Ở tuổi 89, khi nhiều người đã chọn cuộc sống an nhàn bên con cháu, Giáo sư Phạm Huy Dũng vẫn duy trì nhịp làm việc 10-12 tiếng mỗi ngày, tự lái xe máy đi chợ, viết sách và tranh luận học thuật bằng tiếng Anh với ChatGPT.
10h sáng trong căn nhà cổ nằm cuối ngõ 86 Hàng Bạc, Hà Nội, vị giáo sư tóc bạc chăm chú trước chiếc máy tính xách tay mini khoảng 11 inch. Trên màn hình là bản thảo tập 3 của bộ sách “Co-construction learning theory” (Lý thuyết học tập đồng kiến tạo) cùng nhiều ghi chú nghiên cứu về ứng dụng plasma lạnh trong điều trị ung thư.
“Tôi đang chạy đua với thời gian”, GS Phạm Huy Dũng chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn gần đây. “Tôi cố gắng viết ra những gì mình biết vì có thể chỉ ngày mai thôi, sức khỏe sẽ suy yếu đi nhiều”.
GS Phạm Huy Dũng vẫn miệt mài lao động trí óc dù đã nghỉ hưu. Ảnh: Dân ViệtÔng từng được phong hàm Giáo sư tại Trường Đại học Tottori (Nhật Bản), giảng dạy tại Đại học Y Hà Nội, Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương và Đại học Chulalongkorn của Thái Lan. Sau khi nghỉ hưu, ông tiếp tục tham gia đào tạo nghiên cứu sinh, đồng thời theo đuổi nhiều hướng nghiên cứu liên ngành.
Đầu năm 2026, một đoạn video ghi lại cuộc trò chuyện giữa GS Phạm Huy Dũng với một thanh niên Trung Quốc bất ngờ lan truyền trên mạng xã hội. Hình ảnh cụ ông gần 90 tuổi nói tiếng Anh lưu loát, trò chuyện tự nhiên về giáo dục và văn hóa thu hút hàng triệu lượt xem.
Trong cuộc trò chuyện ấy, ông nhắn nhủ người trẻ: “Hãy hướng tới tương lai nhưng đừng tách rời truyền thống”. Theo ông, tri thức chỉ thực sự có giá trị khi gắn với hành động thực tế, thay vì trở thành công cụ để phô bày bằng cấp hay danh vị.
Giáo sư Dũng biến Chat GPT trở thành người bạn đặc biệt, đồng hành cùng mình trong quá trình nghiên cứu. Ảnh minh họaĐiều đặc biệt ở vị giáo sư là khả năng thích nghi mạnh mẽ với công nghệ mới. Những năm gần đây, ChatGPT trở thành “người bạn đặc biệt” đồng hành cùng ông trong nghiên cứu. Mỗi ngày, ông dành nhiều giờ trao đổi bằng tiếng Anh với chatbot AI của OpenAI để cập nhật kiến thức và phản biện học thuật.
Theo GS Phạm Huy Dũng, từ cuối năm 2024 đến cuối năm 2025, nhờ sự hỗ trợ của AI, ông hoàn thành 4 cuốn sách về giáo dục và quản trị học tập. Trong 5 tháng đầu năm 2026, ông tiếp tục hoàn thiện hai tập đầu tiên của bộ sách “Lý thuyết học tập đồng kiến tạo”, mỗi tập gần 1.000 trang. “Nếu trước đây tôi cần 20 năm để viết chừng ấy cuốn sách, thì AI giúp rút ngắn khoảng 10 năm”, ông nhận định.
Sự hiện diện ngày càng lớn của AI trong giáo dục cũng là điều vị giáo sư đặc biệt quan tâm. Ông theo đuổi mô hình “đại học thế hệ mới”, nơi người dạy, người học và trí tuệ nhân tạo cùng tham gia đối thoại, phản biện và kiến tạo tri thức.
Quan điểm này xuất hiện trong bối cảnh AI đang phát triển mạnh trên toàn cầu. Theo số liệu OpenAI công bố, ChatGPT đã đạt khoảng 900 triệu người dùng hoạt động hàng tuần trên thế giới, tăng mạnh so với năm trước.
Tinh thần học tập và lao động của vị giáo sư già khiến nhiều người trẻ cảm thấy "xấu hổ". Ảnh: VNNTại Việt Nam, mức độ phổ cập AI cũng tăng nhanh trong giáo dục, nghiên cứu và môi trường công sở. Một số khảo sát quốc tế ghi nhận tỷ lệ ứng dụng AI trong công việc và học tập tại Việt Nam đang nằm trong nhóm tăng trưởng cao của khu vực Đông Nam Á.
Dẫu vậy, GS Phạm Huy Dũng cho rằng AI chỉ thực sự hữu ích khi con người giữ được tư duy phản biện và nền tảng văn hóa. Ông nhấn mạnh việc sử dụng công nghệ không đồng nghĩa với phụ thuộc vào công nghệ.
Ở tuổi “xưa nay hiếm”, vị giáo sư vẫn bắt đầu ngày mới từ 5h sáng, tập thể dục nhẹ, pha trà, chuẩn bị bữa sáng và chăm sóc người vợ đã ngoài 80 tuổi. Sau những công việc đời thường ấy, ông lại trở về với bàn viết và những cuộc trao đổi học thuật xuyên múi giờ.
“Đối với tôi bây giờ, làm việc chính là giải trí, là sở thích, là hạnh phúc”, GS Phạm Huy Dũng nói. Một quan niệm sống giản dị nhưng phản chiếu chân dung của một trí thức không ngừng học hỏi giữa thời đại AI.
