Đại biểu Trần Hoàng Ngân - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH
Bộ Tài chính đề xuất áp thuế suất 0,2% với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng, cao gấp gần 7 lần so với mức thuế suất 0,03% đang áp dụng với đất ở trong hạn mức.
Đề xuất đánh thuế đúng nhưng chưa đủ
Trao đổi với Tuổi Trẻ, đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân (TP.HCM) bày tỏ đồng tình với đề xuất đánh thuế 0,2% với đất bỏ hoang không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng.
Theo ông đề xuất này là đúng, cần thiết nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 21 của Hội nghị Trung ương 3 về định hướng sửa đổi, bổ sung một số chính sách liên quan đến đất đai, trong đó đặt ra chủ trương cần có chính sách thuế cao hơn với đất bỏ hoang, đất chậm đưa vào sử dụng.
"Đề xuất đánh thuế này còn có nhiều ý nghĩa quan trọng như giúp tránh tình trạng lãng phí đất đai - nguồn lực rất quan trọng của quốc gia và chống tình trạng đầu cơ, thổi giá đất, để đất hoang gây ô nhiễm môi trường, mất mỹ quan đô thị...", đại biểu Trần Hoàng Ngân nói.
Đánh giá đây là giải pháp đúng nhưng ông Trần Hoàng Ngân nói thêm đề xuất này chưa đủ.
"Đủ ở đây phải làm rõ tiêu chí, căn cứ, cơ sở để xác định thế nào là đất bỏ hoang, đất chậm đưa vào sử dụng - đây là nội dung quan trọng nhất", ông nêu và thông tin tại kỳ họp thứ 2 của Quốc hội sẽ thảo luận dự Luật Đất đai sửa đổi nên Chính phủ cần nghiên cứu, công bố sớm nội dung này.
Ông cũng nhấn mạnh đề xuất đánh thuế với đất bỏ hoang là cần nhưng cấp thiết hơn hiện nay là cần sớm công bố quy hoạch của các địa phương gồm quy hoạch tổng thể đến quy hoạch chi tiết các phường, xã. Đồng thời, sớm công bố xóa bỏ các quy hoạch cũ, lạc hậu.
Sau đó, dành thời gian 1-2 năm để người dân, doanh nghiệp làm các thủ tục hành chính để xây dựng, đưa công trình vào khai thác.
Điểm thứ 2, ông cho biết vừa qua thực hiện các nghị quyết của Trung ương và Quốc hội, Chính phủ, các địa phương đang tập trung giải quyết các dự án tồn đọng. Thời gian tới cần tiếp tục đẩy mạnh việc giải quyết để khơi thông, đưa hàng trăm ngàn ha đất, hàng triệu tỉ đồng bị "chôn" trong các dự án "bất động" này.
Đồng thời đề nghị cần thành lập các tổ xử lý nhanh chóng thủ tục hành chính về đất đai cho người dân như chuyển mục đích sử dụng đất, tách thửa, xây dựng nhà ở, nhà xưởng...
Ông dẫn chứng hiện tại có những trường hợp người dân có đất nhưng không xây dựng được, bán rất khó do vướng quy hoạch, thủ tục hay dự án không thực hiện đúng quy hoạch nên người dân mua đất song không xây dựng, mua bán, chuyển nhượng được...
"Đất bỏ hoang rơi vào trường hợp này cũng không ít. Do vậy, đánh thuế đất bỏ hoang là đúng nhưng cần cấp thiết giải quyết các vấn đề trên. Song song cần xem đâu là nguyên nhân khách quan, chủ quan của việc để hoang đất. Khi đó sẽ đảm bảo khả thi, hiệu quả nhất", ông Trần Hoàng Ngân nói thêm.
Đại biểu Tạ Văn Hạ - Ảnh: GIA HÂN
Cần quy định cụ thể tiêu chí, căn cứ xác định đất hoang
Đánh giá việc Bộ Tài chính đề xuất đánh thuế 0,2% với đất bỏ hoang là cần thiết nhằm hạn chế tình trạng đầu cơ và bỏ hoang diễn ra ở nhiều địa phương, gây lãng phí nguồn lực, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ cũng đề nghị cần quy định rõ như thế nào là đất bỏ hoang, đất chậm đưa vào sử dụng để tránh cách hiểu và áp dụng khác nhau.
Thực tế ở nhiều nơi có những diện tích đất bỏ hoang do vướng quy hoạch treo nhiều năm nên người dân không thể làm nhà, sang nhượng hoặc đất tái định cư, đền bù cho người dân nhưng họ chưa có nhu cầu xây dựng hoặc chuyển nhượng...
Những trường hợp này khá phổ biến, do vậy cần cân nhắc, làm rõ các trường hợp trước khi áp thuế để đảm bảo khả thi khi thực hiện.
"Ở đây, cơ quan soạn thảo cần chi tiết hóa, nói cách khác là làm rõ khái niệm cũng như tiêu chí, căn cứ thế nào để xác định đất bỏ hoang, đất không sử dụng, đất chậm đưa vào sử dụng làm cơ sở áp dụng mức thuế.
Việc này sẽ giúp người dân nắm được, yên tâm giám sát, đồng thời tránh làm ảnh hưởng tới thị trường", đại biểu Tạ Văn Hạ nêu.
Giáo sự Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cũng cho hay việc đánh thuế cao với đất bỏ hoang đã được nhiều nước trên thế giới áp dụng.
Do vậy, với mức 0,2% mà Bộ Tài chính đang đề xuất là cần thiết và nên sớm thực hiện để ngăn chặn tình trạng để đất hoang hóa, gây lãng phí nguồn lực. Sau khi Quốc hội thông qua, đưa vào thực hiện sẽ tiếp tục có đánh giá và nếu mức thuế thấp có thể nâng lên để đảm bảo phù hợp, ngăn chặn tình trạng lãng phí.
Ông nhấn mạnh hiện nay có rất nhiều các trường hợp đất bỏ hoang, với nhiều nguyên nhân, vì vậy điều quan trọng nhất cần có quy định cụ thể thế về tiêu chí, cơ sở xác định thế nào là đất bỏ hoang, các trường hợp cụ thể để việc đánh thuế hiệu quả.
Luật Đất đai quy định thế nào là đất bỏ hoang?
Tại dự Luật Đất đai quy định đất bỏ hoang là đất đã được Nhà nước giao đất, cho thuê đất mà không đưa đất vào sử dụng liên tục trong một thời gian nhất định.
Dự luật cũng đề xuất các trường hợp thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai.
Trong đó, với đất bỏ hoang trong các trường hợp. Gồm đất nông nghiệp không được sử dụng liên tục quá 24 tháng và đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà không đưa đất vào sử dụng theo thời hạn ghi trong quyết định xử phạt vi phạm hành chính.
Đất để thực hiện dự án đầu tư mà không sử dụng hoặc chậm sử dụng đất thì Nhà nước thu một khoản tiền lũy tiến hằng năm tăng dần theo thời gian không sử dụng đất hoặc chậm sử dụng đất; trường hợp quá 60 tháng mà chủ đầu tư vẫn không đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước thu hồi đất.
