
Thầy Vinh hướng dẫn các em học sinh đạp xe trong tiết thể dục - Ảnh: HÀ THI
Thầy Nguyễn Thành Vinh (50 tuổi, TP.HCM) - giáo viên bộ môn giáo dục thể chất tại Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Bình Chánh - là một trong 50 cán bộ quản lý, giáo viên được trao Giải thưởng Võ Trường Toản năm 2026, do Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM xét chọn.
Tại đây mỗi lớp có khoảng 10-12 học sinh, không em nào có khả năng tiếp nhận giống nhau. Có em khiếm thính, có em khuyết tật trí tuệ, chậm phát triển, có em hạn chế khả năng giao tiếp và tương tác xã hội.
Bắt đầu 'học lại' lại sau 26 năm đứng lớp
Ngay trong lúc chúng tôi đang trò chuyện cùng thầy, một học sinh bất ngờ tìm đến, đòi ngồi cạnh thầy Vinh và nhờ thầy sửa tivi. Thầy nhẹ nhàng nói chuyện, dùng một viên kẹo để dỗ dành em quay lại lớp cùng các bạn.
Thầy Vinh chia sẻ đến nay thầy đã có hơn 29 năm công tác trong ngành giáo dục, trong đó 26 năm giảng dạy tại các trường tiểu học trên địa bàn. Trong đó thầy có một khoảng thời gian làm công tác chuyên môn tại phòng giáo dục.
Trong thời gian này, thầy có dịp đến nhiều trường. Chứng kiến những khó khăn của học sinh khuyết tật trong học tập và rèn luyện thể chất, hình ảnh ấy khiến thầy thương các em và luôn trăn trở mình có thể làm gì để giúp các em hòa nhập tốt hơn.
Vì vậy khi có thông tin điều chuyển về Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Bình Chánh, thầy đăng ký nhận nhiệm vụ. Năm 2023, thầy bắt đầu công tác tại đây.



Thầy Vinh dùng ngôn ngữ ký hiệu để hướng dẫn các em học sinh chơi bóng rổ - Ảnh: HÀ THI, NGỌC SANG
Quyết định ấy đồng nghĩa với việc phải làm quen lại gần như mọi thứ. Nếu ở trường phổ thông, giáo viên chỉ cần hướng dẫn phương pháp, học sinh có thể quan sát, trao đổi và tự thực hiện bài tập thì tại trung tâm, mỗi em lại cần một cách hướng dẫn riêng.
Khó khăn đầu tiên của thầy khi tới đây chính là giao tiếp với học sinh khiếm thính. Dù từng được học một số kiến thức về giáo dục đặc biệt trong chương trình sư phạm, thầy vẫn phải học lại ngôn ngữ ký hiệu.
Vì vậy thầy nhờ các giáo viên trong trường hướng dẫn, kết hợp tự học thêm qua mạng. Dù gặp nhiều khó khăn song thầy luôn cố gắng, vì đây là cách duy nhất để thầy trao đổi với các em.
Kiên nhẫn trong từng tiết học
Phụ trách giảng dạy giáo dục thể chất cho nhiều nhóm học sinh, mỗi tiết học thầy Vinh kết hợp âm nhạc, hình ảnh trực quan, động tác làm mẫu và ngôn ngữ ký hiệu để các em dễ tiếp nhận.
Trong những tiết thể dục luôn có học sinh thường xuyên chạy nhảy, la hét, không chịu tham gia hoạt động. Nhiều em không thể diễn đạt điều mình muốn nên dễ cáu gắt, thậm chí đánh giáo viên khi không được đáp ứng.
Vì vậy một bài tập tưởng chừng đơn giản như chuyền bóng, đập bóng, song với các em lại cần sự hướng dẫn và hỗ trợ nhiều lần từ giáo viên. Sau thời gian được hướng dẫn, các em dần biết bắt bóng, dẫn bóng và thực hiện những động tác cơ bản trong chương trình giáo dục thể chất.
“Tháng đầu tiên về đây, tôi gần như không ngủ được vì cứ suy nghĩ phải dạy thế nào để các em hiểu và làm theo. Có những động tác tưởng rất đơn giản nhưng tôi phải làm mẫu, hướng dẫn từng bước, cầm tay chỉ cho các em”, thầy Vinh kể.

