Tham vọng làm chủ công nghệ 6GHạ tầng viễn thông toàn cầu đang vận động với tốc độ chóng mặt, và Việt Nam không còn muốn đứng ngoài lề chờ đợi những bản thiết kế đóng gói sẵn. Ngay tại thời điểm mạng 5G mới bước vào giai đoạn thương mại hóa mạnh mẽ trong nước, các nhà quản lý và giới chuyên gia viễn thông đã rục rịch chuẩn bị bệ phóng cho một chu kỳ công nghệ mới. Quyết định hướng tầm nhìn về mạng di động thế hệ thứ 6 (6G) không chỉ là câu chuyện nâng cấp tốc độ đường truyền, mà là một canh bạc chiến lược về năng lực tự chủ công nghệ lõi.
Bệ phóng từ tốc độ triển khai 5G
Để hiểu vì sao Việt Nam tự tin hướng tới 6G, cần nhìn lại những gì nền viễn thông trong nước đang thực hiện với thế hệ mạng hiện tại. Tính đến đầu năm 2026, các nhà mạng đã hoàn tất lắp đặt hơn 40.000 trạm thu phát sóng 5G. Nhờ đó, sóng 5G đã vươn tới khoảng 91,9% dân số, phục vụ hơn 24 triệu thuê bao hoạt động.
Ông Nguyễn Anh Cương, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ ra rằng dù Việt Nam không phải là quốc gia phất cờ đầu tiên trong việc thương mại hóa 5G, tốc độ phủ sóng lại nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới. Các quốc gia phát triển thường mất từ 2 đến 3 năm để đạt độ phủ trên 80% dân số. Việc hoàn thành mục tiêu này trong thời gian ngắn chứng minh năng lực tối ưu mạng lưới và khả năng hấp thụ công nghệ của các kỹ sư trong nước.
Đáng chú ý, trong số hơn 40.000 trạm phát sóng đang vận hành, có khoảng 2.500 trạm do chính các doanh nghiệp Việt Nam tự nghiên cứu và sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế, chiếm tỉ trọng hơn 6%. Con số này tuy khiêm tốn nhưng lại là bảo chứng cho việc người Việt hoàn toàn có khả năng can thiệp sâu vào chuỗi giá trị viễn thông toàn cầu thay vì chỉ mua sắm thiết bị ngoại nhập.
Chuyển thế cờ: Từ người dùng thành nhà đồng kiến tạo 6G
Khác với các công nghệ đơn lẻ, mạng viễn thông đòi hỏi sự đồng thuận xuyên biên giới. Một thế hệ mạng mới chỉ hoạt động trơn tru khi tất cả các quốc gia, các liên minh viễn thông và những gã khổng lồ công nghệ cùng tuân theo một bộ quy chuẩn chung do Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) và tổ chức 3GPP thiết lập.
Hiện tại, thế giới mới chỉ bắt đầu khởi động quá trình nghiên cứu và xây dựng tiêu chuẩn cho 6G. Nhận thấy đây là khoảng thời gian vàng, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chính thức thành lập Ban chỉ đạo 6G. Lực lượng này quy tụ các cơ quan quản lý nhà nước về tần số vô tuyến điện, các doanh nghiệp viễn thông đầu ngành và giới nghiên cứu học thuật từ các trường đại học.
Mục tiêu cốt lõi của Ban chỉ đạo 6G là tạo điều kiện để các kỹ sư Việt Nam tiếp cận lõi công nghệ ngay từ lúc những dòng mã đầu tiên được phác thảo, thay vì chờ thế giới định hình xong xuôi mới bắt tay vào tìm hiểu. Sự chủ động này mở ra cơ hội để Việt Nam đưa những yêu cầu kỹ thuật mang tính đặc thù của hạ tầng số trong nước lồng ghép vào tiêu chuẩn 6G toàn cầu.
Bài toán thời gian và khát vọng tự chủ
Lịch sử phát triển viễn thông Việt Nam là một chuỗi hành trình nỗ lực rút ngắn khoảng cách với thế giới. Ông Nguyễn Anh Cương dẫn chứng, ở kỷ nguyên 4G, các doanh nghiệp nội địa phải mất một thời gian rất dài tính từ lúc chuẩn quốc tế được ban hành cho đến khi có thể tự tay sản xuất thiết bị. Nhưng bước sang thế hệ 5G, nhờ kinh nghiệm tích lũy trước đó, khoảng trễ này đã được kéo giảm xuống chỉ còn gần 2 năm.
Với nền tảng kỹ thuật và nguồn nhân lực đang dần hoàn thiện, giới hoạch định chính sách kỳ vọng Việt Nam sẽ tiếp tục ép giảm khoảng thời gian chờ đợi này khi 6G chính thức bùng nổ. Định hướng này hoàn toàn đồng nhất với Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, trong đó liệt kê "công nghệ mạng di động thế hệ sau" vào nhóm 10 công nghệ chiến lược quốc gia.