Một cây xanh ngã đè lên một ô tô trên đường cao tốc Pan-Island Expressway, Singapore - Ảnh: SHIN MIN DAILY NEWS
Mưa bão có thể khiến cây xanh bật gốc, gây thiệt hại tài sản, thậm chí làm người dân bị thương hoặc thiệt mạng. Khi xem xét trách nhiệm, cơ quan chức năng các nước thường căn cứ vào nguyên nhân cây đổ, tình trạng cây, việc kiểm tra, chăm sóc của đơn vị quản lý và các yếu tố liên quan.
Singapore: Đơn vị quản lý có thể phải bồi thường
Theo báo Straits Times, người dân Singapore bị thương hoặc thiệt hại tài sản do cây đổ có thể yêu cầu bồi thường từ đơn vị chịu trách nhiệm quản lý, chăm sóc cây.
Các cây trên đất công cộng do Cơ quan Công viên quốc gia Singapore (NParks) quản lý. Cơ quan này chăm sóc khoảng 6 triệu cây, trong đó khoảng 2 triệu cây nằm dọc đường giao thông, tại công viên, vườn hoa và các khu đất công.
NParks cho biết mỗi khiếu nại được đánh giá riêng. Cây do cơ quan này quản lý được bảo hiểm trách nhiệm công cộng, bao gồm thiệt hại tài sản và thương tích cá nhân.
Các công nhân dọn dẹp một cây xanh bị đổ, làm hư hại các mái che trên đường Tiong Bahru, Singapore - Ảnh: STRAITS TIMES
Đối với cây trong các khu nhà ở xã hội, trách nhiệm thuộc về hội đồng khu dân cư. Nếu cây nằm trên đất tư nhân, chủ sở hữu hoặc người trực tiếp sử dụng bất động sản có trách nhiệm bảo dưỡng và có thể phải bồi thường khi xảy ra sự cố.
Phó giáo sư luật Low Kee Yang, Đại học Quản lý Singapore, cho rằng đơn vị quản lý có nghĩa vụ bảo đảm cây không gây nguy hiểm cho người và tài sản xung quanh.
Khi xác định trách nhiệm, tòa án có thể xem xét mức độ cẩn trọng của đơn vị quản lý dựa trên nhiều yếu tố, như mức độ rủi ro, chi phí giảm thiểu rủi ro và lợi ích xã hội mà cây mang lại.
Tòa cũng xem xét các trường hợp miễn, giảm trách nhiệm, trong đó có lỗi của nạn nhân hoặc trường hợp bất khả kháng.
Luật sư Chong Xin Yi cho biết nếu đơn vị quản lý đã thực hiện đầy đủ quy trình chăm sóc nhưng cây vẫn đổ do thiên tai bất ngờ, sự cố có thể được xem là trường hợp bất khả kháng.
Trung Quốc: Thời tiết xấu không mặc nhiên được miễn trách nhiệm
Một cây bị đổ trên đường phố khi bão Talim gây gió mạnh và mưa lớn tại khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Trung Quốc, ngày 18-7-2023 - Ảnh: REUTERS
Tại Trung Quốc, Điều 1257 Bộ luật Dân sự quy định nếu cây gãy, đổ, bật gốc hoặc quả rơi gây thiệt hại cho người khác, chủ sở hữu hoặc người quản lý cây phải chịu trách nhiệm bồi thường nếu không chứng minh được mình không có lỗi.
Nếu cây có dấu hiệu nguy hiểm như nghiêng, mục ruỗng, khô héo nhưng đơn vị quản lý không chằng chống, cắt tỉa hoặc đốn hạ kịp thời, bên quản lý có thể bị xác định có lỗi và phải bồi thường.
Ngược lại, nếu chứng minh đã kiểm tra, chăm sóc và xử lý nguy cơ đúng quy định, đồng thời tai nạn xảy ra hoàn toàn do thiên tai bất thường hoặc lỗi của nạn nhân, bên quản lý có thể được miễn hoặc giảm trách nhiệm.
Một vụ việc tại Thượng Hải năm 2019 cho thấy thời tiết xấu không mặc nhiên giúp bên quản lý được miễn nghĩa vụ bồi thường.
Khi bão Lekima ảnh hưởng thành phố, một cụ ông hơn 70 tuổi bị cây lớn đổ trúng khi đang đi bộ trong khuôn viên khu dân cư, dẫn đến gãy xương đùi.
Công ty quản lý bất động sản cho rằng cây đổ do bão, thuộc trường hợp bất khả kháng. Công ty cũng đã thông báo người dân hạn chế ra ngoài.
Tuy nhiên Tòa án quận Dương Phố nhận định sự cố là kết quả của cả tình trạng cây và thời tiết. Cây có hệ rễ nông, thân cao khiến trọng tâm không ổn định. Trong khi đó công ty có trách nhiệm bảo dưỡng, nhưng trước thời tiết đặc biệt chỉ dán thông báo mà không gia cố hoặc áp dụng biện pháp bảo vệ cây.
Tòa xác định công ty có lỗi và buộc bồi thường hơn 180.000 nhân dân tệ (khoảng 27.000 USD) cho nạn nhân, gồm chi phí y tế, dinh dưỡng và bồi thường thương tật.
Chủ động giảm sự cố cây đổ
Singapore áp dụng nhiều biện pháp nhằm giảm nguy cơ cây đổ trong thời tiết khắc nghiệt.
Theo ông Oh Cheow Sheng - Giám đốc Nhóm Cảnh quan đường phố của NParks, cây xanh được kiểm tra định kỳ từ 6-24 tháng một lần tùy vị trí và độ tuổi. Tần suất kiểm tra được tăng cường khi thời tiết khắc nghiệt.
Trước mùa mưa bão, NParks chủ động cắt tỉa ngọn, hạ độ cao và làm thưa tán cây cổ thụ nhằm giảm lực cản của gió, theo Đài CNA.
Singapore cũng điều chỉnh chiến lược trồng cây để thích ứng với biến đổi khí hậu, ưu tiên các loài có bộ rễ khỏe, chịu hạn và phù hợp điều kiện đô thị.
Một giải pháp khác là trồng cây theo cụm và tầng tán mô phỏng cấu trúc rừng tự nhiên, giúp hệ rễ liên kết chặt hơn và tăng khả năng chống chịu trước gió.
NParks cũng ứng dụng cảm biến và mô hình mô phỏng để theo dõi phản ứng của cây trước gió bão, hỗ trợ quyết định cắt tỉa hoặc can thiệp kỹ thuật.
Theo số liệu được công bố, số sự cố liên quan đến cây xanh tại Singapore giảm từ khoảng 3.100 vụ năm 2001 xuống khoảng 430 vụ năm 2023.
