Phòng thí nghiệm dùng chung về bán dẫn và y - sinh sẽ được đặt tại NIC Hòa Lạc. Ảnh: NIC
Sáng 13/8, trong khuôn khổ Diễn đàn “Đồng hành cùng Việt Nam hiện thực hóa khát vọng phát triển công nghiệp bán dẫn, AI và đổi mới sáng tạo”, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Bộ Tài chính và Tập đoàn Thermo Fisher Scientific đã trao Biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU).
Đáng chú ý, theo định hướng hợp tác, Tập đoàn Thermo Fisher dự kiến phối hợp với NIC phát triển phòng thí nghiệm dùng chung về bán dẫn và y – sinh tại NIC Hòa Lạc (Hà Nội) theo tiêu chuẩn quốc tế.
Đây cũng là nội dung được các chuyên gia trong nước và quốc tế trao đổi tại phiên thảo luận mở “Phát triển mô hình phòng thí nghiệm bán dẫn và trí tuệ nhân tạo dùng chung với sự hợp tác của Thermo Fisher và các đối tác Việt Nam”.
Phiên thảo luận mở thu hút nhiều chuyên gia trong và ngoài nước tham gia.
Câu hỏi đặt ra ngay khi mở đầu phiên thảo luận là: “Việt Nam cần phải làm gì để có thể đẩy nhanh được quá trình phát triển nguồn nhân lực để phục vụ cho việc phát triển ngành bán dẫn tại Việt Nam?”.
Theo PGS. TS Huỳnh Đăng Chính, Phó Giám đốc ĐH Bách Khoa Hà Nội, sau khi Việt Nam đẩy mạnh phát triển công nghiệp bán dẫn, các trường ĐH đã rất nhanh chuyển sang đào tạo về ngành này. Tuy nhiên, theo ông, để phát triển ngành công nghiệp bán dẫn tại Việt Nam, các đơn vị trường học không chỉ đào tạo về bán dẫn, mà chúng ta phải đào tạo trong môi trường bán dẫn.
“Để đào tạo trong môi trường bán dẫn thì chúng ta phải có phòng thí nghiệm, có thiết bị dùng chung và phối hợp đào tạo cùng với các doanh nghiệp”, PGS nhấn mạnh.
PGS. TS Huỳnh Đăng Chính chia sẻ tại phiên thảo luận mở.
Theo PGS, hiện nay ở Việt Nam có bước chuyển rất nhanh về đào tạo nguồn nhân lực bán dẫn. Thứ nhất, nguồn nhân lực từ các trường ĐH. Hiện nay các trường ĐH đã rất nhanh mở các chương trình đào tạo mới về bán dẫn.
Ngoài ra, Việt Nam cũng đã có những chuyển đổi nhằm đáp ứng nguồn nhân lực từ các kỹ sư các ngành gần, ngành liên quan để chuyển sang làm việc về bán dẫn. Thứ hai, đào tạo các đội ngũ giảng viên, kỹ thuật có thể vận hành được các trang thiết bị nghiên cứu, bán dẫn trong ngắn hạn và trung hạn. Thứ ba, lấy ví dụ về ĐH Bách Khoa Hà Nội có những hợp tác với Thermo Fisher, PGS nhấn mạnh các chương trình đào tạo về bán dẫn phải gắn chặt với doanh nghiệp.
Theo PGS, mô hình phòng thí nghiệm dùng chung rất cần sự hợp tác của doanh nghiệp như Thermo Fisher và các doanh nghiệp ở Việt Nam như FPT, Viettel…
Phòng thí nghiệm chung rất quan trọng
GS. TS Trần Xuân Tú, Viện trưởng Viện Công nghệ thông tin, ĐH Quốc gia Hà Nội.
Đồng quan điểm với PGS Chính, GS. TS Trần Xuân Tú, Viện trưởng Viện Công nghệ thông tin, ĐH Quốc gia Hà Nội cho rằng, vai trò của một phòng thí nghiệm dùng chung thực sự là rất quan trọng trong việc đào tạo sinh viên gắn với bài toán thực tiễn.
Về vấn đề phòng thí nghiệm quốc gia dùng chung nên đóng vai trò như thế nào trong việc đào tạo sinh viên đại học, đồng thời phục vụ hoạt động nghiên cứu và phát triển của doanh nghiệp, theo GS, đây là câu trong giới đại học cũng trăn trở rất nhiều năm.
“Không phải bây giờ mới bàn, chúng tôi cũng bàn từ hàng chục năm trước, GS Trần Xuân Tú nhấn mạnh.
Theo GS, việc thúc đẩy hình thành phòng thí nghiệm dùng dung là hướng đi rất đúng và quan trọng nhất là phải có sự thúc đẩy từ phía Chính phủ thì mới có thể triển khai được. Mô hình phòng thí nghiệm dùng chung thể hiện sự vào cuộc của ba nhà (Nhà nước, Nhà trường và Doanh nghiệp).
