Dự báo xâm nhập mặn ở đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô 2015-2016 khả năng ở mức tương đương mùa khô năm 2015-2016 - Nguồn: Cục KTTV
Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định như vậy trong báo cáo gửi Thủ tướng ngày 30-9 về công tác ứng phó với tác động của El Nino năm 2026-2027.
447.000 hộ dân từ Bắc Trung Bộ và Nam Bộ có nguy cơ thiếu nước sinh hoạt
Theo Bộ, do tác động của El Nino rất mạnh, nguy cơ xảy ra hạn hán, xâm nhập mặn trên diện rộng bắt đầu từ tháng 11-2026, kéo dài đến khoảng tháng 5-2027 ở các vùng đồng bằng sông Cửu Long, cao nguyên Nam Trung Bộ (Tây Nguyên), Đông Nam Bộ và kéo dài hết tháng 7 hoặc 8-2027 ở khu vực Bắc Trung Bộ và duyên hải Nam Trung Bộ.
Nhận định về tác động của El Nino đến trồng trọt, dự báo nguồn nước về đồng bằng sông Cửu Long thấp hơn từ 15-20% so với trung bình nhiều năm, xâm nhập mặn sẽ khả năng ở mức tương đương mùa khô năm 2015-2016.
Ranh mặn 4g/l tại các cửa sông Cửu Long vào sâu từ 50-70km, sâu hơn từ 7-13km so với trung bình nhiều năm, tại các cửa sông Vàm Cỏ vào sâu từ 110-130km, sâu hơn từ 30-42 km so với trung bình nhiều năm.
Thời gian ảnh hưởng từ cuối tháng 12-2026, cao điểm từ tháng 1 đến 4-2027.
Theo dự báo trên, xâm nhập mặn có nguy cơ gây hạn hán, thiếu nước cho khoảng 85.800ha lúa Đông Xuân tại Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ và Cà Mau; khoảng 120.000ha diện tích lúa - tôm tại An Giang, Cà Mau, chủ yếu canh tác dựa vào nước mưa. Ngoài ra, khoảng 45.000ha cây ăn trái tại các vùng ven biển Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và Cần Thơ cũng có nguy cơ bị ảnh hưởng.
Ở Bắc Trung Bộ và duyên hải Nam Trung Bộ, cuối mùa mưa, các hồ chứa được dự báo chỉ tích nước khoảng 70 - 80% dung tích thiết kế. Trong điều kiện nắng nóng, nhiệt độ cao hơn trung bình 1 - 2 độ C, khoảng 34.000 - 61.500ha cây trồng vụ Đông Xuân và 83.000 - 140.500ha vụ Hè Thu có khả năng bị ảnh hưởng.
Hạn hán, thiếu nước tại Tây Nguyên và Đông Nam Bộ chủ yếu ảnh hưởng đến diện tích ngoài phạm vi tưới của các công trình thủy lợi, trong đó phần lớn là cây lâu năm. Diện tích này khoảng 1,3 triệu ha ở Tây Nguyên và 428.000ha ở Đông Nam Bộ.
Đối với nước sinh hoạt nông thôn, khả năng cao xảy ra thiếu nước sinh hoạt trên các vùng từ Bắc Trung Bộ trở vào Nam Bộ, với khoảng 447.000 hộ, nhất là các hộ gia đình chưa được cấp nước tập trung, các hộ dân sinh sống tại các khu vực ven biển, vùng cao Tây Nguyên.
Do ảnh hưởng của El Nino, khả năng cao xảy ra thiếu nước sinh hoạt trên các vùng từ Bắc Trung Bộ trở vào Nam Bộ - Ảnh: PHƯƠNG QUYÊN
Đồng bằng sông Cửu Long cần chủ động xuống giống sớm vụ Đông Xuân 2026-2027
Trước dự báo, nhận định trên, Bộ đề nghị UBND các tỉnh, thành phố cần xác định cụ thể các giải pháp ứng phó với các kịch bản khác nhau về khí tượng, thủy văn, nguồn nước do ảnh hưởng của El Nino trong mùa khô 2026-2027, bao gồm trường hợp El Nino có mức độ ảnh hưởng mạnh, kéo dài như đã xuất hiện trong các năm 2014-2016, 2019- 2020.
Có kế hoạch phân phối nước cụ thể cho từng giai đoạn và điều chỉnh hợp lý khi nguồn nước bị thiếu hụt trên nguyên tắc ưu tiên cung cấp các nhu cầu thiết yếu như sinh hoạt, công nghiệp, chăn nuôi, cây trồng hằng năm và lâu năm.
Xây dựng cụ thể kế hoạch vận hành hồ chứa trong mùa khô, đặc biệt lưu ý các hồ chứa nước điều tiết nhiều năm phải phân bổ theo đúng chu kỳ điều tiết, tránh phân bổ tập trung gây nguy cơ thiếu nước cho thời gian sau của chu kỳ.
Đối với trồng trọt, Bộ đề nghị bố trí cơ cấu sản xuất nông nghiệp phù hợp với khả năng nguồn nước, những diện tích có nguy cơ nguồn nước không đủ cung cấp cho cả vụ cần phải điều chỉnh lịch xuống giống để tránh thời điểm hạn hán, xâm nhập mặn gay gắt trùng thời gian sinh trưởng nhạy cảm của cây trồng.
Đặc biệt khu vực đồng bằng sông Cửu Long cần chủ động thu hoạch sớm lúa Thu Đông 2026 để chuẩn bị làm đất xuống giống sớm vụ Đông Xuân 2026-2027 ở những vùng ảnh hưởng của xâm nhập mặn để hạn chế thấp nhất thiệt hại do hạn, mặn gây ra.
Đối với cây trồng dài ngày, rà soát diện tích vườn cây ăn trái và vườn giống cây ăn trái có nguy cơ ảnh hưởng của hạn hán, xâm nhập mặn, chi tiết đến từng loại cây trồng và từng vùng trồng để xây dựng giải pháp ứng phó phù hợp.
Đối với nước sinh hoạt, cần xây dựng phương án phòng chống thiên tai cấp tỉnh, xây dựng các kịch nguồn nước và giải pháp ứng phó với từng kịch bản, đảm bảo cấp nước sinh hoạt tới từng hộ, thôn, xã ở các vùng thường xuyên thiếu nước sinh hoạt.
Để tăng cường công tác phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất Thủ tướng Ban hành Chỉ thị về tăng cường thực hiện các giải pháp phòng, chống các loại hình thiên tai do ảnh hưởng của El Nino năm 2026-2027.
