Mới đây, Công an TP. Hải Phòng đã khởi tố 32 người trong đường dây đánh bạc, rửa tiền xuyên quốc gia, đồng thời phong tỏa 2.003 tài khoản tại 36 ngân hàng với tổng số dư hơn 3.000 tỷ đồng.
Đáng chú ý, phía sau đường dây này là một hệ thống trung chuyển dòng tiền khép kín, trong đó các đối tượng sử dụng USDT để chuyển hóa, luân chuyển và đưa dòng tiền ra khỏi hệ thống tài chính truyền thống.
Theo cơ quan điều tra, các đối tượng còn xây dựng mạng lưới các đầu mối mua bán USDT trên Telegram. Một đầu mối được xác định sử dụng 4 - 5 ví điện tử để giao dịch khoảng 7 - 10 triệu USDT/ngày và thường xuyên thay đổi ví nhằm gây khó khăn cho việc truy vết.
Đường dây vận hành như một “doanh nghiệp ngầm”, với nhân sự xử lý dòng tiền theo 3 ca liên tục 24/24 giờ.
Chuyên gia an ninh mạng Hiếu PCĐể làm rõ vấn đề này, phóng viên có cuộc trao đổi với chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) về cách thức tội phạm lợi dụng USDT để rửa tiền, khả năng truy vết dòng tiền trên môi trường số và những rủi ro đối với người tham gia thị trường tài sản số.
Vụ án tại Hải Phòng cho thấy dòng tiền từ hoạt động đánh bạc được chuyển đổi sang USDT thông qua mạng lưới các đầu mối mua bán trên Telegram. Theo ông, vì sao các tổ chức đánh bạc lại dễ dàng rửa tiền qua đồng USDT như vậy?
USDT bị các đường dây tội phạm lợi dụng vì có tính thanh khoản cao, giá trị tương đối ổn định, chuyển nhanh và dễ giao dịch xuyên biên giới. Đặc biệt, các nhóm mua bán OTC/P2P (hình thức giao dịch tài sản trực tiếp giữa hai bên mua và bán mà không thông qua hệ thống sàn giao dịch tập trung) trên Telegram có thể tạo ra nhiều lớp trung gian giữa tiền trong tài khoản ngân hàng và tài sản số, khiến việc xác định người thực sự đứng sau giao dịch khó hơn.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh USDT không hoàn toàn ẩn danh, giao dịch blockchain để lại dấu vết và có thể bị truy vết.
Chuyên gia an ninh mạng Hiếu PC
Ngoài việc cơ quan điều tra khởi tố, phong tỏa tài khoản, có giải pháp gì để ngăn chặn các tổ chức tội phạm rửa tiền qua việc mua bán USDT không?
Muốn ngăn chặn hiệu quả thì phải kiểm soát mạnh các điểm chuyển đổi giữa tiền pháp định và tài sản số. Các sàn, đơn vị trung gian và hoạt động OTC cần KYC (quy trình xác minh danh tính người giao dịch) chặt, giám sát giao dịch bất thường, xác minh nguồn tiền, chia sẻ thông tin với ngân hàng và cơ quan chức năng; đồng thời ứng dụng công cụ phân tích blockchain để phát hiện, cảnh báo và phong tỏa sớm các ví có rủi ro. Đây cũng là hướng mà FATF (lực lượng đặc nhiệm hoạt động tài chính) yêu cầu đối với các nhà cung cấp dịch vụ tài sản số.
Đường dây tại Hải Phòng được xác định thu về hàng chục nghìn tỷ đồng từ hoạt động đánh bạc trực tuyến và sử dụng USDT để luân chuyển dòng tiền. Nếu hoạt động rửa tiền với quy mô hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn tỷ đồng không được ngăn chặn kịp thời, theo ông có thể gây ra những nguy cơ gì đối với hệ thống tài chính, thị trường tài sản số và xã hội?
Nguy cơ lớn nhất không chỉ nằm ở số tiền bị rửa, mà ở việc nó giúp tội phạm mở rộng quy mô hoạt động và tái đầu tư tiền phạm pháp. Nếu dòng tiền hàng nghìn, hàng chục nghìn tỷ đồng được hợp thức hóa, nó có thể làm suy yếu cơ chế phòng chống rửa tiền, gia tăng tài khoản “rác”, giao dịch ngầm, thất thu ngân sách và ảnh hưởng đến uy tín, tính minh bạch của cả hệ thống tài chính lẫn thị trường tài sản số. FATF hiện vẫn coi rủi ro tài chính bất hợp pháp qua tài sản số là vấn đề cần tăng cường kiểm soát trên phạm vi toàn cầu.
Nhiều đối tượng lừa đảo lợi dụng USDT để thực hiện hành vi phạm pháp (Ảnh minh họa)Vụ án cũng cho thấy người giao dịch USDT thông thường có thể đứng trước nguy cơ vô tình nhận hoặc giao dịch bằng nguồn tiền phạm pháp. Ông có lời khuyên gì với những người đang sử dụng USDT để giao dịch trên các sàn tiền số quốc tế?
Người dùng bình thường nên ưu tiên sàn có KYC rõ ràng, hạn chế mua bán USDT với người lạ qua Telegram hoặc các chợ OTC không xác định được danh tính. Tóm lại người dùng luôn luôn tuân thủ pháp luật Việt Nam hiện hành. Không cho thuê tài khoản ngân hàng, ví điện tử; không nhận rồi chuyển tiền hoặc USDT hộ người khác; và nên lưu đầy đủ lịch sử giao dịch, hóa đơn, thông tin đối tác để chứng minh nguồn tiền khi cần. Thực tế đã có nhiều trường hợp cơ quan thực thi pháp luật truy vết và phong tỏa USDT liên quan đến nguồn tiền phạm pháp
Xin cảm ơn ông!