“Theo tôi, đào tạo phải đi đôi với thực hành. Nếu chúng ta đào tạo mà chỉ lý thuyết suông thì các bạn sinh viên ra đời cũng chỉ gọi là nghe thầy cầm sách kể chuyển, sau đó lại kể đến đời con, đời cháu, mà cuối cùng chúng ta không đi vào triển khai được. Tôi nghĩ thực hành là một điểm then chốt”, GS nhấn mạnh.
Tuy nhiên, theo GS Trần Xuân Tú, trong lĩnh vực công nghệ cao, nếu chúng ta đầu tư dàn trải thì cực kỳ tốn kém. Thay vào đó, chúng ta phải có những trung tâm dùng chung, phòng thí nghiệm dùng chung. Vấn đề không chỉ là kinh phí đầu tư mà quan trọng hơn cả là phải có nguồn nhân lực để có thể tiếp nhận chuyển giao công nghệ và vận hành nhằm triển khai cho công tác đào tạo, nghiên cứu và hợp tác với doanh nghiệp.
Sau phòng thí nghiệm dùng chung, GS Trần Xuân Tú gợi ý: “Tôi tha thiết đề nghị chúng ta cùng nhau xây dựng các trung tâm nghiên cứu dùng chung, có thể đặt tại NIC hoặc các trường ĐH. Cùng với đó, chúng ta mở cửa rộng đón doanh nghiệp cùng tham gia, từ đó có sự hội tụ rất là tốt. Đó không chỉ hội tụ về mặt trang thiết bị, mà còn hội tụ về mặt con người”.
GS bày tỏ, nếu được thì NIC đứng ra làm đầu mối, ĐH Quốc gia Hà Nội sẽ vào cuộc trong việc tiếp nhận, vận hành và sẽ cùng với các doanh nghiệp triển khai. Mục tiêu là làm thế nào để chúng ta trở thành nam châm hút được sự hợp tác của “ba nhà” trong thời gian tới.
Việt Nam đang đứng trước một cái cơ hội rất lớn, thế nhưng để có thể tận dụng được những cơ hội đó thì chúng ta chắc chắn là sẽ cần phải học hỏi rất nhiều về những mô hình phát triển của những đất nước đã đi trước trong cái lĩnh vực AI và bán dẫn.
“Việt Nam không nên copy mô hình của bất cứ nước nào cả”
Ông Phó Đức Nam, Trưởng phòng Kinh doanh của Công ty Electronics Việt Nam, chia sẻ tại phiên thảo luận mở.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Phó Đức Nam, Trưởng phòng Kinh doanh của Công ty Electronics Việt Nam, cho rằng Việt Nam có thể học tập từ những thành công từ Đài Loan (Trung Quốc), Trung Quốc, Hàn Quốc…
Tuy nhiên, theo ông Phó Đức Nam: “Thực ra theo quan điểm của tôi thì Việt Nam không nên copy mô hình của bất cứ nước nào cả. Vì chúng ta có một bối cảnh đặc thù riêng, có những chất riêng cũng như giai đoạn phát triển của chúng ta có một số khác biệt. Tất nhiên chúng ta phải nhìn lại về lịch sử, lý do tại sao các nước, vùng lãnh thổ đấy có thể thành công, ví dụ như Đài Loan (Trung Quốc). Chúng tôi cũng tương tác rất nhiều với các doanh nghiệp bán dẫn Đài Loan”.
Trưởng phòng Kinh doanh của Công ty Electronics Việt Nam phân tích, cách đây khoảng 40 - 50 năm, Đài Loan cũng có xuất phát điểm gần giống Việt Nam bây giờ. Nhưng họ thành công vì có một lý do quan trọng nhất là có sự định hướng từ Chính phủ.
Trên thực tế, từ thời điểm năm 1970 – 1980, trước khi có sự ra đời của những công ty lớn nhất của Đài Loan về bán dẫn như là TSMC hay UMC thì họ có một chiến lược rất nền tảng đó là thành lập một Viện nghiên cứu vĩ mô, trung tâm và thu hút rất nhiều những người nước ngoài về. Đó là ITRI – Industrial Technology Research Institute.
Viện này đã nhận được sự hỗ trợ từ chính quyền, nhận được rất nhiều nguồn đầu tư từ chính quyền, qua đó hỗ trợ cho các hoạt động nghiên cứu phát triển cũng như ươm mầm cho một số những công ty lớn sau này. Ví dụ như TSMC cũng là một công ty spin-off từ chính ITRI này ra. Đây cũng cái bệ phóng cho phép là Đài Loan có thể thu hút được nhân tài từ toàn cầu về phục vụ cho ngành công nghiệp bán dẫn Đài Loan.
“Tôi nghĩ đấy là một chiến lược mà Việt Nam có thể học hỏi. Và tôi hy vọng là NIC có thể đóng vai trò như một cái ITRI version của Việt Nam. Trong tương lai, nơi đây có thể kết nối các doanh nghiệp cũng như là giữa các trường đại học, các viện nghiên cứu và... thúc đẩy hệ sinh thái bán dẫn tại Việt Nam”, ông Phó Đức Nam gợi ý.
