Cựu võ sĩ Prichard Colon qua đời ở tuổi 33 - Ảnh: WBO
Cựu võ sĩ người Puerto Rico - Prichard Colon vừa qua đời vào ngày 13-8-2026 ở tuổi 33, khép lại hơn một thập niên kiên cường chống chọi với di chứng tổn thương não nghiêm trọng từ trận đấu định mệnh 11 năm trước.
Trước ngày 17-10-2015, Prichard Colon từng là ngôi sao nổi tiếng của làng quyền anh thế giới với chuỗi 16 trận toàn thắng (13 knock-out).
Nhưng rồi những năm tháng huy hoàng của tay đấm Bắc Mỹ kết thúc trong một lần thượng đài.
Trong cuộc đối đầu với Terrel Williams tại bang Virginia (Mỹ), Colon liên tục phải hứng chịu những cú đấm trái luật vào gáy (rabbit punch).
Dù anh nhiều lần khiếu nại, trọng tài vẫn cho trận đấu tiếp diễn.
Sau hiệp 9, trận đấu dừng lại với quyết định xử thua Colon vì lỗi tháo găng sớm do sự nhầm lẫn từ đội ngũ huấn luyện.
Colon (phải) trong trận đấu định mệnh với Williams - Ảnh: PBC
Cũng chính lúc này, những biểu hiện choáng váng và mất phương hướng của võ sĩ người Puerto Rico bắt đầu lộ rõ.
Colon khi này đổ gục trong phòng thay đồ và lập tức được đưa đi cấp cứu. Các bác sĩ chẩn đoán anh bị tụ máu dưới màng cứng, dẫn tới ca phẫu thuật mở hộp sọ khẩn cấp và chuỗi 221 ngày hôn mê sâu.
Từ một võ sĩ tài năng, Colon rơi vào trạng thái sống thực vật và cần sự chăm sóc xuyên suốt từ mẹ - bà Nieves Melendez.
Dù đã có những cải thiện nhỏ thông qua các bài tập vật lý trị liệu hay giao tiếp qua máy tính, Colon vĩnh viễn không thể hồi phục khả năng nói và vận động bình thường.
Năm 2017, gia đình Colon từng đâm đơn kiện đội ngũ y tế cùng ban tổ chức với mức yêu cầu bồi thường hơn 50 triệu USD vì sự tắc trách.
Dù sự nghiệp ngắn ngủi, bi kịch của Colon đã thay đổi quyền anh mãi mãi. Hội đồng Quyền anh Thế giới (WBC) đã ban hành quy định mang tên "Prichard Colon" nhằm xử phạt nghiêm khắc các đòn đánh sau gáy để bảo vệ tính mạng võ sĩ.
Cơn ác mộng của làng boxing
Trong quyền anh, chấn thương não là một trong những rủi ro nghiêm trọng nhất bởi đầu không chỉ có thể nhận một cú đánh mạnh, mà còn phải chịu hàng chục, thậm chí hàng trăm va chạm trong quá trình tập luyện và thi đấu.
Khi phần đầu bị đánh mạnh, não dịch chuyển bên trong hộp sọ, có thể dẫn đến chấn động, tổn thương sợi thần kinh, xuất huyết hoặc tụ máu dưới màng cứng.
Trường hợp nặng, áp lực nội sọ tăng nhanh có thể khiến võ sĩ hôn mê và tử vong nếu không được phẫu thuật kịp thời. Hiệp hội Bác sĩ võ đài nhấn mạnh rằng các môn đối kháng có nguy cơ chấn động não đặc thù vì đòn đánh vào đầu là một phần trực tiếp của cuộc thi đấu.
Nguy hiểm không chỉ nằm ở một trận đấu. Nhiều năm nhận các cú đánh lặp đi lặp lại được nghiên cứu là có liên hệ với bệnh não do chấn thương mạn tính, thường gọi là CTE.
Chính ở các võ sĩ quyền anh, tình trạng này từng được mô tả từ năm 1928 dưới tên “dementia pugilistica”.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Mỹ cho biết CTE có liên quan tới việc phơi nhiễm lâu dài với các va chạm đầu lặp lại, dù khoa học vẫn đang tiếp tục xác định chính xác mức độ nguy cơ ở từng cá nhân.
Lịch sử boxing đã nhiều lần chứng kiến những bi kịch vì chấn thương vùng đầu. Năm 1962, nhà vô địch hạng bán trung Benny Paret qua đời 10 ngày sau trận đấu dữ dội với Emile Griffith vì tổn thương não.
Võ sĩ Hàn Quốc Kim Duk Koo (phải) qua đời sau trận đấu năm 1982 - Ảnh: M.R.
Năm 1982, võ sĩ Hàn Quốc Kim Duk Koo gục sau trận tranh đai với Ray Mancini rồi chết bốn ngày sau do tụ máu dưới màng cứng. Bi kịch này trở thành một trong những nguyên nhân thúc đẩy việc giảm các trận tranh đai từ 15 xuống 12 hiệp.
Năm 2005, cựu vô địch IBF Leavander Johnson qua đời sau trận gặp Jesús Chávez, cũng vì xuất huyết não nghiêm trọng. Gần đây hơn, võ sĩ Congo Ardi Ndembo mất năm 2024 sau khi bị knock-out và hôn mê ba tuần.
Năm 2021, WBC từng trao tặng Colon chiếc đai vô địch danh dự màu xanh vàng, để ghi nhớ sự nỗ lực của võ sĩ người Puerto Rico.
Sự ra đi của Colon ở tuổi 33 đã để lại nỗi tiếc thương cho cộng đồng võ thuật quốc tế. Tổ chức Quyền anh Thế giới (WBO) đã gửi lời tri ân, vinh danh anh như một "chiến binh thực thụ" với tinh thần quả cảm và nghị lực sống phi thường cho đến những giây phút cuối cùng.
