Tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường ngày 17/6, đại diện Cục Khí tượng Thủy văn, bà Đặng Thanh Mai cho biết kết quả theo dõi cho thấy El Nino đã chính thức hình thành và nhiều mô hình dự báo trong nước cũng như quốc tế đều thống nhất nhận định hiện tượng này sẽ tiếp tục mạnh lên trong nửa cuối năm 2026, đồng thời có khả năng kéo dài sang đầu năm 2027.
Điểm đáng chú ý là quá trình chuyển pha của ENSO từ trạng thái trung tính sang El Nino diễn ra tương đối nhanh. Sự gia tăng nhiệt độ bề mặt nước biển tại khu vực trung tâm Thái Bình Dương cùng những tương tác thuận lợi giữa đại dương và khí quyển đang tạo điều kiện để El Nino tiếp tục phát triển với cường độ mạnh hơn trong các tháng tới.
Nắng nóng kéo dài gây hạn hán ở Lâm Đồng. Ảnh minh họaTheo ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, nguy cơ xuất hiện El Nino rất mạnh đang tăng lên rõ rệt qua từng tháng. Nếu trong bản tin dự báo tháng 4, xác suất El Nino rất mạnh mới ở mức khoảng 20%, thì đến nay đã tăng lên 60-65%.
Ông Mai Văn Khiêm nhận định: "Hiện nay đã đạt 60-65%. Diễn biến này cho thấy khả năng xuất hiện El Nino rất mạnh là khá lớn, cường độ tương đương đợt năm 2015-2016 và thậm chí có thể mạnh hơn".
Các cơ quan dự báo quốc tế cũng đang đưa ra những đánh giá tương đồng. Trung tâm Dự báo Khí hậu của Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) cho thấy xác suất El Nino mạnh và rất mạnh gia tăng đáng kể từ cuối năm 2026, trong đó một số giai đoạn cuối năm ghi nhận khả năng El Nino rất mạnh vượt quá 60%.
Nếu kịch bản El Nino rất mạnh xảy ra, nền nhiệt trung bình trên phạm vi cả nước được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 đến 1,5 độ C. Riêng giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12, một số khu vực có thể ghi nhận mức nhiệt cao hơn từ 1 đến 2 độ C so với thông thường. Bắc Bộ và Trung Bộ được nhận định là những khu vực có nguy cơ xuất hiện nhiều đợt nắng nóng kéo dài hơn bình thường, thậm chí không loại trừ khả năng xuất hiện các giá trị nhiệt độ tiệm cận hoặc vượt kỷ lục lịch sử.
Song song với nhiệt độ gia tăng là nguy cơ thiếu hụt lượng mưa trên diện rộng. Dự báo cho thấy lượng mưa tại nhiều khu vực có thể giảm từ 25-50%, đặc biệt ở duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ. Điều này làm gia tăng đáng kể nguy cơ hạn hán, thiếu nước sinh hoạt và sản xuất, cũng như tình trạng xâm nhập mặn trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027.
Tây Nguyên là một trong những khu vực chịu tác động nặng nề nhất của El Nino. Ảnh minh họaTrong lĩnh vực nông nghiệp, Tây Nguyên được đánh giá là một trong những khu vực chịu tác động nặng nề nhất. Mùa mưa có khả năng kết thúc sớm hơn bình thường, gây thiếu nước tưới cho các loại cây công nghiệp chủ lực như cà phê và hồ tiêu. Tại Đồng bằng sông Cửu Long, nguy cơ hạn hán và xâm nhập mặn được dự báo gia tăng, đe dọa sản xuất nông nghiệp cũng như nguồn nước phục vụ đời sống dân sinh.
Những cảnh báo hiện nay khiến nhiều chuyên gia liên tưởng đến El Nino 2015-2016, một trong những đợt mạnh nhất từng được ghi nhận kể từ năm 1950. Khi đó, nhiều khu vực ở miền Trung trải qua các đợt nắng nóng kéo dài hơn một tháng. Nhiệt độ cao nhất được ghi nhận tại trạm Con Cuông (Nghệ An) lên tới 42,7 độ C. Hạn hán nghiêm trọng và xâm nhập mặn lịch sử cũng đã gây thiệt hại lớn cho sản xuất nông nghiệp tại nhiều địa phương.
Tuy nhiên, các chuyên gia khí tượng nhấn mạnh rằng El Nino không đồng nghĩa với việc thiên tai sẽ giảm bớt. Mặc dù số lượng bão và áp thấp nhiệt đới thường ít hơn trong các năm El Nino, các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn cục bộ, lũ quét, sạt lở đất hay những cơn bão mạnh vẫn có thể xuất hiện và gây thiệt hại nghiêm trọng. Thực tế, nhiều trận mưa lịch sử và đợt lũ lớn trong quá khứ vẫn xảy ra trong bối cảnh El Nino hoạt động mạnh.
Trong bối cảnh xác suất El Nino rất mạnh tiếp tục gia tăng, các cơ quan chuyên môn khuyến cáo địa phương, doanh nghiệp và người dân cần chủ động xây dựng phương án ứng phó từ sớm, đặc biệt trong quản lý nguồn nước, điều chỉnh lịch thời vụ và chuẩn bị các giải pháp giảm thiểu tác động của nắng nóng, hạn hán cũng như xâm nhập mặn. Việc chuẩn bị sớm được xem là yếu tố quyết định để giảm thiểu thiệt hại nếu Việt Nam thực sự phải đối mặt với một trong những đợt El Nino mạnh nhất trong hơn 70 năm qua.