Các hoạt động trong tiết học được thiết kế đa dạng, phù hợp với Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và đặc điểm của học sinh - Ảnh: HÀ THI
Thay vì ép buộc, thầy tìm cách quan sát để hiểu nguyên nhân phía sau mỗi phản ứng. Có em cần được nhắc nhở nhẹ nhàng, có em phải được hướng dẫn bằng hình ảnh, động tác trực quan. Đôi khi thầy dùng những lời động viên gần gũi như 'con học ngoan nha, lát thầy cho kẹo' để khuyến khích các em bình tĩnh và tiếp tục tham gia bài học.
Với những em chậm phát triển, thầy chia nhỏ động tác, hướng dẫn từng bước và dành thêm thời gian luyện tập. Với học sinh hiếu động, thầy tìm cách phân bổ hoạt động vận động phù hợp, giúp các em dần tham gia cùng tập thể.
Những kinh nghiệm tích lũy trong nhiều năm đứng lớp hầu như không thể áp dụng nguyên vẹn, mà phải được thay đổi từ chính những quan sát hằng ngày.
Như Ý, học sinh lớp 5, chăm chú tập theo thầy Vinh từng động tác. Em chia sẻ: “Con rất thích học thể dục với thầy Vinh vì thầy luôn hướng dẫn chúng con rất tận tình. Con cảm thấy vui và mong chờ mỗi tiết học của thầy”.
Niềm vui từ những tiến bộ nhỏ của học sinh
Với thầy Vinh, Giải thưởng Võ Trường Toản là sự ghi nhận cho quá trình công tác và nỗ lực gắn bó với nghề. Nhiều năm liền, thầy đạt danh hiệu chiến sĩ thi đua cấp cơ sở, giáo viên giỏi cấp trung tâm và có các sáng kiến kinh nghiệm được công nhận.
Bên cạnh những đóng góp trong công tác giảng dạy, thầy Vinh còn được UBND TP.HCM tặng bằng khen vì có thành tích hiến máu tình nguyện trên 20 lần.
Khi nhắc đến điều khiến mình hạnh phúc, thầy chia sẻ đó là khi nhìn những học trò từng khó khăn trong vận động, giao tiếp nay có thể tự thực hiện một động tác, tham gia cùng các bạn hoặc chủ động thể hiện tình cảm với thầy.

Cô Đặng Thị Lệ Hằng trò chuyện cùng các em học sinh trong giờ giải lao - Ảnh: NGỌC SANG
Luôn miệt mài vì học sinh thân yêu
Nhận xét về quá trình công tác của thầy Vinh, cô Đặng Thị Lệ Hằng - Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Bình Chánh - cho biết khi chuyển từ môi trường giáo dục phổ thông sang giảng dạy trẻ khuyết tật, thầy phải tự nghiên cứu, tìm tòi và học hỏi những phương pháp giáo dục đặc thù để các em có thể dễ dàng tiếp cận, hiểu và thực hiện nội dung bài học.
Bên cạnh nhiệm vụ giảng dạy môn giáo dục thể chất, thầy còn tích cực hỗ trợ những học sinh gặp khó khăn về vận động, hướng dẫn các em tập luyện với xe đạp thể lực, phối hợp cùng chuyên viên thực hiện trị liệu tâm vận động, giúp các em cải thiện khả năng vận động, phát triển thể lực và có thêm sự tự tin khi tham gia các hoạt động.
“Điều đáng quý là dù đã công tác nhiều năm trong môi trường giáo dục phổ thông, khi được điều động về môi trường giáo dục chuyên biệt, thầy vẫn không nề hà, luôn miệt mài học hỏi và đồng hành cùng ban giám đốc, tập thể sư phạm trung tâm để giúp các em học sinh phát triển thể lực, tăng sự tự tin trong giao tiếp”, cô Hằng nói.