Cục Thuế vừa cảnh báo tình trạng gian lận hoàn thuế đang có xu hướng gia tăng cùng với sự phát triển của thương mại điện tử và kinh tế số. Các đối tượng lợi dụng đặc tính ẩn danh, phi tập trung và xuyên biên giới của môi trường số để tạo lập hồ sơ, chứng từ giả nhằm chiếm đoạt tiền hoàn thuế. Qua công tác giám sát, cơ quan thuế đã nhận diện 5 thủ đoạn gian lận điển hình.
Lập gian hàng ảo để tạo doanh thu khống
Thủ đoạn đầu tiên được cơ quan thuế chỉ ra là việc thiết lập hệ thống gian hàng không có thật nhằm tạo vòng quay hóa đơn.
Các đối tượng sử dụng thông tin giả mạo hoặc thuê, mượn thông tin cá nhân để mở nhiều tài khoản bán hàng trên các sàn thương mại điện tử. Sau đó, họ tự tạo các đơn hàng có giá trị lớn trong khi thực tế không phát sinh giao dịch hàng hóa hoặc chỉ giao các gói hàng không có giá trị sử dụng.
Những dữ liệu giao dịch này được dùng để tạo doanh thu ảo, hợp thức hóa hóa đơn giá trị gia tăng đầu ra nhằm phục vụ việc khấu trừ thuế hoặc đề nghị hoàn thuế trái quy định.
Hợp thức hóa chi phí đầu vào bằng hóa đơn mua gom
Thủ đoạn thứ hai là lợi dụng mô hình bán hàng không qua lưu kho (dropshipping) để tạo chi phí đầu vào giả.
Theo đó, các đối tượng thu gom hoặc mua lại hóa đơn từ các hộ kinh doanh cá thể hoạt động trên mạng xã hội rồi kê khai như chi phí thực tế phát sinh. Trong khi đó, hàng hóa tương ứng không tồn tại, qua đó hình thành các khoản chi phí "ảo" phục vụ mục đích hoàn thuế.
Dùng tài khoản trung gian để che giấu dòng tiền
Một phương thức khác là sử dụng hệ thống thanh toán trung gian nhằm "làm sạch" dòng tiền.
Tiền được chuyển qua nhiều tài khoản cá nhân, thậm chí qua nhiều lớp trung gian khác nhau trước khi quay trở lại doanh nghiệp dưới danh nghĩa thanh toán đơn hàng. Trên hệ thống, các giao dịch này có vẻ hợp lệ nhưng thực chất chỉ nhằm tạo vỏ bọc cho các giao dịch không có thật.
Khai khống hoạt động xuất khẩu
Thủ đoạn thứ tư liên quan đến việc khai báo xuất khẩu không đúng bản chất thông qua các kho ngoại quan thương mại điện tử.
Một số doanh nghiệp đăng ký bán hàng trên các nền tảng quốc tế như Amazon hay eBay để tạo hồ sơ xuất khẩu. Tuy nhiên, trên thực tế hàng hóa vẫn nằm trong lãnh thổ Việt Nam hoặc được tiêu thụ trong nước thông qua các kênh như Facebook, Zalo mà không xuất hóa đơn.
Dù không phát sinh hoạt động xuất khẩu thực sự, hồ sơ vẫn được hoàn thiện đầy đủ để đề nghị hoàn thuế.
Giả mạo chứng từ vận chuyển
Thủ đoạn thứ năm là giả mạo chứng từ của các đơn vị chuyển phát nhanh.
Lợi dụng đặc thù các đơn hàng thương mại điện tử thường có giá trị nhỏ lẻ, các đối tượng gom nhiều đơn hàng ảo thành các lô hàng lớn, đồng thời cấu kết với một số đơn vị vận chuyển để lập chứng từ giả. Những chứng từ này được sử dụng làm căn cứ chứng minh hàng hóa đã được xuất khẩu ra nước ngoài nhằm hoàn tất hồ sơ hoàn thuế.
Theo Cục Thuế, điểm chung của các thủ đoạn trên là việc xây dựng một "hệ sinh thái giao dịch ảo", trong đó từ hóa đơn, dòng tiền đến chứng từ vận chuyển đều được dàn dựng nhằm qua mặt cơ quan quản lý.
“Bản chất của các hành vi này là tạo dựng hệ sinh thái giao dịch ảo, trong đó từ hóa đơn, dòng tiền đến chứng từ vận chuyển đều được dàn dựng nhằm qua mặt cơ quan quản lý. Điều này khiến việc kiểm tra chỉ dựa trên hồ sơ giấy tờ trở nên không còn hiệu quả”, Cục Thuế nhấn mạnh.
Trước thực trạng trên, cơ quan thuế cho biết sẽ tiếp tục tăng cường ứng dụng công nghệ, đẩy mạnh kết nối và chia sẻ dữ liệu với các bộ, ngành, đơn vị liên quan nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi gian lận hoàn thuế trên môi trường số.
