Chuối Việt Nam tăng tốc vào Nga với 3.800 tấn, tìm chỗ đứng bên cạnh Ecuador

chuoi-xuat-khau_1795108885.jpgThu hoạch chuối xuất khẩu

Chỉ sau một năm chính thức mở cửa nhập khẩu chuối từ Việt Nam kể từ năm 2025, dòng chảy thương mại mặt hàng này sang thị trường Nga đã ghi nhận nhịp tăng tốc rõ rệt trong năm 2026. Dữ liệu từ Cơ quan Giám sát Thú y và Kiểm dịch Thực vật Liên bang Nga (Rosselkhoznadzor) cho thấy trong 10 tháng đầu năm 2026, lượng chuối Việt Nam xuất sang nước này đạt 3.800 tấn, cao gấp 6,7 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Con số trên được bà Natalya Solovyeva, Trưởng ban Kiểm dịch thực vật xuất nhập khẩu và Hợp tác quốc tế thuộc Rosselkhoznadzor, xác nhận khi trao đổi với tờ Vedomosti.

Tín hiệu tăng tốc giữa thị trường do Ecuador chi phối

Đà tăng 6,7 lần là bước khởi đầu tích cực, nhưng chuối Việt Nam vẫn chiếm phần rất nhỏ trên bàn cân thực tế. Tính chung 10 tháng đầu năm 2026, tổng lượng chuối Nga nhập khẩu từ các thị trường lên tới khoảng 1,3 triệu tấn. Ecuador tiếp tục giữ thế áp đảo khi cung ứng khoảng 1,2 triệu tấn, tương đương hơn 92% tổng lượng nhập khẩu và tăng 8,3% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tại các chuỗi bán lẻ lớn ở Nga, chuối Ecuador nắm giữ hơn 95% nguồn cung, đẩy phần thị phần ít ỏi còn lại cho các nhà cung cấp phụ gồm Hàn Quốc, Trung Quốc, Costa Rica và Việt Nam. Quy mô nhập khẩu lớn bắt nguồn từ thói quen tiêu dùng phổ biến của người dân bản địa, với mức tiêu thụ bình quân ước khoảng 10 kg mỗi người một năm theo thống kê của Hiệp hội các công ty bán lẻ đa kênh Nga (AKORT).

Trên kênh tiêu thụ cuối cùng, người mua tại Nga đang phải trả mức giá cao hơn trước. Tính đến ngày 2/11/2026, giá chuối bán lẻ trung bình chạm mốc 159,3 ruble/kg, tăng 6,3% so với cùng kỳ năm ngoái, còn mức thấp nhất ghi nhận ở các siêu thị lớn cũng ở quanh ngưỡng 130 ruble/kg. Áp lực tăng giá bắt nguồn trực tiếp từ chi phí logistics, cước vận tải, biến động tỷ giá và chi phí giấm chín, qua đó tiếp tục củng cố vị thế của giống chuối Cavendish nhờ khả năng chịu được hành trình vận chuyển đường dài trước khi lên kệ.

Khoảng trống từ chiến lược đa dạng hóa nguồn cung của Nga

Động thái mở rộng tìm kiếm đối tác châu Á như Việt Nam phản ánh rõ nhu cầu giảm phụ thuộc vào một đầu mối cung ứng duy nhất của Nga. Hồi tháng 2/2024, Rosselkhoznadzor từng yêu cầu Ecuador tạm đình chỉ chứng nhận đối với 5 doanh nghiệp xuất khẩu chuối sau khi phát hiện ruồi gù đa thực, một loại dịch hại thuộc diện kiểm dịch. Sự cố này lập tức thúc đẩy cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp Nga xoay trục tìm nguồn hàng bổ sung từ châu Á bên cạnh nhóm nhà cung cấp truyền thống trong năm 2025, năm mà Nga nhập tổng cộng khoảng 1,4 triệu tấn chuối chủ yếu từ Ecuador, Trung Quốc, Costa Rica, Colombia và Philippines. Ông Dmitry Leonov, Phó Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất và cung ứng thực phẩm Nga (Rusprodsoyuz), cho biết thị trường đang từng bước mở rộng các kênh nhập khẩu mới sau giai đoạn tái định hướng logistics suốt năm 2025-2026.

Song song với bài toán nhập khẩu, Chính phủ Nga từ tháng 7/2025 đã đưa chuối vào danh mục nông sản nội địa nhằm giúp doanh nghiệp trồng trọt trong nước tiếp cận chính sách hỗ trợ của nhà nước. Dù vậy, các dự án trồng chuối trong nhà kính và ứng dụng thủy canh tại miền Nam nước Nga hiện chủ yếu hướng tới phân khúc cao cấp với sản lượng còn hạn chế, chưa thể thay thế nguồn hàng ngoại ở quy mô đại trà. Trong thế trận mà Ecuador vẫn giữ phần lớn thị phần phổ thông, khả năng chuối Việt Nam mở rộng sản lượng sau cột mốc 3.800 tấn sẽ phụ thuộc trực tiếp vào năng lực đáp ứng yêu cầu kiểm dịch thực vật, duy trì chất lượng hàng hóa ổn định cũng như sức cạnh tranh về giá bán và chi phí logistics.