Nội dung trên được Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh nêu khi Thừa ủy quyền của Thủ tướng trình Quốc hội tờ trình về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023, sáng 19/8.
Nhà cho thuê được xây bằng vốn Nhà nước sẽ phục vụ công dân Việt Nam
Theo Bộ trưởng, việc sửa đổi, bổ sung Luật Nhà ở năm 2023 nhằm hoàn thiện môi trường pháp lý thuận lợi, minh bạch, an toàn, có chi phí tuân thủ thấp; cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Đặc biệt có chính sách phát triển nhà ở để hướng tới mục tiêu mọi người đều có chỗ ở, tạo điều kiện bình đẳng cho người dân, doanh nghiệp.
Với 13 chương, 132 điều, dự thảo luật đã giảm 66 điều so với luật hiện hành. Trong đó, bổ sung mới quy định về 4 loại hình nhà ở gồm: các loại nhà ở thương mại (trong đó có nhà ở thương mại theo dự án, nhà ở riêng lẻ của cá nhân); nhà ở cho thuê; nhà ở công vụ và nhà ở chính sách (bao gồm nhà ở cho cán bộ cao cấp của Đảng, nhà ở xã hội, nhà cho lực lượng vũ trang nhân dân, nhà ở hỗ trợ thông qua chương trình mục tiêu quốc gia, nhà ở phục vụ tái định cư)…
Đáng chú ý, dự thảo bổ sung một chương mới về phát triển nhà ở cho thuê.
Bộ trưởng Trần Hồng Minh. (Ảnh: Media Quochoi).
Theo dự thảo, đối với nhà ở cho thuê được đầu tư bằng vốn Nhà nước, dự thảo quy định đối tượng được thuê là công dân Việt Nam gặp khó khăn về nhà ở hoặc có nhu cầu thuê nhà ở.
Hình thức và nguồn vốn phát triển; đất dành để phát triển nhà ở cho thuê và việc thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở cho thuê, chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với dự án đầu tư xây dựng nhà ở cho thuê… cũng được nêu rõ trong dự thảo luật.
Ngoài ra, dự thảo cũng thiết kế các chính sách tương ứng với nhà ở cho thuê được đầu tư xây dựng không bằng vốn của Nhà nước; nhà lưu trú cho chuyên gia, người lao động ngoài khu công nghiệp…
Theo tính toán của Chính phủ, tổng nguồn vốn dành cho phát triển nhà ở cho thuê dự kiến khoảng 87.597 tỷ đồng, tương ứng khoảng 145.889 căn. Trong đó, ngân sách địa phương dự kiến bố trí 11.700 tỷ đồng, tương ứng khoảng 29.178 căn; vốn tư nhân khoảng 75.897 tỷ đồng, tương ứng 116.711 căn.
Về sở hữu nhà ở, dự thảo quy định “chung cư có thời hạn” theo thời hạn sử dụng công trình xây dựng, gắn với việc bảo đảm quyền tài sản. Chủ sở hữu căn hộ chung cư được quyền thực hiện nghĩa vụ tài chính để xây dựng mới chung cư theo quy định, khi hết thời hạn.
Chính phủ đồng thời rà soát, cắt giảm nhiều quy định. Trong đó, dự thảo lược bỏ các nội dung về hành vi nghiêm cấm; bỏ quy định về sở hữu nhà ở riêng lẻ của tổ chức, cá nhân nước ngoài; bỏ quy định Ngân hàng Chính sách xã hội cho chủ đầu tư vay ưu đãi để xây dựng nhà ở xã hội và nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân.
Sau khi luật và các văn bản hướng dẫn được ban hành, Chính phủ dự kiến bãi bỏ 3 thủ tục hành chính, sửa đổi 21 thủ tục theo hướng rút ngắn thời gian thực hiện, đơn giản hóa thành phần hồ sơ và không phát sinh thủ tục mới.
Số lượng điều kiện kinh doanh cũng được cắt giảm tối đa 3/4.
Làm rõ chính sách “ưu tiên” phát triển loại hình nhà ở cho thuê
Nêu ý kiến về dịnh hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho biết: “ 6 nhóm chính sách và nội dung của dự thảo Luật về cơ bản đã thể chế hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng; bảo đảm tính tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan; đáp ứng yêu cầu về quốc phòng, an ninh và yêu cầu đẩy mạnh phân quyền, phân cấp, cải cách thủ tục hành chính... ”.
Đồng thời, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo soạn thảo tiếp tục rà soát, thể chế hóa đầy đủ các chỉ đạo của Đảng về định hướng phân loại phát triển nhà ở theo 4 nhóm, phân định rõ khái niệm về “nhà ở chính sách” và “nhà ở xã hội”.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng cho rằng cần nghiên cứu, làm rõ chính sách “ưu tiên” phát triển loại hình nhà ở cho thuê so với các loại hình nhà ở khác.
Xác định rõ các đối tượng được “ưu tiên” thụ hưởng chính sách nhà ở cho thuê; rà soát các quy định về quản lý, sử dụng nhà ở cho thuê (được đầu tư xây dựng bằng vốn của nhà nước) và các quy định về quản lý, sử dụng nhà ở thuộc tài sản công; nghiên cứu, bổ sung các quy định nhằm “ưu tiên” phát triển loại hình nhà ở cho thuê...
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu. (Ảnh: Media Quochoi).
Về chính sách về sở hữu nhà ở, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nêu quan điểm: Dự thảo luật đã đưa ra khái niệm mới là “chung cư có thời hạn”. Tuy nhiên, các điều còn lại của dự thảo không sử dụng thuật ngữ này mà chỉ quy định về “thời hạn sử dụng nhà chung cư”.
Khái niệm về “thời hạn sử dụng nhà chung cư” và các chính sách về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư về cơ bản là kế thừa các quy định tại Luật Nhà ở năm 2023. Do đó, đề nghị cân nhắc việc bổ sung khái niệm “chung cư có thời hạn” trong dự thảo luật để tránh có cách hiểu khác nhau liên quan đến “thời hạn sử dụng nhà chung cư”.
Về sở hữu nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, làm rõ trong trường hợp tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thực hiện đầu tư xây dựng nhà ở theo dự án tại Việt Nam thì có được sở hữu nhà ở riêng lẻ thông qua việc thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở tại Việt Nam hay không?
Nếu được Quốc hội thông qua, Luật Nhà ở (sửa đổi) dự kiến sẽ có hiệu lực từ 1/7/2027.
