Theo dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) vừa được Bộ Tài chính trình Chính phủ, tổ chức hoặc cá nhân trả tiền công, tiền thù lao, tiền lương cho người lao động không ký hợp đồng hoặc ký hợp đồng lao động dưới 3 tháng sẽ phải khấu trừ 10% thuế trước khi chi trả nếu khoản thu nhập từ 5 triệu đồng/lần trở lên. Quy định này cũng áp dụng với trường hợp người lao động đã nghỉ việc nhưng vẫn nhận khoản thu nhập phát sinh sau khi chấm dứt hợp đồng.
Hiện nay, mức thu nhập làm căn cứ khấu trừ là từ 2 triệu đồng/lần theo quy định tại Thông tư 111/2013 của Bộ Tài chính. Như vậy, ngưỡng mới được đề xuất đã tăng thêm 3 triệu đồng, tương đương gấp 2,5 lần mức hiện hành.
Bộ Tài chính cho biết việc điều chỉnh nhằm phù hợp hơn với mặt bằng thu nhập và chi phí sinh hoạt hiện nay, đồng thời giảm áp lực thủ tục cho người lao động có thu nhập nhỏ lẻ, không thường xuyên. Trước đó, trong dự thảo lấy ý kiến ban đầu, cơ quan này chỉ đề xuất nâng ngưỡng lên 3 triệu đồng/lần. Tuy nhiên, sau khi tiếp nhận góp ý từ các chuyên gia và người dân, mức đề xuất đã được điều chỉnh lên 5 triệu đồng/lần.
Một điểm đáng chú ý khác là trường hợp khoản chi trả dưới 5 triệu đồng/lần, tổ chức hoặc cá nhân trả thu nhập vẫn có thể khấu trừ 10% nếu người nhận thu nhập có yêu cầu. Điều này được cho là nhằm tạo điều kiện cho cá nhân chủ động thực hiện nghĩa vụ thuế hoặc thuận lợi hơn khi quyết toán vào cuối năm.
Nếu đề xuất này được thông qua, lao động tự do sẽ không còn chịu áp lực thủ tục liên quan đến thuế TNCN đối với khoản thu nhỏ lẻ dưới 5 triệu đồng nữa. Ảnh minh họaDự thảo cũng bổ sung quy định về cam kết tạm thời chưa khấu trừ thuế. Theo đó, cá nhân chỉ có duy nhất khoản thu nhập thuộc diện khấu trừ 10%, nhưng ước tính tổng thu nhập cả năm sau giảm trừ gia cảnh chưa đến mức phải nộp thuế, có thể làm cam kết gửi đơn vị chi trả để tạm thời chưa bị khấu trừ thuế TNCN.
Trong trường hợp này, tổ chức trả thu nhập sẽ căn cứ vào cam kết của người lao động để không thực hiện khấu trừ thuế. Tuy nhiên, cá nhân làm cam kết phải tự chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu kê khai sai hoặc gian lận. Cuối năm, đơn vị chi trả vẫn phải tổng hợp danh sách những trường hợp chưa khấu trừ để báo cáo cơ quan thuế.
Ngoài việc nâng ngưỡng thu nhập vãng lai chịu thuế, Bộ Tài chính còn đề xuất tăng mức thu nhập phụ không phải quyết toán thuế từ 10 triệu đồng lên 15 triệu đồng/tháng. Cụ thể, cá nhân có thêm thu nhập ở nơi khác nhưng bình quân không quá 15 triệu đồng/tháng, đã được khấu trừ 10% và không có nhu cầu quyết toán thì sẽ không phải quyết toán thuế với phần thu nhập này.
Việc nâng ngưỡng khấu trừ có thể giúp giảm số lượng cá nhân phải thực hiện thủ tục hoàn thuế hoặc quyết toán thuế cuối năm, nhất là với nhóm lao động thời vụ, làm nghề tự do, sáng tạo nội dung hay cộng tác viên. Tuy vậy, nhiều ý kiến cũng cho rằng về lâu dài cần nghiên cứu cơ chế quản lý đơn giản hơn thay vì áp dụng mức khấu trừ cố định 10% đối với thu nhập vãng lai.
