Cục trưởng Cục TDTT: Thể thao Việt Nam có tiến bộ, nhưng đối thủ tiến nhanh hơn

Đoàn thể thao Việt Nam chưa đạt chỉ tiêu tại Asiad 20 - Ảnh: QUÝ LƯỢNG

Tối 4-10, Asiad 20 đã khép lại tại Nhật Bản. Kết thúc Á vận hội, đoàn thể thao Việt Nam giành được 3 HCV, 3 HCB, 19 HCĐ, đứng thứ 5 Đông Nam Á, thứ 20 châu Á. Chỉ tiêu của đoàn trước ngày lên đường là giành trên 4 HCV. Với thành tích này, thể thao Việt Nam không hoàn thành mục tiêu đề ra. Trước đó, tại Asiad 19, đoàn giành 3 HCV, xếp thứ 6 Đông Nam Á và 21 châu Á.

Đoàn thể thao Trung Quốc đứng số 1 trên bảng xếp hạng Asiad 20 với 169 HCV. Trong khi đó thể thao Thái Lan với 18 HCV đã đi vào lịch sử khi đứng số 7 Asiad 20 và số 1 Đông Nam Á tại đại hội.

Sáng 5-10, báo Tuổi Trẻ đã có cuộc phỏng vấn riêng với ông Nguyễn Danh Hoàng Việt - Cục trưởng Cục Thể dục thể thao - về thành tích của đoàn tại Asiad 20 và định hướng phát triển thể thao Việt Nam.

* Thưa ông, ông có thể chia sẻ về thành tích 3 HCV, 3 HCB, 19 HCĐ, đứng thứ 5 Đông Nam Á và thứ 20 châu Á của thể thao Việt Nam tại Asiad 20?

Ông Nguyễn Danh Hoàng Việt: Trước hết, tôi cảm ơn các thành viên đoàn thể thao Việt Nam đã nỗ lực trong thời gian dài để tập luyện, chuẩn bị và thi đấu giành thành tích tại Asiad 20. Tất cả VĐV đều đã nỗ lực hết mình với mong muốn mang vinh quang về cho thể thao nước nhà.

Quá trình chuẩn bị cho Asiad không chỉ diễn ra vài tháng mà là nhiều năm. Để có kết quả như ngày hôm nay, mỗi VĐV đều có quá trình tập luyện gian khổ, có những môn kéo dài từ 8-10 năm. Đó là quá trình tuyển chọn, đào tạo, huấn luyện và các chế độ chăm sóc đặc biệt giúp VĐV có thành tích cao.

Thực chất, tại Asiad 20 thể thao Việt Nam có những bước tiến. Tuy nhiên, phải thẳng thắn nhìn nhận rằng sự tiến bộ đó chưa đủ, việc chuyển hóa bước tiến thành huy chương chưa đáp ứng được mong muốn. Thể thao Việt Nam có tiến bộ, thể hiện bằng các chỉ số thành tích ở một số môn, nội dung, nhưng việc chuyển hóa quá trình tập luyện thành HCV chưa tốt. Khi chúng ta tiến bộ, các nước khác cũng tiến và tiến nhanh hơn.

Đoàn thể thao Việt Nam dự Asiad 20 gặp một số khó khăn. Ví dụ như môn điền kinh, Việt Nam từng giành 2 HCV châu Á và ngay sau đó đã được tập trung cao độ các nội dung này để chuẩn bị cho mục tiêu giành huy chương Asiad 2026. Tuy nhiên ra thi đấu, có những đối thủ thi với chúng ta ở giải vô địch châu Á mới đây nhưng ra Asiad họ lại thi đấu bằng đội hình khác, với những VĐV mới toanh (VĐV nhập tịch - PV). Hay như môn đua thuyền, đội tuyển Uzbekistan tham gia Asiad 20 với lực lượng có nhiều VĐV đến từ Nga.

Ngoài ra, trong quá trình thi đấu, một số VĐV cũng gặp khó khăn khi đang thi đấu thì bị chấn thương, gặp sự cố… nên không có được thành tích như kỳ vọng. Dù vậy ngành thể thao không lấy đó làm lý do cho việc không đạt mục tiêu đề ra trước ngày lên đường - giành trên 4 HCV Asiad 20.

Ông Nguyễn Danh Hoàng Việt - Cục trưởng Cục TDTT - trong cuộc phỏng vấn với báo Tuổi Trẻ sáng 5-10 - Ảnh: MINH ĐỖ

Chưa hài lòng với kết quả tại Asiad 20

* Là người đứng đầu ngành thể thao, ông có hài lòng với kết quả mà thể thao Việt Nam đã đạt được tại Á vận hội lần này?

