin này bao gồm họ tên, quốc tịch và tỷ lệ sở hữu/vốn điều lệ.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN)Về cổ đông, đối tượng giám sát phải cung cấp thông tin về tổng số cổ đông; tổng số cổ đông là cá nhân nước ngoài, gồm tên, quốc tịch và tỷ lệ sở hữu của 10 cổ đông cá nhân lớn nhất; tổng số cổ đông là tổ chức nước ngoài, gồm quốc gia đăng ký trụ sở chính và tỷ lệ sở hữu của 10 cổ đông tổ chức lớn nhất.
Bên cạnh đó là thông tin về mạng lưới hoạt động trong nước và nước ngoài; quy mô, tổng tài sản; số lượng và lĩnh vực hoạt động của công ty mẹ, công ty con, đối tác liên kết nước ngoài (nếu có).
Đối tượng giám sát cũng phải cung cấp thông tin về tổng số nhân viên đang làm việc, việc phân công và tổ chức thực hiện nhiệm vụ phòng, chống rửa tiền, cùng số lượng nhân sự của bộ phận phòng, chống rửa tiền.
Về khách hàng, dự thảo yêu cầu báo cáo tổng số khách hàng đang duy trì quan hệ hoặc hoạt động với đối tượng báo cáo, đồng thời phân loại theo mức độ rủi ro thấp, trung bình và cao; khách hàng cư trú, không cư trú; người có ảnh hưởng chính trị (PEP), khách hàng VIP, khách hàng ưu tiên và khách hàng tổ chức.
Đáng chú ý, đối tượng báo cáo phải thống kê riêng số lượng khách hàng tổ chức hoạt động trong các lĩnh vực có rủi ro về rửa tiền như chuyển tiền, kinh doanh ngoại tệ, sòng bạc và trò chơi có thưởng, ngân hàng đại lý, tổ chức phi lợi nhuận, công ty kinh doanh bất động sản (bao gồm cả đại lý), kinh doanh kim loại quý, đá quý và trang sức, dịch vụ pháp lý, kế toán, quỹ tín thác, cung cấp dịch vụ công ty và dịch vụ tài sản mã hóa.
Theo NHNN, thời gian qua, công tác giám sát, thanh tra, kiểm tra về phòng, chống rửa tiền chủ yếu dựa trên phương pháp giám sát tuân thủ, tập trung vào việc kiểm tra chấp hành quy định pháp luật và quy định nội bộ. Phương pháp này chưa phản ánh đầy đủ mức độ rủi ro của từng đối tượng, đồng thời hạn chế khả năng phân bổ nguồn lực và phát hiện sớm rủi ro.
Việc bước đầu áp dụng phương pháp tiếp cận dựa trên rủi ro từ năm 2025 được NHNN đánh giá đã góp phần nhận diện tốt hơn các đối tượng, lĩnh vực có mức độ rủi ro cao, qua đó ưu tiên nguồn lực cho công tác thanh tra, kiểm tra.
Tuy nhiên, NHNN cho rằng giám sát trên cơ sở rủi ro vẫn đang ở giai đoạn đầu, chưa được áp dụng đồng bộ và còn thiếu khuôn khổ pháp lý để nhận diện sớm, khắc phục, xử lý và giảm thiểu rủi ro.
