Tại tọa đàm “Chuyển đổi sang xăng E10, thị trường đã sẵn sàng?” diễn ra ngày 27/1, PGS.TS Đàm Hoàng Phúc (Đại học Bách khoa Hà Nội) cho biết xăng E10 đã được sử dụng phổ biến trên thế giới từ nhiều năm qua, do đó các hãng sản xuất phương tiện đã buộc phải nghiên cứu và thiết kế động cơ tương thích. Theo ông, ngay chiếc ô tô ông đang sử dụng cũng được nhà sản xuất xác nhận có thể vận hành với xăng E20.
Người dùng có thể kiểm tra loại nhiên liệu phù hợp ngay trên nắp bình xăng. Nếu nhà sản xuất ghi “Euro 5 E20”, có thể hiểu xe tương thích với nhiên liệu chứa tối đa 20% ethanol.
Theo chuyên gia Phúc, tài xế khi đổ xăng E10 cần phải nhìn trên nắp bình xăng có chữ "E" không? Ảnh: Tổng hợpPGS.TS Đàm Hoàng Phúc nhấn mạnh, rủi ro lớn nhất không nằm ở bản thân xăng E10 mà ở việc sử dụng sai tiêu chuẩn nhiên liệu. Ông khuyến nghị người dùng cần xác định rõ phương tiện của mình đạt tiêu chuẩn khí thải Euro 3, Euro 4 hay Euro 5 để lựa chọn đúng loại xăng.
Về kỹ thuật, ethanol là dung môi, không ảnh hưởng đến chi tiết cơ khí nhưng có thể tác động tới vật liệu phi kim như gioăng, phớt, cao su. Vì vậy, khi tiêu chuẩn nhiên liệu thay đổi, các hãng xe phải bảo đảm vật liệu và cấu kiện đáp ứng yêu cầu tương thích.
Đối với những xe không có ký hiệu “E” trên nắp bình xăng — thường là các phương tiện đã sử dụng trên 20 năm — ông Phúc cho rằng cần được kiểm tra kỹ toàn bộ hệ thống nhiên liệu. Đây là yêu cầu cần thiết kể cả khi không dùng E10, bởi các chi tiết trong hệ thống nhiên liệu vốn phải được bảo dưỡng, thay thế định kỳ để bảo đảm an toàn và vận hành ổn định.
Ông cũng phân tích, ethanol có tính tẩy rửa nên có thể làm cặn bám lâu ngày trong bình xăng hòa tan nhanh hơn và theo hệ thống nhiên liệu vào động cơ. Tuy nhiên, ở các dòng ô tô đời mới, bình xăng và hệ thống nhiên liệu đã được cải tiến nên hiện tượng đóng cặn hầu như không đáng kể. Ngược lại, với xe máy, đặc biệt là xe đời cũ, nguy cơ này vẫn có thể tồn tại, do đó người dùng cần thận trọng khi chuyển sang E10.
Theo ông Phúc, việc sử dụng E10 chỉ khiến quá trình hòa tan cặn diễn ra nhanh hơn, chứ không phải bản thân nhiên liệu sinh ra cặn.
Liên quan đến bảo quản và kinh doanh nhiên liệu, ethanol có đặc tính hút nước, có thể làm tăng hàm lượng nước trong xăng và ảnh hưởng đến khả năng cháy của động cơ, nhất là các phương tiện dùng chế hòa khí. Do đó, ngoài việc tuân thủ tiêu chuẩn chất lượng, cần bảo đảm vòng quay lưu thông nhiên liệu đủ nhanh để hạn chế rủi ro này. Với người tiêu dùng, nguyên tắc “đi ít đổ ít” được xem là giải pháp phù hợp.
Về hiệu suất, PGS.TS Đàm Hoàng Phúc cho biết ông từng tham gia nghiên cứu so sánh giữa RON95, E5-RON95 và E10-RON95 cùng Toyota. Kết quả cho thấy công suất động cơ có thể giảm do nhiệt trị của ethanol thấp hơn xăng khoáng, song trị số octan cao hơn lại giúp quá trình cháy hiệu quả hơn. Tùy điều kiện vận hành, công suất dao động trong biên độ khoảng ±5%. Khi công suất giảm, mức tiêu thụ nhiên liệu có thể tăng khoảng 1–3%.
Về an toàn cháy nổ, ethanol có nhiệt độ bắt cháy cao hơn xăng, nên khả năng bắt cháy thấp hơn. Hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) hiện hành cũng kiểm soát chặt chẽ vấn đề an toàn, do đó việc pha trộn ethanol không làm nhiên liệu dễ cháy hơn.
Từ góc độ kỹ thuật, ông Phúc cho rằng lo ngại về E5, E10 chủ yếu xuất phát từ chất lượng triển khai, không phải bản chất công nghệ. Nếu nhiên liệu đạt chuẩn, hạ tầng được kiểm soát tốt và có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và hãng xe, E10 sẽ là bước chuyển an toàn, góp phần giảm phát thải.
Xăng E10 sẽ được bán toàn quốc từ 1/6 tới đây. Khi bán rộng rãi, loại xăng này sẽ Ảnh hưởng này rõ hơn với phương tiện sản xuất trước năm 2000. Các xe đã sử dụng trên 15 năm có thể gặp khó khăn trong việc đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn nhiên liệu mới. Ảnh minh họaĐồng quan điểm, ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, cho rằng người sử dụng cần hiểu rõ phương tiện của mình phù hợp với loại nhiên liệu nào. Ở chiều ngược lại, các đơn vị kinh doanh phải cung cấp đúng chủng loại nhiên liệu theo tiêu chuẩn công bố.
Theo ông Bảo, nhiều tranh chấp giữa người tiêu dùng, đại lý và hãng xe không bắt nguồn từ xăng kém chất lượng mà do sử dụng sai loại nhiên liệu. Có trường hợp xăng đạt chuẩn, nhưng phương tiện yêu cầu chỉ số cao hơn trong khi người dùng lại sử dụng loại thấp hơn, dẫn tới hỏng hóc và tranh chấp.
Ông cũng lưu ý, một số dòng xe đời cũ có thể chịu tác động kỹ thuật nhất định khi dùng nhiên liệu mới, như thay đổi áp suất hơi bão hòa sau pha trộn. Ảnh hưởng này rõ hơn với phương tiện sản xuất trước năm 2000. Các xe đã sử dụng trên 15 năm có thể gặp khó khăn trong việc đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn nhiên liệu mới.
Vì vậy, theo ông, thông tin từ cơ quan kỹ thuật, nhà sản xuất và doanh nghiệp xăng dầu giữ vai trò quan trọng. Hệ thống cung ứng cần hướng dẫn rõ để người tiêu dùng biết phương tiện của mình phù hợp với loại nhiên liệu nào và sử dụng đúng cách.