- Nói hài lòng toàn diện thì không. Có một số môn, nội dung thi đấu tốt, có bước tiến nhưng cũng có những niềm hy vọng để lại tiếc nuối. Như môn bắn súng, giai đoạn đầu VĐV bắn tốt nhưng đến cuối áp lực tâm lý, những VĐV được kỳ vọng có HCV đã không thực hiện được.

Ngay sau khi Asiad 20 kết thúc, tôi sẽ họp với các bộ phận chuyên môn để tìm giải pháp khắc phục. Thời gian không chờ đợi chúng ta, SEA Games 2027 và Olympic 2028 đã đến rất gần. Thể thao Việt Nam phải nhìn thẳng vào sự thật: Chúng ta đang ở đâu? Chỉ số thành tích có tiến bộ nhưng thi đấu chưa có đột phá, không có HCV thì chưa đạt yêu cầu. Thể thao thành tích cao muốn có HCV thì phải có đột phá.

Chân đế của thể thao thành tích cao là thể thao học đường, thể thao quần chúng. Ngành thể thao phải tìm cách tạo nguồn VĐV từ chính thể thao trường học trong học sinh, sinh viên. Sau khi kết thúc sự nghiệp VĐV đỉnh cao, VĐV đã được trang bị kiến thức, tìm được công ăn việc làm, thì khi thi đấu họ mới yên tâm cống hiến.

* Khó khăn, cản trở của thể thao Việt Nam để tiếp cận thành tích châu Á, Olympic là gì, thưa ông?

- Trong cuộc làm việc ngày 2-10 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với ngành thể thao, lãnh đạo cấp trên cũng đã chỉ rõ những việc cần làm ngay của thể thao Việt Nam. Đó là sự đầu tư bài bản, có lộ trình, trọng tâm để nâng tầm thể thao Việt Nam trên đấu trường Asiad, Olympic.

Muốn vậy, thể thao thành tích cao phải có sự đầu tư nhiều hơn của khoa học kỹ thuật huấn luyện, dinh dưỡng thể thao, tâm lý thể thao… Những vấn đề này ngành thể thao còn nhiều khó khăn. Việt Nam hiện nay hầu như chưa đào tạo được bác sĩ thể thao trong nước. Các chuyên gia đào tạo ở nước ngoài trước đây giờ đã đến tuổi nghỉ hưu hoặc chuyển công tác. Lực lượng trẻ hiện tại quá ít, chưa đủ đáp ứng yêu cầu số lượng và chất lượng. Chuyên gia chuyên biệt về dinh dưỡng thể thao hiện nay chúng ta cũng chưa có.

Vừa qua, Cục Thể dục thể thao đã làm việc với Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) để phối hợp đào tạo, hỗ trợ. Hai Bộ (Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế) sẵn sàng đồng hành cùng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch để đào tạo nguồn nhân lực còn thiếu trong lĩnh vực thể thao.

Tuy nhiên, việc đào tạo cần từ 4-8 năm. Do vậy giải pháp trước mắt là ngay sau Asiad 20, chúng tôi sẽ đánh giá tổng thể. Việc nào cần Nhà nước đầu tư thì Nhà nước sẽ làm, việc nào có thể huy động nguồn từ xã hội hóa thì cũng phải triển khai ngay để khắc phục những mảng đang bị hổng. Ví dụ việc thuê chuyên gia dinh dưỡng thể thao sẽ được triển khai ngay trong những tháng tới cho các trung tâm huấn luyện quốc gia.

Điền kinh Việt Nam chỉ giành được 1 HCĐ tại Asiad 20 - Ảnh: QUÝ LƯỢNG

Mải mê với SEA Games mà quên Asiad, Olympic?

* Nhiều ý kiến cho rằng thể thao Việt Nam đã quá mê mải với thành tích ở SEA Games mà chưa tập trung trọng điểm cho Asiad, Olympic dẫn đến kết quả như hiện nay. Quan điểm của ông về việc này thế nào?

- Cũng không hẳn như vậy. Thể thao Việt Nam không phải không có định hướng phát triển. Chính phủ đã có quy hoạch ngắn hạn, dài hạn và chiến lược cụ thể để phát triển ngành thể thao. SEA Games, Asiad, Olympic đều là các đại hội thể thao lớn, mỗi đại hội có ý nghĩa, giá trị riêng.

Thể thao Việt Nam cũng đã có sự đầu tư trọng tâm trọng điểm trong thời gian dài vừa qua chứ không chỉ tập trung cho SEA Games đâu. Nhưng SEA Games là chân đế, muốn có thành tích ở châu Á, ở thế giới thì VĐV cũng cần tích lũy trình độ từ các giải trong nước, giải khu vực như SEA Games. Phải có thành tích ở Đông Nam Á thì mới có thể sàng lọc, đầu tư đặc biệt nhân tố nổi bật cho Asiad, Olympic. Cần định vị đúng ý nghĩa của mỗi đại hội để có cách đầu tư phù hợp.

