SSI Research mới đây đã công bố báo cáo Phác thảo Chiến lược Đầu tư 2027 cho biết, ngành ngân hàng tiếp tục là kênh cung ứng vốn chính cho nền kinh tế, nhất là khi nhu cầu tài trợ các dự án hạ tầng tăng. Tuy vậy, khả năng cho vay chịu nhiều ràng buộc hơn về nguồn vốn, biên lãi ròng (NIM) vẫn thu hẹp và chất lượng tài sản sẽ quyết định mức độ phân hóa giữa các ngân hàng.
Các áp lực này đã xuất hiện trong năm 2026, khi tăng trưởng cho vay vượt tốc độ huy động tiền gửi và kéo mặt bằng lãi suất đi lên. Chi phí vốn, thay vì hạn mức tín dụng, đang là yếu tố giới hạn khả năng mở rộng cho vay của hệ thống.
SSI Research cho rằng, tăng vốn sẽ tiếp tục là chủ đề của ngành trong nhiều năm, khi nhu cầu tín dụng tăng và các ngân hàng cần củng cố bộ đệm an toàn vốn.
Theo báo cáo, 8 ngân hàng có kế hoạch phát hành cổ phiếu với tổng giá trị ước tính gần 144.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 5,4 tỷ USD, với khối lượng hơn 7,3 tỷ cổ phiếu. NVB, VCB và BID chiếm gần hai phần ba tổng giá trị phát hành.
Tỷ lệ phát hành so với số cổ phiếu hiện hữu chênh lệch lớn. Phần lớn ngân hàng lớn dự kiến phát hành lượng cổ phiếu mới dưới 15% số lượng trước phát hành, trong khi NVB có kế hoạch tăng vốn tương đương 113%, PVcomBank 33% và MSB 25%.
Kế hoạch tăng vốn của các ngân hàng lớn tại Việt Nam SSI nhận định, nguồn vốn mới sẽ giúp vốn chủ sở hữu của các ngân hàng niêm yết tăng khoảng 6,9%, cùng với sự hỗ trợ thêm từ lợi nhuận giữ lại năm 2027. Tuy nhiên, quy mô này vẫn khiêm tốn so với khiêm tốn so với nhu cầu vốn trung hạn.
Để đáp ứng kế hoạch đầu tư giai đoạn 2026-2030, tổng vốn đầu tư cần tăng trưởng cao hơn đáng kể so với xu hướng gần đây, trong đó khu vực nhà nước chỉ đáp ứng khoảng 1/5, còn phần lớn mức tăng thêm sẽ thuộc về khu vực tư nhân - phần lớn nguồn vốn vẫn phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.
Theo SSI, một yếu tố giúp giảm áp lực trong ngắn hạn là việc chuyển sang phương pháp tính vốn dựa trên IRB ước tính giúp nâng CAR báo cáo thêm 1,5-2 điểm %, giúp các ngân hàng có thêm thời gian trước khi buộc phải tăng vốn.
Tuy nhiên, SSI cho rằng cần thận trọng với bộ đệm này. Bộ đệm này dựa trên tỷ lệ vỡ nợ lịch sử gần như bằng 0 của các chủ đầu tư bất động sản – vốn là kết quả của một hệ thống luôn ưu tiên cơ cấu lại thay vì xử lý dứt điểm các khoản vay gặp khó khăn. Mức tăng này làm cải thiện tỷ lệ an toàn vốn trên báo cáo cũng như thời điểm tín dụng đang tập trung vào chính nhóm khách hàng này.
Do đó, CAR báo cáo nhiều khả năng đang phản ánh cao hơn khả năng hấp thụ tổn thất thực tế nếu chu kỳ của các chủ đầu tư bất động sản đảo chiều. Vì vậy, SSI nhận định, tăng vốn sẽ là chủ đề lặp lại trong nhiều năm tới, đặc biệt đối với các ngân hàng đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng cao hơn mức chung của hệ thống.
Việc tìm kiếm đối tác chiến lược phù hợp có thể cần nhiều thời gian, và giới hạn sở hữu nước ngoài có thể khiến các nhà đầu tư muốn nắm quyền kiểm soát lo ngại. Một nhà đầu tư nước ngoài chỉ được sở hữu tối đa 15% vốn của một ngân hàng (20% đối với nhà đầu tư chiến lược), trong giới hạn tổng sở hữu nước ngoài 30%, và chỉ được nâng lên 49% đối với các ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc các tổ chức tín dụng yếu kém trong giai đoạn 2024-2025, như VPB và HDB.
