Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng mọi thỏa thuận thương mại trong tương lai có thể sẽ được đàm phán một cách thận trọng, do những khó khăn tài chính từng đeo bám dự án đường sắt cao tốc trước đó cũng như những thách thức khiến dự án tàu điện ngầm tại Bali bị đình trệ.
Theo Bộ trưởng Giao thông Vận tải Dudy Purwagandhi được hãng thông tấn chính thức Antara của Indonesia trích dẫn, chính phủ nước này đang "xem xét" khả năng thu hút vốn đầu tư nước ngoài để xây dựng mạng lưới đường sắt xuyên Kalimantan. Bộ trưởng cho biết cả Trung Quốc và Nga đều đã bày tỏ sự quan tâm đến dự án này.
Ông Siwage Dharma Negara, một chuyên gia người Indonesia và là nghiên cứu viên cấp cao tại Viện ISEAS – Yusof Ishak ở Singapore, nhận định: "Tôi cho rằng Trung Quốc có thể cung cấp cho Indonesia một hệ sinh thái đường sắt toàn diện, bao gồm nguồn vốn, chuyên môn kỹ thuật, công nghệ và nhân sự giàu kinh nghiệm".
Ông Negara cũng lưu ý rằng tuyến đường sắt cao tốc "Whoosh" dài 142,8 km (88,7 dặm) – công trình do các nhà thầu nhà nước Trung Quốc xây dựng trên đảo Java – đã "chứng minh năng lực kỹ thuật vượt trội của Trung Quốc".
Mạng lưới đường sắt xuyên Kalimantan được đề xuất nhằm mục đích kết nối các khu vực riêng lẻ trong vùng như một phần của kế hoạch mở rộng dài hạn đến năm 2045. Vùng đất giàu khoáng sản này là nơi đặt thủ đô mới Nusantara đang được quy hoạch của Indonesia, nhưng hiện vẫn chưa có mạng lưới đường sắt công cộng nào đi vào hoạt động.
Ông David Feng, một chuyên gia độc lập về đường sắt, cho biết các nhà thầu Trung Quốc có thể tận dụng kinh nghiệm dày dặn tích lũy từ việc thi công trên nhiều dạng địa hình đa dạng trong nước. Điều này mang lại cho họ lợi thế cạnh tranh so với các đối thủ từ những quốc gia nhỏ hơn, đồng thời chi phí thực hiện cũng có thể thấp hơn.
"Trung Quốc đã triển khai các dự án trên khắp đất nước họ, vì vậy họ đã có kinh nghiệm xử lý mọi loại hình địa chất," ông Feng nói. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng tại Indonesia, họ có thể phải đối mặt với những yếu tố khác biệt như độ ẩm cao hơn nhiều hay địa hình kém ổn định. Ông Feng cho biết thêm rằng ông kỳ vọng Trung Quốc sẽ xuất khẩu một chuỗi cung ứng tích hợp gồm các nhà thầu đường sắt sang Indonesia, bao gồm từ các đơn vị nghiên cứu khả thi đến các nhà thầu xây dựng đường sắt.
Tuy nhiên, những hệ quả từ dự án Whoosh có thể khiến các nhà hoạch định chính sách của chính phủ phải cân nhắc kỹ lưỡng. Tuyến đường sắt này đã gánh khoản nợ lên tới hàng tỷ USD do chi phí đội lên cao và tiến độ bị chậm trễ, làm dấy lên lo ngại về các khoản đầu tư cơ sở hạ tầng trong tương lai có sự hỗ trợ của Trung Quốc.
Ông Negara gọi quá trình xây dựng Whoosh là một "bài học về vấn đề tài chính dự án". Điều này có thể thúc đẩy các quan chức tại Jakarta đàm phán cẩn trọng hơn về việc bên nào sẽ gánh chịu rủi ro thương mại trong các dự án tương lai.
Bà Paramitaningrum, giảng viên quan hệ quốc tế tại Đại học Bina Nusantara ở Jakarta, cho biết dự án tại Kalimantan cũng đặt ra những thách thức lớn về mặt hậu cần. Bà mô tả dự án này tiềm ẩn "rủi ro cao về vị trí địa lý, cũng như các vấn đề kỹ thuật và tài chính".
"Nếu các nhà đầu tư Trung Quốc tham gia, liệu họ có áp dụng các phương thức tương tự như khi triển khai dự án Whoosh hay không? Liệu họ có thể hoàn thành dự án này đúng hạn và đảm bảo chất lượng tốt hay không?"
Trong khi đó, Bắc Kinh đã điều chỉnh chiến lược quốc tế tổng thể của mình. Theo báo cáo từ Trung tâm Tài chính và Phát triển Xanh thuộc Đại học Phúc Đán (Fudan University), sau nhiều năm cho các nước đang phát triển vay vốn ồ ạt, Trung Quốc đã bắt đầu thắt chặt cách tiếp cận đối với việc tài trợ cho các dự án cơ sở hạ tầng thuộc Sáng kiến Vành đai và Con đường kể từ khoảng năm 2020, bao gồm cả việc chuyển hướng sang các dự án quy mô nhỏ hơn.
Một vấn đề đáng lo ngại khác là việc Bali đã từ bỏ kế hoạch xây dựng hệ thống tàu điện ngầm trị giá 20 tỷ USD – vốn khởi công vào năm 2024 – theo thông tin từ nền tảng trực tuyến Bali Discovery vào tháng 8.
Tập đoàn Xây dựng Đường sắt Trung Quốc (CRCC), đơn vị từng tham gia xây dựng tuyến Whoosh, đã hợp tác với các doanh nghiệp địa phương trong dự án này. Mặc dù việc các dự án bị hủy bỏ hoặc cắt giảm quy mô không phải là điều mới mẻ đối với các nhà thầu đường sắt Trung Quốc, nhưng ông Feng nhận định rằng "rõ ràng điều này có gây ảnh hưởng (đến CRCC)".
Một người phát ngôn của Tổng cục Đường sắt Indonesia – cơ quan quản lý và quy hoạch đường sắt quốc gia – đã chia sẻ với tờ South China Morning Post vào thứ Bảy rằng Bali đang chuyển hướng sang phát triển hệ thống vận tải đường sắt nhanh tự hành chạy bằng điện; hiện nhà điều hành đường sắt quốc doanh chính của nước này đang tiến hành nghiên cứu sơ bộ cùng với "các bên liên quan".
Người phát ngôn này không nêu rõ liệu các nhà thầu Trung Quốc có thể tham gia xây dựng hệ thống vận tải này hay không.