* Tức là việc dự SEA Games vẫn rất cần thiết?

- Chắc chắn là như vậy. Nếu VĐV đó vô địch SEA Games cũng có nghĩa là họ đã bước chân vào cánh cửa Asiad, Olympic. Nhiều HCV SEA Games cũng tương đương với huy chương hay HCV Asiad. SEA Games là bước đệm để thể thao Việt Nam tiến tới đấu trường cao hơn.

* Tài chính, nguồn lực con người... hạn chế có phải là những rào cản lớn để thể thao Việt Nam vươn tầm Asiad, Olympic? 

- Được sự quan tâm của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, chế độ của VĐV thời gian qua đã được cải thiện rõ rệt thông qua việc tăng tiền lương, tiền ăn, tiền thưởng huy chương qua Nghị định 349. Tuy nhiên, chúng ta cần ứng dụng nhiều hơn nữa công nghệ, chuyển đổi số trong công tác tuyển chọn, đào tạo VĐV đỉnh cao.

* Mỗi năm ngân sách cấp cho ngành thể thao khoảng trên 1.000 tỉ đồng. Số tiền đó dùng chủ yếu để trả tiền công, tiền ăn, đưa VĐV đi tập huấn và thi đấu quốc tế đã hết?

- Tôi cho rằng kinh phí không phải là thứ khó khăn nhất với thể thao Việt Nam. Cơ chế của Nhà nước cho thể thao đã có tương đối đầy đủ, nếu thiếu tiền thì ngành phải có ý kiến. Cái chính hiện nay là vận hành các cơ chế hiện nay thế nào để phát triển thể thao. Tôi nhận trách nhiệm với người dân nếu thiếu cơ chế trong việc phát triển thể thao.

Cái khó khăn hiện nay là thiếu nguồn lực về con người chất lượng, về ứng dụng khoa học kỹ thuật - y học - tâm lý sâu trong huấn luyện thể thao.

* Bước chuyển của thể thao Việt Nam từ đầu tư cho SEA Games sang tập trung mạnh cho Asiad, Olympic quá chậm?

- Không phải sau khi Asiad 20 kết thúc chúng tôi mới tập trung đầu tư cho Asiad, Olympic mà đã làm lâu rồi. Quá trình chuẩn bị cho SEA Games của ngành thể thao cũng là đồng thời cho Asiad, Olympic. Thời gian tới quá trình đầu tư trọng điểm cho Asiad, Olympic sẽ được chuyên môn hóa sâu hơn nữa.

Tuy nhiên đầu tư cho thể thao không thể một sớm một chiều là có thành tích. Đó là quá trình lâu dài nhiều năm, là một thế hệ VĐV và có những khoảng chúng ta có những lỗ hổng. Ví dụ như môn bắn súng, sau xạ thủ Hoàng Xuân Vinh (vô địch Olympic 2016) thì lực lượng và sức mạnh mỏng. Môn cử tạ từng có HCB Olympic nhưng giờ là khoảng trống mênh mông.

Chân chạy Boonson của Thái Lan là VĐV xuất sắc nhất Asiad 20 - Ảnh: THINKCURVE

Kinh nghiệm từ thể thao Thái Lan

* Thể thao Thái Lan đặt chỉ tiêu 16 HCV và thực tế thì họ đã giành đến 18 HCV, đứng thứ 7 Asiad 20. Thể thao Việt Nam học hỏi được gì từ Thái Lan?

- Thái Lan khác Việt Nam. Quá trình xã hội hóa thể thao của Thái Lan thông qua các liên đoàn thể thao quốc gia của họ làm trước và tốt hơn chúng ta. Có nhiều ông chủ, tỉ phú tham gia các hiệp hội thể thao Thái Lan. Các nguồn đầu tư đó rất dài hạn, có lộ trình và giúp cho thể thao Thái Lan phát triển mạnh.

* Việc Thái Lan đăng cai 4 kỳ Asiad cũng giúp nền thể thao của họ phát triển mạnh. Chiến lược phát triển thể thao Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045 của Chính phủ là Việt Nam đặt mục tiêu đăng cai 1 kỳ Asiad?

- Chúng tôi rất mong muốn Việt Nam có thể đăng cai Asiad đầu tiên trong lịch sử. Khi chuẩn bị cho một kỳ Asiad, cơ sở vật chất thể thao sẽ được nâng cấp, lực lượng VĐV cũng sẽ được quan tâm đầu tư tốt hơn. Sau đại hội, ngành thể thao có hạ tầng để khai thác, VĐV có điều kiện tập luyện ở những cơ sở hiện đại, chuẩn quốc tế.

Bóng đá là liên đoàn thể thao làm tốt nhất công tác xã hội hóa thể thao hiện nay - Ảnh: ANH KHOA