Thị trường hàng không đang chứng kiến những biến động chưa từng có tiền lệ. Chỉ trong vòng chưa đầy một tháng, xung đột quân sự tại Trung Đông đã thổi bùng ngọn lửa giá nhiên liệu, đẩy các hãng bay vào thế chân tường. Từ mức nền 83-89 USD mỗi thùng trong tháng 2, giá dầu Jet A-1 tại thị trường Singapore đã có thời điểm chạm ngưỡng không tưởng: 231 USD vào ngày 4/3.
Dù hiện tại giá đã hạ nhiệt về quanh mốc 160-170 USD, nhưng bóng ma chi phí vẫn ám ảnh bảng cân đối kế toán của các doanh nghiệp. Theo tính toán từ Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), khi giá Jet A-1 leo thang, chi phí khai thác có thể bị đội thêm từ 50% đến 60%. Nếu kịch bản xấu nhất xảy ra với mức giá trên 200 USD, gánh nặng chi phí sẽ chiếm tới 70% tổng chi phí hoạt động, một con số đủ sức làm tê liệt bất kỳ hãng bay nào.
Thực tế tại Việt Nam còn khắc nghiệt hơn. Vietnam Airlines dự báo chi phí có thể tăng thêm 60% mỗi tháng, trong khi Vietjet Air ước tính phải chi thêm khoảng 2.000 tỷ đồng mỗi tháng để duy trì quy mô hiện tại. Sun PhuQuoc cũng không đứng ngoài vòng xoáy với mức tăng chi phí khoảng 30%.
Máy bay Vietnam Airlines chuẩn bị cất cánhPhao cứu sinh từ cơ chế và chính sách
Trước tình thế ngặt nghèo, Cục Hàng không đã trình Bộ Xây dựng và các cơ quan ban ngành hàng loạt giải pháp mang tính sống còn. Tâm điểm của các kiến nghị này là việc cho phép các hãng hàng không được áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa. Cơ chế này sẽ được điều chỉnh linh hoạt theo biến động thực tế của giá dầu thế giới, tương tự cách nhiều hãng hàng không quốc tế đang vận hành.
Bên cạnh đó, việc xem xét điều chỉnh giá trần trên các đường bay trong nước cũng được đặt lên bàn nghị sự. Đây được coi là giải pháp căn cơ để các hãng có dư địa bù đắp chi phí, tránh tình trạng càng khai thác càng lỗ sâu trên các chặng bay trọng điểm.
Về góc độ tài chính, cơ quan quản lý kiến nghị miễn 100% thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay đến hết tháng 5/2026 và đưa mặt hàng này vào diện được giảm thuế VAT. Đồng thời, các loại phí cất hạ cánh, phí điều hành bay cũng được đề xuất giảm 50%, áp dụng cơ chế tương tự giai đoạn căng thẳng của đại dịch Covid-19.
Tự cứu mình trước khi trời cứu
Trong khi chờ đợi các gói hỗ trợ từ Chính phủ, các hãng hàng không đang phải tự thực hiện những cuộc đại phẫu về vận hành. Rà soát lại mạng lưới bay, cắt giảm các đường bay kém hiệu quả và tối ưu hóa lịch trình để tiết kiệm từng giọt nhiên liệu là ưu tiên hàng đầu lúc này.
Cục Hàng không cũng yêu cầu các doanh nghiệp cung cấp xăng dầu phải chủ động tìm kiếm nguồn cung mới từ các thị trường thay thế như Hàn Quốc, Brunei, Ấn Độ và Nhật Bản. Đồng thời, hai nhà máy lọc dầu trong nước là Dung Quất và Nghi Sơn được kỳ vọng sẽ tăng tối đa công suất sản xuất Jet A-1 để làm giảm sự phụ thuộc vào nguồn hàng nhập khẩu vốn đang đầy rủi ro.
Câu chuyện của ngành hàng không lúc này không còn là lợi nhuận, mà là duy trì dòng tiền và bảo đảm quyền lợi cho hành khách trong những mùa cao điểm sắp tới. Một cơ chế giá linh hoạt và sự tháo gỡ kịp thời về thuế, phí chính là chìa khóa để bầu trời Việt Nam không bị chòng chành trước cơn bão giá toàn cầu.