Việt Nam đang đi đúng hướng trong phát triển ngành công nghiệp bán dẫn
Diễn đàn thu hút đông đảo các chuyên gia, đại diện doanh nghiệp trong nước và quốc tế.
Từ quan điểm của ông Phó Đức Nam, ông Daniel Kritenbrink, thành viên HĐQT tại The Asia Group, cựu Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, chia sẻ: “Tôi nhớ khi còn là Trợ lý Ngoại trưởng năm 2023, thời điểm chính thức nâng cấp quan hệ đối tác Mỹ - Việt Nam lên quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện.
Trong quá trình đàm phán, rõ ràng hợp tác công nghệ thực sự là trọng tâm của toàn bộ tầm nhìn nâng cấp quan hệ đối tác. Những gì chúng ta đã nhất trí ở giai đoạn đó là việc tăng cường hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới kỹ thuật số, đại diện cho một bước đột phá mới trong quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện. Hai bên cho biết sẽ tập trung vào quan hệ đối tác bán dẫn mới để hỗ trợ các chuỗi cung ứng bán dẫn tại Việt Nam. Và tôi nghĩ điều đó vẫn đúng cho đến ngày nay”.
Ông Daniel Kritenbrink, thành viên HĐQT tại The Asia Group, cựu Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, chia sẻ.
Theo ông, không chỉ bởi các công ty đang tìm cách đầu tư vào Việt Nam theo chiến lược “Trung Quốc + 1”, mà Việt Nam còn thu hút bởi bề dày và tham vọng trong tầm nhìn của giới lãnh đạo nhằm thúc đẩy sự phát triển mới tập trung vào khoa học, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số.
“Chúng tôi khá lạc quan về con đường hiện tại của Việt Nam. Mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư bán dẫn của Việt Nam theo quan điểm của chúng tôi là một mục tiêu đúng đắn. Mô hình phòng thí nghiệm dùng chung mà tôi biết đang được thảo luận ở đây ngày hôm nay là một cách tiếp cận thông minh, hiệu quả để đạt được điều đó.
Mô hình này kết nối giáo dục đại học trực tiếp với hoạt động nghiên cứu và phát triển của doanh nghiệp để mọi người có thể thực hành trên những thiết bị tốt nhất hiện có. Nếu nhìn lại các nền kinh tế đã chuyển đổi thành công lên chuỗi giá trị cao hơn như Đài Loan (Trung Quốc) hay Hàn Quốc, họ đã làm được một phần nhờ thiết lập các quan hệ đối tác quốc tế tin cậy và đầu tư không ngừng vào con người”, ông Daniel Kritenbrink nhấn mạnh.
Ông Gianluca Pettiti, Chủ tịch Điều hành, Phó Giám đốc vận hành, Chủ tịch phụ trách sản phẩm và công nghệ của Tập đoàn Thermo Fisher Scientific, chia sẻ.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Gianluca Pettiti, Chủ tịch Điều hành, Phó Giám đốc vận hành, Chủ tịch phụ trách sản phẩm và công nghệ của Tập đoàn Thermo Fisher Scientific, cho rằng, trong nhiều trường hợp, việc áp dụng công nghệ rất khó khăn. Lý do là bởi vì nó đòi hỏi sự thay đổi. Và thay đổi đòi hỏi nhân tài, khả năng di chuyển với tốc độ nhanh và khả năng thích ứng. Tuy nhiên, theo ông, với sự ra đời của AI, đang có một cơ hội để 'đi tắt đón đầu' và thiết lập một hạ tầng rất mạnh mẽ trong các ngành công nghiệp then chốt của đất nước, như sản xuất và sản xuất tiên tiến.
“Tôi nghĩ bây giờ là thời điểm để đẩy nhanh việc đầu tư vào đổi mới sáng tạo. Chúng tôi vô cùng biết ơn cơ hội được làm việc cùng nhau trong các phòng thí nghiệm dùng chung. Tôi nghĩ, khi tận dụng mô hình này, chúng ta sẽ thấy sự hội tụ đầu tư nhiều hơn và từ đó tận dụng tối đa. Bởi vì chúng tôi đầu tư 1,4 tỷ USD vào đổi mới sáng tạo mỗi năm và muốn đưa một số đổi mới đó đến Việt Nam.
Nhưng rõ ràng chúng tôi sẽ cần sự hỗ trợ tại địa phương để đảm bảo rằng đổi mới đó được chấp nhận và tích hợp vào hệ sinh thái bản địa. Vì vậy, tôi nghĩ bằng cách làm việc cùng nhau, chúng ta sẽ có thể thực hiện được điều đó”, ông Gianluca Pettiti cho biết.
(Ảnh: MH/NIC)
Theo dự báo của Gartner, ngành công nghiệp bán dẫn có thể mang lại doanh thu tăng mạnh lên 1.000 tỷ USD vào năm 2030. Đây là ngành được xem là có vai trò chủ chốt, quan trọng và là tiêu điểm, đồng thời thu hút nhiều ngành công nghiệp trên thế giới.
