Ông Ngô Chí Cường - Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp (bên phải hàng đầu) cùng lãnh đạo các sở, ngành khảo sát tại Trạm bơm Bình Phan, một trong những điểm lấy nước ngọt vào vùng ngọt hóa Gò Công - Ảnh: MẬU TRƯỜNG
Theo dự báo của các cơ quan chuyên môn, từ tháng 9 đến tháng 11-2026, El Nino tiếp tục duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh với xác suất 100%, trong đó khả năng đạt cường độ rất mạnh khoảng 93%.
Đáng chú ý, xâm nhập mặn được dự báo có thể ở mức tương đương mùa khô 2015-2016 - một trong những đợt hạn, mặn nghiêm trọng từng xảy ra tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Chủ động giữ từng nguồn nước ngọt
Ông Nguyễn Đức Thịnh - Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp - cho biết nguy cơ hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn được nhận diện tập trung tại vùng dự án Gò Công và một số xã cù lao như Tân Phú Đông, Tân Thới, Ngũ Hiệp, Hiệp Đức...
Trước tình hình này, ngành nông nghiệp đã tham mưu UBND tỉnh xây dựng phương án ứng phó hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn mùa khô 2026-2027.
Các khu vực sản xuất trọng điểm, vùng cây ăn trái, nuôi trồng thủy sản có nguy cơ bị ảnh hưởng sẽ được rà soát, khoanh vùng. Các công trình thủy lợi được kiểm tra, sửa chữa, đồng thời triển khai ngăn mặn, trữ ngọt, tiêu úng tại vùng trũng, tôn cao bờ vùng, bờ thửa.
Đặc biệt, tỉnh sẽ vận hành lấy nước chủ động qua cống Xuân Hòa khi độ mặn dưới 1g/l, đồng thời tích trữ tối đa nguồn nước trong vùng dự án Gò Công.
Các cống kiểm soát mặn trên sông Tiền, phía Vàm Cỏ Tây và khu vực các cù lao sẽ được đóng khi độ mặn vượt ngưỡng cho phép. Địa phương cũng chủ động đắp các đập ngăn mặn tại những vị trí trọng yếu như cù lao Hiệp Đức và sông Ba Rài. Đập ngăn mặn trên sông Cái Bè sẽ được đắp tùy diễn biến thực tế.
Một phương án dự phòng khác là sẵn sàng khai thác 17 giếng khoan để bổ sung nước tưới khi nguồn nước ngọt thiếu hụt hoặc bị nhiễm mặn.
Ưu tiên nước sinh hoạt
Không chỉ lo nước cho sản xuất, Đồng Tháp xác định bảo đảm nước sinh hoạt là nhiệm vụ ưu tiên trong mùa khô.
Ông Nguyễn Đức Thịnh cho biết ngành nông nghiệp sẽ phối hợp các đơn vị liên quan vận động người dân chủ động trữ nước, sử dụng tiết kiệm và thông tin sớm để người dân chuẩn bị trước khi hạn, mặn diễn biến gay gắt.
Nguồn nước từ Nhà máy nước Đồng Tâm cũng sẽ được điều tiết giữa các trạm đã đấu nối nhằm bảo đảm khả năng cấp nước. Ngành chức năng thường xuyên theo dõi độ mặn trên sông Tiền và vận hành các giếng dự phòng khi nguồn nước mặt vượt mức 250mg/l.
Tại những khu vực còn khó khăn về nước sinh hoạt, tỉnh dự kiến mở các vòi nước công cộng miễn phí để hỗ trợ người dân vùng sâu, ngoài đê và những nơi chưa có nước tập trung ở các xã phía Đông.
Các ao chứa nước cũng được nạo vét, bơm trữ tối đa khi nguồn nước còn thuận lợi. Trường hợp không còn nguồn nước tại chỗ, ngành chức năng sẽ tính phương án vận chuyển nước ngọt từ thượng nguồn về bổ cấp cho các ao chứa.
Trong sản xuất nông nghiệp, ngành chức năng xác định nguyên tắc là không chạy theo diện tích mà phải căn cứ khả năng cân đối nguồn nước để quyết định quy mô gieo trồng.
Đối với vụ đông xuân 2026-2027, ngành nông nghiệp xác định khung xuống giống trước ngày 30-10-2026, ưu tiên giống ngắn ngày và kiên quyết không bố trí trà lúa muộn nhằm hạn chế nguy cơ gặp hạn, mặn vào cuối vụ.
Tại những vùng nguồn nước bảo đảm an toàn, việc gieo sạ được tổ chức linh hoạt theo từng ô bao, tiểu vùng để né rầy. Ngược lại, nếu nguồn nước thiếu hụt hoặc độ mặn vượt ngưỡng, địa phương phải thu hẹp khung thời vụ, thậm chí ngưng xuống giống ở những vùng không bảo đảm nước tưới. Khi đó, nguồn nước sẽ được ưu tiên cho sinh hoạt và các vùng cây ăn trái lâu năm.
Đối với cây ăn trái, Đồng Tháp tiếp tục củng cố hệ thống đê bao, cống ngăn mặn cục bộ, nạo vét kênh mương, ao hồ để tích trữ nước ngọt ngay trong mùa mưa.
Xâm nhập mặn được dự báo có thể ở mức tương đương mùa khô 2015-2016, một trong những đợt hạn, mặn nghiêm trọng từng xảy ra tại Đồng bằng sông Cửu Long. Trong ảnh, mùa khô 2016 người dân phải chắt chiu từng giọt nước để tưới dưa hấu ở tỉnh Bến Tre cũ - Ảnh: MẬU TRƯỜNG
Ngành nông nghiệp tỉnh Đồng Tháp đã đưa ra khuyến cáo người dân không xử lý ra hoa nghịch vụ hoặc trồng mới cây ăn trái tại những vùng có nguy cơ hạn, mặn cao nhưng chưa chủ động được nguồn nước. Khi tưới cần kiểm tra độ mặn, đồng thời tăng cường tủ gốc, tưới tiết kiệm để kéo dài khả năng cung cấp nước cho cây.
Với cây trồng cạn và rau màu, người dân chỉ xuống giống khi đã cân đối đủ nguồn nước; ưu tiên giống chịu hạn, ngắn ngày trên diện tích đất lúa chuyển đổi và hình thành vùng sản xuất tập trung gắn với thị trường tiêu thụ.
