Bầu không khí tại trung tâm công nghiệp thành phố Three Rivers, bang Michigan đang trở nên ngột ngạt hơn bao giờ hết. Gần 1.000 công nhân tại nhà máy American Axle đang đồng loạt chuẩn bị bước vào một cuộc đình công trên quy mô lớn. Quyết định buông công cụ lao động này không chỉ là câu chuyện nội bộ của một xưởng cơ khí, mà nó đang đặt toàn bộ dây chuyền sản xuất xe bán tải mang lại lợi nhuận cao nhất của tập đoàn General Motors vào tình thế báo động đỏ.
General Motors đứng trước nguy cơ tê liệt dòng xe chủ lực do ảnh hưởng bởi đình côngMâu thuẫn âm ỉ từ cuộc khủng hoảng tài chính
Nguồn cơn của làn sóng giận dữ này xuất phát từ việc các cuộc đàm phán hợp đồng lao động mới rơi vào thế bế tắc hoàn toàn. Tập thể công nhân tại đây cho biết, thu nhập của họ chưa từng được phục hồi kể từ cuộc suy thoái kinh tế năm 2008. Thời điểm đó, vì nỗi sợ nhà máy bị xóa sổ, hàng trăm con người đã chấp nhận cắt giảm tới 50% thù lao để giữ cho doanh nghiệp tồn tại.
Thế nhưng, nghịch lý nằm ở chỗ trong những năm gần đây, American Axle liên tục báo cáo mức lợi nhuận khổng lồ nhờ sự bùng nổ doanh số của đối tác chiến lược General Motors. Sự tương phản giữa túi tiền của giới chủ và mức lương của người lao động đã đẩy mâu thuẫn lên đỉnh điểm.
Trong một buổi phát trực tiếp công bố lệnh đình công vào đêm muộn ngày Chủ nhật, Chủ tịch Nghiệp đoàn Công nhân Ô tô Mỹ Shawn Fain đã thẳng thắn chỉ trích ban lãnh đạo công ty. Ông cho rằng trong suốt 18 năm qua, các công nhân đã đổ mồ hôi công sức để xây dựng nên một đế chế lợi nhuận, nhưng đổi lại họ bị đối xử không thỏa đáng. Nghiệp đoàn tuyên bố sẽ kiên quyết bám trụ cuộc đình công này cho đến khi ban lãnh đạo công ty biết đối xử với người lao động bằng sự tôn trọng tối thiểu.
Trước làn sóng phản đối mạnh mẽ, phía American Axle chưa đưa ra phản hồi cho các yêu cầu bình luận. Trong khi đó, người phát ngôn của tập đoàn General Motors cho biết hãng đang theo dõi chặt chẽ biến động từ nhà cung ứng này để đánh giá mọi tác động tiềm ẩn.
Điểm nghẽn ở tử huyệt của cỗ máy in tiền
Nhà máy Three Rivers của American Axle đóng vai trò như mạch máu đối với General Motors khi chuyên sản xuất hệ thống cầu xe cho các dòng xe bán tải hạng nặng ăn khách như Chevrolet Silverado và GMC Sierra. Ngoài ra, cơ sở này còn đúc các ống cầu xe cho các phiên bản Silverado và Sierra hạng nhẹ. Trong cơ cấu tài chính của General Motors, các dòng xe gầm cao cỡ lớn này luôn là những cỗ máy in tiền mang lại biên lợi nhuận đậm nhất.
Cuộc đình công nổ ra vào một thời điểm không thể tồi tệ hơn cho ông lớn ngành xe Mỹ. Hãng đang nỗ lực tận dụng thời cơ để bứt phá khi đối thủ truyền kiếp Ford Motor bị giới hạn sản lượng do cuộc khủng hoảng thiếu hụt nhôm toàn cầu. Đồng thời, tập đoàn cũng phải ra sức phòng thủ trước sự cạnh tranh từ Stellantis, thương hiệu vừa ghi nhận doanh số dòng xe tải Ram tăng vọt 23% từ đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm ngoái.
Trớ trêu thay, General Motors đang tìm mọi cách để tăng tốc sản xuất các dòng xe hạng nặng thì nguồn cung linh kiện cốt lõi lại bị ngắt quãng. Nhà máy lắp ráp của hãng tại Flint, bang Michigan thậm chí vừa lên kế hoạch tăng cường ngày làm việc thứ sáu trong tuần kể từ tháng 6 tới. Không chỉ có Flint, cơ sở American Axle tại Michigan này còn là nguồn cung ứng linh kiện cho nhà máy Oshawa tại Ontario, Canada, một dây chuyền lắp ráp Silverado hạng nặng khác.
Cái vòng luẩn quẩn của những người thợ cơ khí
Ông Josh Jager, một nhân viên có 24 năm cống hiến tại American Axle kiêm Chủ tịch ủy ban đàm phán của nghiệp đoàn địa phương, cáo buộc công ty đã âm thầm tích trữ một lượng lớn cầu xe kể từ đầu năm nhằm chuẩn bị cho kịch bản đối đầu này. Dù có sự chuẩn bị, General Motors được cho là chỉ còn lượng cầu xe dự trữ đủ dùng trong khoảng hai tuần ngắn ngủi.
Tương tự như nhiều đồng nghiệp lâu năm khác, ông Josh Jager đã phải chứng kiến mức lương của mình bị thắt lưng buộc bụng, cắt giảm thẳng tay từ 29 USD xuống còn 14.50 USD cho mỗi giờ làm việc vào năm 2008. Ngày nay, phần lớn công nhân sản xuất tại nhà máy này chỉ nhận được mức lương kịch trần là 22 USD cho một giờ lao động.
Chia sẻ với giới truyền thông, ông Josh Jager cay đắng cho biết có những thành viên cứ mỗi một đến hai năm lại phải vay tiền từ quỹ hưu trí để trả nợ thẻ tín dụng do thu nhập không đủ sống. Một người đàn ông phải cày cuốc quần quật 7 ngày một tuần với mức lương 22 USD một giờ mà vẫn không thể tự nuôi nổi bản thân.
Bên cạnh yêu cầu tăng lương, tập thể công nhân đang quyết liệt đòi hỏi doanh nghiệp phải giới hạn quyền ép buộc nhân viên tăng ca vào các ngày nghỉ cuối tuần. Theo số liệu từ ban đại diện người lao động, tình trạng vắt kiệt sức lực này đã diễn ra liên tục suốt 47 trên tổng số 52 tuần của năm 2023, biến những ngày nghỉ hiếm hoi của họ thành những giờ tăng ca vô tận trong nhà xưởng.
